III SA/Gl 743/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi F w K. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 31 marca 2025 r. nr PR.9200.2.2025 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego oddala skargę.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: Prezes, organ II instancji, WUG) z 31 marca 2025 r, znak PR.9200.2.2025 utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w R. (dalej: Dyrektor, organ I instancji, OUG) z 30 grudnia 2024 r. znak [...], odmawiające dopuszczenia F. w K. (dalej: strona, skarżąca, Fundacja) do udziału na prawach strony w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu J. S.A. K. w O. na lata 2025- 2027. Stan sprawy jest następujący: J S.A. w J. wnioskiem z dnia 7 listopada 2024 r., zwróciła się do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w R. o zatwierdzenie planu ruchu J. S.A. K. w O. na lata 2025- 2027. Fundacja wnioskiem z dnia z 12 grudnia 2024 r. do OUG wniosła o dopuszczenie w charakterze strony do postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia planu ruchu J. S.A. K. w O. na lata 2025- 2027. Fundacja wskazała, iż na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu pod warunkiem, że jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy jednocześnie przemawia za tym interes społeczny. Przy czym strona nadmieniła, że do jej celów statutowych należą m.in.: ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego a także szerokie uczestnictwo społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, a w społecznym interesie leży kontrola planu ruchu zakładu górniczego mającego na to środowisko bezpośredni wpływ. Do ww. wniosku strona dołączyła statut Fundacji, który w § 7 ust. 3 stanowi, że celami F. są: 1) ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego jako główny cel Fundacji; 2) wspieranie, promowanie i propagowanie ochrony środowiska naturalnego, ochrony praw człowieka oraz praw konsumentów, ochrony przed dyskryminacją i innych interesów publicznych; 3) podejmowanie starań na rzecz realizacji zasad demokratycznego państwa prawa, przejrzystości w życiu publicznym, społecznej kontroli nad instytucjami zaufania publicznego oraz przeciwdziałania patologiom życia publicznego i społecznego; 4) wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka, jak i innych interesów publicznych; 5) propagowanie i wspieranie zasad społeczeństwa obywatelskiego; 6) analiza, komentowanie i propagowanie prawa ochrony środowiska naturalnego wśród polskich organizacji ekologicznych, publiczności laickiej i fachowej; 7) świadczenie bezpłatnej pomocy informacyjnej i doradczej organizacjom pozarządowym, obywatelom i gminom; 8) kształcenie, wychowywanie i szerzenie oświaty w zakresie ochrony środowiska naturalnego. W uzasadnieniu swojego wniosku Fundacja wskazała, że realizuje ona swoje cele m.in. poprzez uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych i innych, w których mogą być naruszone interesy ochrony środowiska, prawa konsumentów i inne interesy publiczne. Wskazała, że celem przywołanego postępowania jest zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego zajmującego się wydobywaniem węgła kamiennego. Natomiast ruch zakładu górniczego, w szczególności zajmującego się wydobyciem węgla kamiennego, ma bezpośredni i znaczący wpływ na środowisko. Wpływ ten polega przede wszystkim na ingerencji w powierzchnię ziemi, w strukturę wodną, jak również skutkuje emisjami zanieczyszczeń do powietrza oraz gazów cieplarnianych. Odnośnie interesu społecznego strona podkreśliła, że jest nim zapewnienie społecznej kontroli planu ruchu zakładu górniczego, który szczegółowo określa sposób prowadzenia działalności zakładu górniczego, mający z kolei bezpośredni wpływ na stan środowiska naturalnego i umożliwi to przede wszystkim kontrolę nad uwzględnieniem wszystkich istotnych w tej sprawie wymagań prawa ochrony środowiska w postanowieniach planu ruchu zakładu górniczego. Jako kolejny powód uzasadniający przyjęcie istnienia interesu społecznego w udziale Fundacji w tym postępowaniu uznano znaczący wpływ przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania na środowisko naturalne, prawnie chronione elementy przyrodnicze, a także zdrowie ludzi, powierzchnię ziemi czy wodę. Działając na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., Dyrektor OUG w R., postanowieniem z dnia 30 grudnia 2024 r., odmówił dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że przesłankami inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą wystąpić łącznie, jest statutowy cel jej działalności i względy interesu społecznego. Zdaniem organu I instancji cele statutowe Fundacji są częściowo zbieżne z celami (przedmiotem) postępowania dotyczącego zatwierdzenia ww. planu ruchu i istnieje między nimi związek, który mógłby uzasadniać udział tej organizacji społecznej w przedmiotowym postępowaniu, jednakże w sprawie nie została spełniona druga z przesłanek, warunkujących dopuszczenie Fundacji do udziału w tym postępowaniu, określona w art. 31 § 1 k.p.a., bowiem organ doszedł do wniosku, że za jej udziałem w niniejszej sprawie nie przemawia interes społeczny. W ocenie organu I instancji Fundacja nie określiła interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań. W argumentacji swojego wniosku strona wskazała, że za jej udziałem w niniejszym postępowaniu przemawia "zapewnienie społecznej kontroli planu ruchu zakładu górniczego" oraz "znaczący wpływ przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania na środowisko naturalne, prawnie chronione elementy przyrodnicze, a także zdrowie ludzi, powierzchnię ziemi czy wodę". Dyrektor podkreślił, że Fundacja prowadzi swoją działalność już od 2012 r. i w żadnym z powyższych przypadków nie podała (nie uszczegółowiła) na czym te starania polegają. Biorąc powyższe pod uwagę tak generalne sformułowania zdaniem OUG trudno odnaleźć rzeczowo i faktycznie wyartykułowany interes społeczny. Za uzasadnieniem dla interesu społecznego nie może świadczyć tylko fakt, że Fundacja posiada doświadczenie w uczestniczeniu w postępowaniach administracyjnych i innych, w których mogą być naruszone interesy ochrony środowiska (...). lecz autentyczne i bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych, w uzasadnionych racjonalnie sytuacjach. Fundacja z zachowaniem wymaganego terminu wniosła zażalenie do WUG na ww. postanowienie Dyrektora OUG w R. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia strona stwierdziła, że argumentacja przedstawiona przez organ I instancji jest całkowicie nieprawidłowa i nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie i stanie faktycznym. Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i dopuszczenie jej do przedmiotowego postępowania. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego postanowieniem z dnia 31 marca 2025r. nie uwzględnił ww. zażalenia. Prezes WUG w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia 31 marca 2025 r. odniósł się szczegółowo do zarzutów strony. Nadto WUG wskazał, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym musi odpowiadać wymogom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji publicznej. Wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym spraw związanych z dopuszczaniem organizacji społecznych do udziału w postępowaniach administracyjnych, wskazuje się, że interes społeczny należy interpretować na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie, a także z uwzględnieniem interesu strony. Według WUG organizacja społeczna, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, jest stroną tego postępowania (art. 28 k.p.a.). Organizacja społeczna może również żądać wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do toczącego się postępowania w sprawie dotyczącej innego podmiotu. Stanowi o tym przepis art. 31 § 1 k.p.a. Żądanie to może mieć miejsce, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W wypadku uwzględnienia żądania zgłoszonego przez organizację społeczną, uczestniczy ona w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). Zatem zdaniem WUG, aby wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby lub o dopuszczenie do udziału w takim postępowaniu, zgłoszony przez organizację społeczną, został uwzględniony, winny być spełnione łącznie dwa warunki, czyli: (1) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej i (2) przemawia za tym interes społeczny. Organ II instancji stwierdził, iż wyrażona w zaskarżonym postanowieniu ocena organu I instancji, iż dopuszczenie Fundacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu jest częściowo uzasadnione jej celami statutowymi, jest zgodna ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zgodnie bowiem z pkt 3 statutu Fundacji do jej celów należą m.in. ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego. Stosownie do art. 108 ust. 2 pkt 2 P.g.g., plan ruchu zakładu górniczego określa m.in. szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia ochrony elementów środowiska, ochrony obiektów budowlanych oraz zapobiegania szkodom i ich naprawy. Tak więc pomiędzy celami statutowymi Fundacji a przedmiotem postępowania, tzn. zatwierdzeniem planu ruchu zakładu górniczego J. S.A. w J. K. w O. na lata 2025-2027, istnieje pewnego rodzaju związek. Odnośnie drugiej przesłanki, wskazanej w art. 31 § 1 k.p.a., WUG zauważył, że użyte w tym przepisie pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że pojęciu temu nadaje treść organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. Wymaga jednocześnie przypomnienia, że przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, skoro ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni. Zatem w ocenie WUG spełniona została pierwsza z przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 k.p.a. W zakresie drugiej przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a. Prezes zauważył, że użyte w tym przepisie pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że pojęciu temu nadaje treść organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. W rozpatrywanej sprawie zdaniem Prezesa brak jest drugiej z przesłanek - interesu społecznego - uzasadniającej dopuszczenie Fundacji do udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu. W ocenie Prezesa w