Sygnatura
III SA/Kr 40/26
III SA/Kr 40/26 - Wyrok WSA w Krakowie z 2026-04-16
Wynik
uchylono zaskarżoną decyzję
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Data orzeczenia
- 16 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Specjalista Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z dnia 8 grudnia 2025 r. nr 2237/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 8 grudnia 2025 r., Znak sprawy: 210000/71/2025-OUM- 2237/2025/JK na podstawie: art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350), dalej "u.s.u.s.", w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 64 999,66 zł, w tym na: a)ubezpieczenia społeczne - za okres 04-12/2011 r., 01-12/2012 r., 01-12/2013 r., 01/2014 r. w łącznej kwocie 41 429,06 zł, w tym z tytułu: składek - 17 869,06 zł, odsetek - 23 560,00 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 04-12/2011 r., 01-12/2012 r., 01-12/2013 r., 01/2014 r. w łącznej kwocie 20 248,67 zł, w tym z tytułu: składek - 8 637,67 zł, odsetek - 11 611,00 zł, c) Fundusz Pracy - za okres 04-12/2011 r., 01-12/2012 r., 01-12/2013 r., 01/2014 r. w łącznej kwocie 3 321,93 zł, w tym z tytułu: składek -1449,93 zł, odsetek - 1 872,00 zł. Odsetki liczone na 14 października 2025 r., tj. na dzień wpływu wniosku. Rozstrzygnięcie zapadło po rozpoznaniu wniosku z 14.10.2025r. w którym podkreślono, iż w skutek przebudowy placu targowego w N. i zamknięciu drogi do miejsca, w którym skarżąca prowadziła sklep i brakiem dojazdu uwikłała się w spiralę zadłużenia i niewypłacalności. Dodała, że ma do spłaty zobowiązania od ponad 11 lat. Nadmieniła, że próbowała spłacić swoje zobowiązania, jednakże jej sytuacja znacznie się pogorszyła. Wskazała, że opiekuje się chorą mamą, która wymaga pampersowania, karmienia i całodobowej opieki. Podała, że jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad chorą mamą. Nadto wskazała, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu wydało postanowienie o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną mamą od dnia złożenia wniosku tj. 24 maja 2023 r.- bezterminowo w wysokości 2 988,00 zł. Jednakże w związku toczącą się kilkanaście miesięcy sprawą sądową o przyznanie powyższego świadczenia złożyła wniosek w imieniu mamy o przyznanie świadczenia wspierającego. Podała, że była zmuszona złożyć wniosek o to świadczenie, ponieważ przez okres rozstrzygania sprawy nie posiadała żadnych środków utrzymania, a mama wymagała stałej opieki i kosztownej rehabilitacji. Wskazała, że świadczenie wspierające wyklucza możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane i wypłacone do momentu przyznania jej mamie świadczenia wspierającego a skarżąca jako opiekun zgłoszona jest do ubezpieczeń z tytułu opieki, którą sprawuje nieprzerwanie. Dodała, że nie ma możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. W/g organu analiza dokumentacji zgromadzonej w sprawie wykazała: aktualnie wnioskująca nie prowadzi działalności gospodarczej. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS jest zgłoszona jest do ubezpieczeń jako osoba niepodejmująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające (...). W złożonym piśmie oświadczyła, że przyznano jej świadczenie z tytułu rezygnacji/niemożności podjęcia zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną mamą. Jednakże, w między czasie mamie zostało przyznane świadczenie wspierające, w związku z tym nie pobiera już skarżąca świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Wskazała, że mąż uzyskuje dochód w wysokości 1 530,00 zł. Zakład ustalił, że mąż nie posiada tytułu do ubezpieczeń. Oświadczyła również, że córka uczy się i uzyskuje stypendium szkolne w kwocie 100,00 zł. Wskazała, że rodzina pobiera zasiłek rodzinny w kwocie 135,00 zł. Ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 300,00 zł oraz koszty związane z leczeniem- 250,00 zł. Oświadczyła, że poza przedmiotowym zadłużeniem nie posiada innych zobowiązań finansowych. W Bazie Danych Ksiąg Wieczystych nie figuruje jako właścicielka nieruchomości. W złożonym oświadczeniu wskazała, że jest właścicielką samochodu osobowego [...] z 2016 r. Wskazała inne składniki mienia ruchomego: pralka automatyczna o wartości 1000,00 zł, lodówka- 2 000,00 zł oraz TV o wartości 2 000,00 zł. Nie posiada wierzytelności. W/g organu skarżąca nie sygnalizuje problemów w bieżącym regulowaniu wydatków, co świadczyłoby o skrajnie trudnej sytuacji finansowej. Nie dołączyła do akt sprawy dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązaniu się z podstawowych i bieżących opłat. W związku z powyższym można domniemywać, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Ograniczone możliwości płatnicze podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona. Poza przedmiotowym zobowiązaniem nie posiada zobowiązań wobec innych wierzycieli, a więc spłata zadłużenia wobec ZUS nie będzie kolidowała ze spłatą innych zobowiązań. Wobec braku informacji ponoszonych dochodach wszystkich członków gospodarstwa domowego Zakład nie ma możliwości ustalenia dochodu dyspozycyjnego, a także dokonania obiektywnej analizy sytuacji finansowej. Ze względu na nieudokumentowanie powyższych okoliczności, Zakład miał ograniczone możliwości wyważenia, czy skarżąca znajduje się w sytuacji zagrożenia bytu i czy jest to sytuacja trwała i nieodwracalna. Niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. Umorzenie należności w sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego. Nie bez znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że zaległości figurujące na koncie skarżącej dotyczą okresu od 2011 r. i dotychczas nie podejmowała ona żadnych starań dotyczących dobrowolnej spłaty zaległości. Wnioskująca poowołała się na problemy zdrowotne mamy. Wskazała, że mama jest osobą niepełnosprawną, leżącą, wymagającą karmienia i całodobowej opieki. Choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia płatnika możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Do akt sprawy przedłożyła dokumentacją medyczną oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności mamy. Wskazane problemy mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Podkreślenia również wymaga fakt, iż pobierała skarżąca świadczenie pielęgnacyjne, które było rekompensatą za rezygnację z aktywności zawodowej. W związku z wydaną przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie decyzją z dnia 25 października 2024 r. ustalono dla mamy prawo do pobierania świadczenia wspierającego. W sytuacji, gdy zostało ustalone prawo do świadczenia wspierającego, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego ulega wstrzymaniu z mocy prawa. Wystąpienie przedmiotowej przesłanki (zdrowotnej), uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej opieki. Przy czym jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. Z ustaleń wynika, że nie podejmuje skarżąca zatrudnienia, gdyż sparuje opiekę nad matką, która jest osobą leżącą, wymaga całodobowej opieki. Z tytułu sprawowania opieki nad osobą pobierającą świadczenie wspierające jest ona zgłoszona do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Warunkiem podlegania do ubezpieczeń z tego tytułu jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie z osobą wymagającą opieki, brak innych tytułów do ubezpieczeń. Tymczasem z przedłożonej do sprawy dokumentacji wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Nie uwzględniła matki jako członka gospodarstwa domowego. Okoliczność ta o tyle ma znaczenie, że matka posiada stałe źródła dochodów z tytułu emerytury oraz świadczenia wspierającego. Dokonując oceny prawnej organ podkreślił, iż skarżąca nie wykazała, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi stanowi dla niej zagrożenie dla zabezpieczenia niezbędnego poziomu życia. Nie przedstawiła dokumentów, które potwierdziłyby okoliczności, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w omawianym przypadku zastosowania, ponieważ skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej. Instytucja umorzenia zaległości jest ściśle uregulowana prawnie. Jej zastosowanie w odniesieniu do zaległości skarżącej jest możliwe tylko w oparciu o przesłanki wynikające z art. 28 u.s.u.s. Jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą była zobowiązana do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika, a brak możliwości ich zapłaty nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Pojęcie "ważnego interesu publicznego" musi być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, sprawiedliwości, bezpieczeństwa, zaufania do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami udzielonej pomocy (umorzenia należności). Z drugiej strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony o zasadności umorzenia należności z tytułu składek. Należy również brać pod uwagę, czy uzasadnione jest obciążenie państwa kosztami udzielonej pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (wyrok NSA z 21 marca 2001 r., sygn. akt l SA/Ka 577/00). Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zarzucając, że decyzja ta jest krzywdząca, a powody, dla których odmawia się przyznania tego umorzenia nie pokrywają się z obecnym stanem faktycznym z uwagi na to, że źle zinterpretowano pojęcie wspólnego gospodarstwa domowego. Czy fakt, że mieszka z mamą pod jednym adresem, pomaga jej praktycznie w każdej dziedzinie życia świadczy o tym, że jej świadczenia są pobierane przeze skarżącą i nimi może dysponować jak swoimi środkami? Mimo, że mieszkają pod jednym adresem, rachunki od zawsze były rozdzielone - rodzice płacili za swoje zużycie, a ona z rodziną za swoje. Tak jest do dzisiaj. Wobec powyższego, czy fakt wspólnego zamieszkiwania, wspólnego dbania o jej potrzeby, poświęcenia swojego czasu i sił na pomoc jej osobie, dokonywanie potrzebnej konserwacji i napraw, dbanie o wspólne obejście nie jest wspólnym gospodarowaniem? Czy raczej wspólne gospodarowanie w tym przypadku oznacza jednoznaczne wspólne gospodarowanie pieniędzmi, które mają być wspólne w dosłownym znaczeniu tego słowa? Nigdy tego nie ujmowała w ten sposób. Jej gospodarstwo w ujęciu dochodów stanowią ona, mąż i ucząca się córka. Bezsprzecznie jednak nieprzerwanie i w pełnym zakresie opiekuje się matką, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Co do problemów w bieżącym regulowaniu wydatków, skarżąca wyraziła wątpliwość co świadczyłoby o skrajnie trudnej sytuacji finansowej – czy musiałaby mieć odcięty gaz, prąd i inne media, by poświadczyć, że nie może spłacać zaległości ZUS, bo opiekuję się matką i nie może podjąć zatrudnienia? Czy raczej fakt, że reguluje na miarę swoich możliwości bieżące zobowiązania i rachunki mimo tak trudnej sytuacji nie świadczy raczej na korzyść? Reasumując skarżąca wskazała, iż jeśli nie może podjąć zatrudnienia to czy może spłacać zaległości i czy nie spowoduje to niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb? W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2019, poz. 2325 - oznaczanej dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest uzasadniona. W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie wskazano na okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ustawodawca posłużył się tu tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że nawet po stwierdzeniu istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnej oceny tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi. Należy mieć przy tym na uwadze, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi Pozostawienie do uznania organu istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak również zakres ewentualnego umorzenia, nie może jednak prowadzić do dowolności rozstrzygnięcia, a więc w każdym przypadku wydanie decyzji powinno być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. W skardze skarżąca akcentowała, że jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną, leżącą matką. Nie może w związku z tym podjąć zatrudnienia, a sytuację tą analizował sąd w sprawie o przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Sąd orzekający stwierdza, że sprawie tej, oznaczonej sygn. akt III SA/Kr 756/24 tut. sąd stwierdził, że między innymi, iż kwestia opieki w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utożsamiana jest ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie. Sąd nie podzielił stanowiska organów, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Okoliczności