Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Kr 465/26

III SA/Kr 465/26 - Wyrok WSA w Krakowie z 2026-06-16

Wynik

uchylono zaskarżoną decyzję

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia
16 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Karcz Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 lutego 2026 r., nr SKO-NP.-4115-59/25 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi A. Z. (dalej: "skarżąca") była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 4.02.2026 r. (nr SKO-NP-4115-59/25) utrzymująca w mocy decyzję Wójta N. z 4.06.2024 r. (prawidłowa data 4.06.2025; nr GOPS.5231.55.2025) o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Stan prawny i faktyczny sprawy był następujący: 1.1. Wnioskiem z 29.12.2023 r. skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad matką – H. Z., dysponującą orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 16.03.2017 r. 1.2. W rozpoznaniu tego wniosku Wójt Gminy N. decyzją z 26.01.2024 r. (znak: GOPS.5231.55.2023) odmówił skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Motywem rozstrzygnięcia było to, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. 1.3. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO w Nowym Sączu decyzją z 29.04.2024 r. (nr SKO-NP-4115-76/24) utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Wg organu odwoławczego wykazany przez skarżącą zakres opieki, nie jest tego rodzaju, żeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej. 1.4. Decyzje wskazane w punktach 1.2. oraz 1.3. zostały uchylone przez WSA w Krakowie wyrokiem z 12.12.2024 r. (sygn. akt III SA/Kr 1103/24). Sąd stwierdził, że wywiad środowiskowy był zbyt powierzchowny i opierał się głównie na oświadczeniach skarżącej oraz jej matki, bez własnych szczegółowych obserwacji pracownika socjalnego. W aktach brakowało dokumentacji medycznej pozwalającej ocenić rzeczywisty zakres niepełnosprawności i potrzeb opiekuńczych. Uznał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu nieodzowne będzie dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, po umożliwieniu stronie przedstawienia niezbędnych dowodów potwierdzających zakres sprawowanej opieki. Sąd wskazał także, iż organ powinien przeprowadzić pogłębiony wywiad środowiskowy, zgromadzić dokumentację medyczną oraz zweryfikować twierdzenia dotyczące całodobowej opieki i częstych interwencji pogotowia u matki skarżącej. Powinien również ustalić rzeczywisty zakres pomocy udzielanej przez rodzeństwo oraz stopień samodzielności matki, aby ocenić, czy opieka faktycznie wyklucza podjęcie zatrudnienia. W kwestii rodzeństwa skarżącej Sąd zalecił "wyjaśnienie, czy uwzględniając wsparcie rodzeństwa skarżąca sprawuje opiekę w wymiarze czasowym wykluczającym podjęcie zatrudnienia. Nie bez znaczenia będzie w tym względzie też okoliczność, że skarżąca nie mieszka z matką, z czego można wnioskować, że na część dnia matka może pozostać sama w domu. Należy zatem ustalić rozmiar doraźnej pomocy rodzeństwa w opiece nad matką oraz stopień samodzielności podopiecznej, albowiem te dwa elementy faktycznie mogą być znaczące dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką." 2.1. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ I instancji po uzupełnieniu dowodów (dokumentacja medyczna matki skarżącej, nowy wywiad środowiskowy) decyzją z 26.01.2024 r. ponownie odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że skarżąca spełnia przesłanki pozytywne do przyznania świadczenia, gdyż zrezygnowała z zatrudnienia, jest zobowiązana do alimentacji matki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a z wywiadu środowiskowego wynika, że opieka jest sprawowana prawidłowo i wszechstronnie. Z kolei rodzeństwo skarżącej nie może sprawować stałej i bezpośredniej opieki nad matką, a usługi opiekuńcze są niewystarczające. Następnie organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto podał, że poddaje w wątpliwość fakt, że skarżąca sprawuje opiekę 24 godziny na dobę, albowiem ma też na wychowaniu kilkoro dzieci w wieku szkolnym. Co najmniej od 2017 r. była skarżąca na zasiłku macierzyńskim, a na urlopie wychowawczym nieprzerwalnie do grudnia 2023 r., a zatem sprawowała osobistą opiekę nad dziećmi. Wobec powyższego – w ocenie organu I instancji ciężko uznać – że nie mieszka w domu i że sprawuje opiekę nad matką przez 24 godziny na dobę, a dzieciom wystarcza sporadyczny kontakt z matką. Oprócz tego, to rodzeństwo mieszka w pobliżu niepełnosprawnej matki, a skarżąca mieszka w innej miejscowości. Według organu, zakres pomocy rodzeństwa jest szerszy, albo opieka nad matką nie wymaga ciągłego zaangażowania. 2.2. W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 17 ust. ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że faktycznie sprawowanie przez odwołującą opieki nad niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagającą stałej opieki mamą (przy wszystkich czynnościach życia codziennego), której stan zdrowia z biegiem czasu jedynie się pogarsza, przy jednoczesnej rezygnacji z pracy przez odwołującą się, nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; a) art. 17 ust. 1b ustawy poprzez uznanie braku spełnienia warunku z tego przepisu i jednocześnie niesłuszne niezastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014r. (sygn. akt K 38/13); b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że: - okoliczności dotyczące niemożności sprawowania opieki nad mamą nie można uznać za okoliczności o charakterze obiektywnym ze względu na krąg osób zobowiązanych do alimentacji (rodzeństwo odwołującej), które rzekomo mogą wspomagać osobę opiekującą się w sytuacji gdy prawidłowa ocena dokumentów zebranych w sprawie powinna doprowadzić do wniosku, że sytuacja życiowa, materialna i obowiązki rodzeństwa odwołującej uniemożliwiają udzielenie pomocy nad niepełnosprawną mamą, jak również poprzez pominięcie wskazań WSA w Krakowie, że sam fakt istnienia rodzeństwa nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia i brak dokonania ustalenia i oceny rozmiaru doraźnej pomocy rodzeństwa; - wątpliwe jest, iż skarżąca sprawuje opiekę 24h na dobę mimo że możliwe jest wychowanie dzieci przy pomocy małżonka i dwóch pełnoletnich synów (19 i 21 lat), którzy z tymi dziećmi mieszkają, przy przyjęciu, że małoletnie dzieci (córka 7 lat) niejednokrotnie nocuje wraz ze skarżącą u niepełnosprawnej babci, co pozwala na pozostanie w bezpośrednim kontakcie; - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, bo nie korzystała z innych programów wsparcia socjalnego; - jednoczesne przyjęcie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a mimo tego wydanie decyzji odmownej. 2.3. SKO w Nowym Sączu, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zwróciło uwagę na ustalenia organu I instancji wskazujące, że w wyniku postępowania uzupełniającego ustalono, iż wszystkie czynności opiekuńcze wobec niepełnosprawnej nadal wykonuje skarżąca i z tego tytułu nie podejmuje zatrudnienia (s. 1 decyzji) oraz że jej rodzeństwo nie może sprawować stałej u bezpośredniej opieki nad matką, jak też zabezpieczyć w inny sposób tej opieki, a usługi opiekuńcze są niewystarczające – by pozwoliły skarżącej na podjęcie pracy (s. 2 decyzji). Następnie Kolegium Odwoławcze przywołało wydany w sprawie wyrok WSA w Krakowie akcentując związanie oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Dalej wskazało na legitymowanie się matki skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, z treści którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 07.03.2017 r., a niepełnosprawność istnieje u od 61-go roku życia. Akcentowało, że matka skarżącej ma 86 lat i wymaga wszechstronnej opieki ze względu pogarszający się stan zdrowia. Z ustaleń organu wynika, że matka pozostaje pod stałą opieką lekarską. Leczy się na cukrzycę insulinoniezależną, samoistne nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca, zwężenie zastawki aortalnej. Pogarszający się stan jej zdrowia potwierdza zaświadczenie lekarskie z 25.04.2025 r. z którego wynika, że niepełnosprawna pozostaje w stałej opiece z powodu w.w schorzeń oraz że wymaga opieki całodobowej osób trzecich ze względu na częste zasłabnięcia i upadki. Do akt została załączona karta informacyjna leczenia szpitalnego ze stycznia 2025r. z przyjęcia matki skarżącej na oddział ratunkowy po urazie głowy na skutek upadku z własnej wysokości, po omdleniu z bólem kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Z opisu tego wynika, że pacjentka nie pamięta całego zdarzenia oraz że do szpitala została przywieziona w asyście córki. Z dokumentacji przedłożonej do akt sprawy wynika też, że osoba wymagająca opieki obecnie jest po implantacji sztucznej zastawki, a w marcu 2025r. została skierowana do specjalisty w kierunku rozpoznania otępienia nieokreślonego. Z kolei z skróconego testu jej sprawności umysłowej z dnia 24.01.2025r. wynika, że jest ona osobą wymagającą opieki ze względu na zaburzenia w stopniu umiarkowanym, zaś jej ocena wg skali Barthel potwierdza stan "średnio ciężki". SKO w Nowym Sączu akcentowało, że z ustaleń organu I instancji wynikało też, że skarżąca nadal sprawuje opiekę nad matką oraz że od dłuższego czasu mieszka ona razem z niepełnosprawną matką z powodu pogarszającego się stanu zdrowia tej ostatniej. Pod tym samym adresem mieszka również syn niepełnosprawnej M., który ze względu na pracę nie może uczestniczyć w opiece nad matką (oświadczenie z dnia 26.12.2023 r.). Matka wnioskodawczyni cierpi na nadciśnienie tętnicze, chorobę tarczycy, cukrzycę typu II, jest po operacji zaćmy oka, przygotowywana jest do zabiegu implantu rozrusznika. Pozostaje pod stałą kontrolą lekarską ze względu na problemy kardiologiczne, endokrynologiczne, okulistyczne i neurologiczne. Kolegium Odwoławcze podało, że pracownik socjalny w wywiadzie z dnia 15.05.2025r. potwierdził, że matka wnioskodawczyni wymaga stałej opieki, co jest zgodne z oświadczeniem wnioskodawczyni. Pogarszający się stan zdrowia uniemożliwia matce skarżącej samodzielne funkcjonowanie i prowadzenie gospodarstwa domowego. Potrzebuje ona systematycznego wsparcia i pomocy, którą – jako wskazywało SKO - zapewnia skarżąca, co odnosi się do niezbędnej pomocy zarówno w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego, jak i zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych kompleksowo. Matka skarżącej wymaga na co dzień pomocy osób trzecich przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych i samoobsługowych takich jak: codzienna higiena osobista, pomoc w poruszaniu się poza domem, przygotowanie posiłków, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, organizowanie wizyt lekarskich, podawanie zaleconych leków, pomoc w wykonywaniu ćwiczeń ruchowych i umysłowych. Skarżąca w piśmie z 25.04.2025r. oświadcza, że wsparcie rodzeństwa nie wyklucza jej udziału w sprawowanym formacie pomocy (opiekuje się w ciągu dnia, a także często w nocy) i nie stanowi możliwości podjęcia w tym czasie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Pracownik socjalny w wywiadzie z dnia 15.05.2025r. potwierdził, iż w/w opieka nie pozwala skarżącej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze godzinowym oraz że osoby zobowiązane do alimentacji nie są w stanie zaangażować się w opiekę, a usługi opiekuńcze nie są wystarczające. Matka potwierdziła fakt sprawowania opieki przez skarżącą, bez której nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku. Dalej Kolegium Odwoławcze podało, że w sprawie ustalono też, że ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało z dniem 13.12.2023 r. z powodu redukcji etatów w zakładzie pracy. Z oświadczenia skarżącej wynika, że zrezygnowała ona z proponowanego jej etatu na innym stanowisku w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, bowiem opieka jakiej wymaga matka nie pozwala odwołującej na podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze godzinowym. SKO wskazało, że skarżąca po rozwiązaniu w/w stosunku pracy (świadectwo pracy z dnia 13.12.2023r.) została decyzją Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 19.12.2023r. zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z przyznanym prawem do zasiłku dla bezrobotnych, który pobierała od 14.12.2023 r. do 10.06.2024 r. Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że biorąc pod uwagę ustalony przez organ l instancji stan faktyczny oraz definicję legalną zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023r., wskazać należy, że skarżąca na dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką była osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych pobieranym w okresie od 14.12.2023r. do 10.06.2024 r. W tych okolicznościach, w ocenie Kolegium Odwoławczego, trudno uznać, iż występuje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej czy też jej niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką. Wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką wpłynął do organu l instancji w dniu 29.12.2023 r. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że skarżąca do 13.12.2023r. pozostawała w zatrudnieniu, a następnie od 14.12.2023 r. do 10.06.2024 r. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Wskazało SKO w Nowym Sączu, że zgodnie z art. 17 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zarejestrowanie w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei w art. 17 ust. 5 ustawy, w którym wymieniono świadczenia, których otrzymywanie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, nie wskazano zasiłku dla bezrobotnych. Niemniej jednak art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że bezrobotnym jest osoba (...), która nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Jak bowiem wynika z powołanych powyżej przepisów, to nie status osoby bezrobotnej - z prawem do zasiłku dla bezrobotnych czy bez - ma wpływ na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej. Podkreśliło SKO, iż cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych dochodów. Argumentowało Kolegium Odwoławcze, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem dla osób, które przejmują na siebie realizację zadań Państwa w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Jego celem jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie to ma zatem zastąpić dochód wynikający z pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu - w tym przypadku z tytułu zasiłku dla bezrobotnych - powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń, ani ich wzajemna kompensata. Zatem ewentualne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku skutkowałoby utratą statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku i zwrotem wstecz otrzymywanego zasiłku dla bezrobotnych. 3. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca zarzuciła: a) naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że pobieranie zasiłku dla bezrobotnych wyklucza spełnienie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną; b) naruszenie art. 17 ust. 5 ustawy poprzez zastosowanie pozaustawowej przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pobierania zasiłku dla bezrobotnych, podczas gdy przepis ten zawiera zamknięty katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia i nie obejmuje tego świadczenia