toku postępowania fundacja nie przedstawiła żadnych okoliczności wskazujących na wykraczający ponad dopuszczony przepisami prawa zakres zagrożeń związanych z ruchem zakładu górniczego. Tym samym fundacja nie wykazała istotnych i ważnych z punktu widzenia interesu społecznego wartości w odniesieniu do przedmiotu postępowania w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. Nie wykazała tym samym interesu społecznego, którym w tym stanie faktycznym mogłoby być jedynie jakieś nadzwyczajne dobro ogólnospołeczne. Wydobywanie kopaliny bez spowodowania ujemnych oddziaływań na środowisko nie jest bowiem w ogóle możliwe. Wskazał też, iż nie jest wystarczające ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, gdyż są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13, opubl. Legalis). Organ II instancji podniósł, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, w myśl którego stroną w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego jest wyłącznie przedsiębiorca występujący o zatwierdzenie tego planu i brak jest możliwości przyznania statusu strony wymienionego postępowania innym podmiotom niż wnioskodawca. W ocenie organu II instancji jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można go stawiać ponad interesem strony. Organ administracji publicznej jest obowiązany w procesie ważenia interesu społecznego i statutowych celów organizacji społecznej uwzględnić także interes strony, co nie oznacza, że wyłącznie interes strony może uzasadniać odmowę dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Interes strony jest bowiem koniecznym elementem definiowania interesu społecznego w konkretnym postępowaniu, którego nie da się oderwać od przedmiotu tego postępowania, mimo że interes społeczny jako taki, inaczej niż interes prawny strony, nie jest oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015, sygn. akt II GSK 588/14, opubl: Legalis). W ocenie Prezesa dopuszczenie fundacji do udziału w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego mogłoby zagrozić interesowi strony oraz wynikającemu z niego interesowi społecznemu. Brak zatwierdzenia planu ruchu tego zakładu górniczego spowodowałby konieczność odwleczenia robót planowanych na jego podstawie, a w konsekwencji stwarzałby zagrożenie dla sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Tym samym mógłby negatywnie wpłynąć na miejsca pracy dla ogromnej liczby pracowników przedsiębiorcy, a to oznacza negatywny wpływ na interes społeczny. Według WUG za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała nie tylko wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1016/13, opubl: Legalis). Zdaniem Prezesa w przedmiotowej sprawie, zarówno we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jak i w zażaleniu fundacja nie wywiązała się z tego obowiązku, nie wskazała w żaden sposób powyższego związku, mając na uwadze przedmiot postępowania. Podsumowując WUG wskazał, iż istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest zaspokajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organizacja społeczna winna uprawdopodobnić, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. W skardze do WSA w Gliwicach strona organowi zarzuciła naruszenie: 1. art. 31 § 2 w z., z art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka istnienia interesu społecznego w dopuszczeniu Fundacji do postępowania, co skutkowało odmówieniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu oraz błędną wykładnię pojęcia interesu społecznego poprzez niezasadne powiązanie interesu społecznego z interesem przedsiębiorcy górniczego, co skutkowało przyjęciem, że interes społeczny nie przemawia za udziałem Fundacji w postępowaniu, a tym samym odmową dopuszczenia jej do postępowania; 2. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, polegającego w szczególności na zapewnieniu społecznej kontroli przebiegu postępowania, w którym występuje tylko jedna strona oraz zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony środowiska w odniesieniu do działalności przedsięwzięcia znacząco oddziałującego na środowisko, 3. art. 7 w zw. z art.77 k.p.a. poprzez błędne i niedokładne ustalenie stanu faktycznego, tj. ustalenie, iż w dostęp społeczeństwa został zapewniony na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, tymczasem takiej decyzji dla złoża B nie ma; a także brak pełnego rozważenia wszelkich okoliczności faktycznych przemawiających za uznaniem, iż Fundacja reprezentuje interes społeczny; 4. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania, a w konsekwencji naruszenie zasady budowania zaufania do władzy publicznej, polegające na bezpodstawnym przyznaniu prymatu indywidualnemu interesowi przedsiębiorcy górniczego nad interesem społecznym; 5. art. 9 ust. 3 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzona w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706; dalej: "Konwencja z Aarhus") poprzez pozbawienie Fundacji dostępu do procedury administracyjnej umożliwiającej kwestionowanie działań władz publicznych potencjalnie naruszających postanowienia prawa krajowego w dziedzinie ochrony środowiska. Zarzucając powyższe strona wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.; 2. uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.; 3. przeprowadzenie dowodów z dokumentów powoływanych w skardze na okoliczności w niej powoływane na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z tym, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie; 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Fundacja m.in. wskazała, że przedmiot postępowania ma związek z jej celami statutowymi oraz że za jej dopuszczeniem do postępowania przemawia interes społeczny. Zdaniem strony organ, poza insynuowaniem intencji Fundacji, w żaden sposób nie odnosi się do merytorycznych przesłanek przemawiających za istnieniem interesu społecznego w niniejszej sprawie, a przedstawionych we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Nadto za poparciem swego stanowiska Fundacja przywołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych. W konsekwencji wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie spornego postanowienia zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w tym kosztów zastępstwa procesowego . Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Nadto wskazał, iż pomiędzy celami statutowymi Fundacji a przedmiotem postępowania, istnieje pewnego rodzaju związek, o tyle nie znalazł podstaw do uznania, że za dopuszczeniem skarżącej do postępowania przemawia interes społeczny, co Fundacja kwestionuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonego postanowienia, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa. Przedmiotem kontroli stało się postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 31 marca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora OUG w R. odmawiające dopuszczenia fundacji do udziału w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego K. na lata 2025-2027 . Jak stanowi art. 31. k.p.a.: Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne" i w każdym przypadku złożenia wniosku w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do spełnienia przesłanek przepisem zakreślonych z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. Ma to szczególne znaczenie z racji niedookreśloności samego pojęcia "interesu społecznego", którym posłużył się ustawodawca w art. 31 § 1 k.p.a. Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo indywidualnie na tle określonego stanu prawnego - przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, brak normatywnej definicji interesu społecznego powoduje przerzucenie na prowadzący postępowania administracyjne w indywidualnej sprawie organ obowiązku zidentyfikowania tego interesu. (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27 stycznia 2026 sygn. akt III SA/G/L 440/25 co skład orzekający podziela w całości. Sąd orzekający w pełni podziela także pogląd wyrażony w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 1729/24 (źródło LEX). Sąd ten podkreślił, że obie przesłanki z art. 31 § 2 k.p.a. muszą wystąpić łącznie. Dalej podniósł, że "nie jest dopuszczalna taka wykładania art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej tylko z tych powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny. Podkreślić należy, że nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, to organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej". Należy jednak podkreślić, że to organizacja wnioskująca o udział w postępowaniu powinna w swoim wniosku wskazać związek miedzy swoim potencjalnym udziałem w postępowaniu a interesem społecznym, który powinien być w sposób precyzyjny określony i zdefiniowany. Udział organizacji społecznej w postępowaniu indywidualnym nie ma charakteru reguły, jest raczej rozwiązaniem wyjątkowym. Co do zasady postępowanie administracyjne odbywa się z wyłącznym udziałem osób zainteresowanych. Wstąpienie do niego innych podmiotów działających w interesie całego społeczeństwa bądź szerszej grupy osób winno nastąpić wówczas gdy wynik sprawy ma znaczenie nie tylko dla stron postępowania. Co więcej interes społeczny ma nie tyle nawet uzasadniać włączenie organizacji społecznej do postępowania, ale przemawiać za nim, co oznacza że organizacja społeczna winna precyzyjnie wskazać, że jej udział w sprawie będzie stanowił wartość dodaną nie tyle nawet poprzez monitorowanie postępowania co przez merytoryczny wkład w rozstrzygnięcie. Oceniając pod tym kątem uzasadnienie wniosku Sąd podziela pogląd organów, że ogranicza się ono wyłącznie do wskazania związku między celem statutowym organizacji, jakim jest ochrona środowiska, a ruchem zakładu górniczego. Należy jednak zauważyć, że sama ta kwestia to za mało, aby dopuścić stronę skarżącą do postępowania. Nadto Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2025 r. sygn. akt II GSK 1955/21 (źródło Legalis nr 3189353), które zostało zawarte w tezie: "1. Ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w sprawie organizacja społeczna musi wykazać istnienie przesłanki interesu społecznego uzasadniającej jej udział w sprawie. Nie wystarczy więc jedynie ogólnikowe sformułowanie wniosku, z powołaniem się na działanie organizacji w interesie społecznym, czy też w celu ochrony pewnych uniwersalnych, o wysokim poziomie ogólności, dóbr, gdyż wówczas dopuszczenie do udziału byłoby zasadą, którą nie jest. Powołująca się na interes społeczny organizacja społeczna, pretendująca w ten sposób do roli podmiotu na wzór amicus curiae niektórych postępowań przed sądami i trybunałami, ma wspomóc rozstrzygnięcie sprawy, a nie stanowić kolejnego obciążenia, tak dla organu jak i przede wszystkim samych stron. Wykluczone jest przy tym działanie obstrukcyjne, pozorowane, czy wręcz złośliwe, które nie leży w interesie społecznym. Poprzez udział organizacji społecznej ma bowiem nastąpić włączenie czynnika społecznego w zakres rozpoznawanej sprawy, tak aby zapewnić kolejne, z założenia obiektywne, spojrzenie na jej istotę i pomoc w jej rozstrzygnięciu. Ocena tej kwestii musi więc do pewnego stopnia uwzględniać charakter postępowania prowadzonego przez organ, w tym to, czy dotyczy ono wyłącznie interesu prawnego danego podmiotu, czy też poza tenże wykracza (na przykład: przyznanie uprawnienia wnioskodawcy może oddziaływać na już istniejące uprawnienia innych podmiotów). Niewątpliwie nie będzie wykazaniem interesu społecznego sytuacja, w której organizacja jedynie twierdzi, że jak już uzyska dostęp, zapozna się z aktami sprawy, to będzie mogła coś więcej powiedzieć w sprawie i zabrać realny głos. Tego rodzaju stanowisko, co do zasady, nie uzasadnia działania w ramach wymaganego interesu społecznego. 2. Ocena zaistnienia interesu społecznego ma stanowić swoisty balans pomiędzy tym, czy dany podmiot na tyle precyzyjnie uprawdopodobnił "swoją użyteczność" dla postępowania, że należałoby go do niego dopuścić gdyż przemawia za tym interes społeczny oraz potrzebą uwzględniania faktu, że o toczącej się sprawie (jej szczegółach mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie i rolę organizacji społecznej) może wiedzieć, z obiektywnych względów, jeszcze stosunkowo niewiele (z racji braku dostępu do dokumentów). Istota tego rodzaju oceny jest więc kluczowa i w każdej sprawie podlega indywidualizacji." Niewątpliwie ochrona środowiska naturalnego jest istotna dla całego społeczeństwa a ruch zakładu górniczego może na środowisko naturalne negatywnie oddziaływać, jednak w treści wniosku skarżąca podała wyłącznie potencjalne zagrożenie wynikłe z ruchu K.. Nie wskazała natomiast czemu – oprócz jej kontroli w zakresie wymagań prawa ochrony środowiska będzie jej udział w przedmiotowym postępowaniu służył. Sąd podzielił stanowisko WUG, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest zaspokajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organizacja społeczna winna także uprawdopodobnić, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów. Dopuszczenie określonej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawach z zakresu zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego, na zasadzie art. 31 § 1 k.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. Z uzasadnienia wniosku pośrednio wynika, że strona skarżąca ogranicza cel swojego zaangażowania w sprawę administracyjną zamiarem wspierania uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska w imię przejrzystości życia publicznego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sporu między stroną a organem, natomiast dokonuje oceny rozstrzygnięcia organu pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami. W tym wypadku art. 31 § 2 k.p.a. uzależnia dopuszczenie organizacji społecznej od oceny jej wniosku przez organ. Zdaniem Sądu ocena ta została wyrażona w sposób spójny i mieściła się w granicach uznania organu. Dlatego też zarzut naruszenia tego przepisu uznać należy za niezasadny. Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym pojęcie interesu publicznego (społecznego) jest pojęciem szerokim i nieostrym, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje ono interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Warto również zwrócić uwagę, że w doktrynie, a za nią i w judykaturze przyjmuje się, iż różnica pomiędzy wyrażeniami: "jest w interesie indywidualnym" bądź "jest w interesie ogółu" oznacza, iż wyprowadzona z danego stanu obiektywnego określona korzyść przypada jednostce, względnie całemu społeczeństwu. O ile zatem interes indywidualny jest relacją pomiędzy jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść jednostce, to interes ogółu oznacza relację między jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść ogółowi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 770/17, LEX nr 2637468 oraz powołane tam poglądy doktryny). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że zdaniem Sądu, organy oceniły w sposób właściwy w świetle przesłanek i celów określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., iż fundacja nie powinna zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, którego przedmiotem jest – jak wynika z wniosku inicjującego postępowanie dotyczące zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego K. na lata 2025-2027. W postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r. (sygn. akt II GZ 55/09) podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest zaspokajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organizacja społeczna winna także uprawdopodobnić, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów. A celem postępowania w przedmiocie zatwierdzenia planu ruchu jest badanie zgodności jego zapisów z przepisami P.g.g. oraz innych ustaw. Ruch zakładu górniczego, będący złożonym pod względem technologicznym ciągiem różnorodnych zdarzeń, wymaga dla swej organizacji cyklu zaplanowanych działań, stanowiących logiczny układ pewnych faz. Podstawą do sprawnego działania jest funkcjonowanie w sposób odpowiednio zorganizowany, w szczególności zaplanowany - służy temu właśnie plan ruchu zakładu górniczego albo dodatek do planu ruchu [zob. M. Górski, J. Kierzkowska, Strategie, plany i programy (w:) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.). System Prawa Administracyjnego, t. 7, Prawo administracyjne materialne. Warszawa 2012, s. 181]. Plan, jako dokument, stanowi skutek przeprowadzenia etapu planowania działania i stanowi narzędzie (instrument), za pomocą którego realizowany jest postulat dobrej organizacji. Treść planu ruchu zakładu górniczego albo dodatku do planu ruchu determinowana jest ustaleniami zawartymi w koncesji oraz projekcie zagospodarowania złoża lub planie zagospodarowania podziemnego składowiska dwutlenku węgla. Dokumenty te określają prawnie dopuszczalny zakres działalności przedsiębiorcy i wyznaczają granice legalności podejmowanych działań. Błędne jest utożsamianie każdego interesu zbiorowego z interesem społecznym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13 (opubl. Legalis), stanął na stanowisku, iż nie jest wystarczające ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, gdyż są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym musi odpowiadać wymogom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym spraw związanych z dopuszczaniem organizacji społecznych do udziału w postępowaniach administracyjnych, wskazuje się, że interes społeczny należy interpretować na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie, a także z uwzględnieniem interesu strony. Zatem w ocenie Sądu zarzut strony naruszenia art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka istnienia interesu społecznego w dopuszczeniu Fundacji do postępowania jest niezasadny, albowiem udział strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie jest niezbędny dla interesu społecznego ponieważ nie będzie spełniał standardów społecznej kontroli nad działalnością organów administracyjnych i przebiegiem postępowań administracyjnych w sprawach indywidualnych z poszanowaniem prywatności osoby bądź osób, których sprawa dotyczy. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 2 skargi, należy wskazać, że Sąd nie dostrzegł wskazanych w nim naruszeń postępowania poprzez brak zapewnienia społecznej kontroli oraz wysokiego poziomu ochrony środowiska w odniesieniu do działalności przedsięwzięcia znacząco oddziałującego na środowisko. Skarżąca także nie uzasadniła tego zarzutu w sposób umożliwiający się odniesienie do niego. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 3 skargi, tj. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez błędne i niedokładne ustalenie stanu faktycznego, tj. ustalenie, iż w dostęp społeczeństwa został zapewniony na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, Sąd uznał, że organy rozważyły w pełni wszelkie okoliczności faktyczne niezbędne do wydania zaskarżonego postanowienia. Nadto Organizacja społeczna winna uprawdopodobnić, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 4 skargi, tj. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania, a w konsekwencji naruszenie zasady budowania zaufania do władzy publicznej, polegające na bezpodstawnym przyznaniu prymatu indywidualnemu interesowi przedsiębiorcy górniczego nad interesem społecznym. W ocenie Sądu organy odniosły się do przesłanki interesu społecznego. Natomiast strona nie wykazała naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania. Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenie art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus. Przepis ten wprawdzie zawiera zobowiązanie stron umowy – w tym Rzeczypospolitej Polskiej – do zapewnienia, że członkowie społeczeństwa spełniający wymagania, o ile takie istnieją, określone w prawie krajowym, będą mieli dostęp do administracyjnej lub sądowej procedury umożliwiającej kwestionowanie działań lub zaniechań osób prywatnych lub władz publicznych naruszających postanowienia jej prawa krajowego w dziedzinie środowiska. Nie daje on jednak nikomu bezpośrednio uprawnienia do udziału w takim postępowaniu a ewentualne dopuszczenie do postępowania innych podmiotów niż bezpośrednio zainteresowane uzależnia od spełnienia wymagań określonych prawem krajowym, w tym wypadku art. 31 § 2 k.p.a. Jak wskazano powyżej organ zmieścił się w swobodzie decyzyjnej określonej w tym przepisie. W tych okolicznościach Sąd nie podzielił zarzutów skargi, nie dopatrzył się również z urzędu naruszenia przepisów uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.