sprawy wskazują, że matka skarżącej ma zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe oraz zaburzenia równowagi i chodzenia. Ma zaburzenia psychiczne i neurologiczne, cierpi na Alzheimera i Parkinsona. Stwierdzono u niej zaburzenia pamięci i urojenia, bywa też zdezorientowana. Jest osobą pampersowaną, ponieważ nie trzyma moczu. Jej stan w skali Barthel został określony jako średnio ciężki. Wymaga karmienia, gdyż z powodu drżenia rąk nie jest w stanie utrzymać łyżki. Wymaga pomocy przy korzystaniu z toalety. Jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z 4 lutego 2022 r. u matki skarżącej nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia. Z dokumentacji medycznej wynika, że w 2023 r. matka skarżącej dwukrotnie przebywała na oddziale psychogeriatrycznym, na około dwutygodniowych pobytach. W zaleceniach po obu pobytach szpitalnych wskazano, że matka skarżącej wymaga pomocy osób drugich i nadzoru przy zażywaniu leków. Dodatkowo w 2023 r. czterokrotne (w czerwcu, lipcu, sierpniu i październiku) matka skarżącej wymagała interwencji pogotowia lub pomocy szpitalnego oddziału ratunkowego z powodu omdleń, zasłabnięć lub upadku. Skarżąca sprawując opiekę nad matką pomaga jej pomocy przy korzystaniu z toalety lub zmianie pampersa, myciu, przy utrzymaniu higieny osobistej, ściąganiu protezy zębowej. Przygotowuje matce posiłki i karmi ją. Pomaga matce we wszystkich czynnościach dnia codziennego, w tym ubieraniu, wysiadaniu z auta, czy wstawaniu z łóżka. Zdaniem sądu zakres i charakter opieki jaki świadczy skarżąca w odniesieniu do stanu zdrowia i potrzeb jej matki wskazuje, że w sprawie zaistniał związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad matką. Organ odwoławczy dochodząc do przeciwnego wniosku nie uwzględnił specyfiki schorzeń matki skarżącej, takich jak: otępienie, urojenia, zaburzeń równowagi skutkujących upadkami i omdleń. Tego rodzaju przypadłości wymagają od skarżącej nie tyko wykonywania poszczególnych czynności opiekuńczych, ale także pozostawania w stałym czuwaniu i gotowości do pomocy matce, a w razie potrzeby także udzielania ratunku. W okolicznościach niniejszej sprawy za brakiem istnienia związku przyczynowego nie może przemawiać fakt osobnego zamieszkiwania skarżącej i matki. Biorąc pod uwagę stan matki i wynikający z tego zakres i charakter opieki świadczonej przez skarżącą, a także bezpośrednie sąsiedztwo domów, w których mieszkają, okoliczność osobnego zamieszkiwania nie jest istotna dla sprawy. Sąd zauważył, że na równi z zaprzestaniem zatrudnienia traktuje się niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Okoliczności niniejszej sprawy zdaniem sądu wskazują, że z uwagi na stan matki i zakres opieki jakiej wymaga, skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia lub innej prawy zarobowej. Również fakt, że skarżąca ma dwie przyrodnie siostry, w realiach niniejszej sprawy nie mógł zadecydować o braku związku przyczynowego. Siostry te bowiem zamieszkują w odległych miejscach od matki, jedna z nich nie utrzymuje z nią kontaktu, a druga jedynie sporadyczny. W tych realiach skarżąca jest jedyną osobą sprawującą w pełni opiekę nad matką. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własne przedstawione wyżej wywody, tudzież argumentację prawną. Konstatuje także ich aktualność na gruncie obecnie kontrolowanej sprawy. Organy rozstrzygając sprawę naruszyły art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie wskazano na okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczyło to pominięcia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności tj. konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powyższe sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy o p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 12 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw
- Skarżony organ
- Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
- Sędziowie
- Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/ Piotr Głowacki /sprawozdawca/ Waldemar Michaldo
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny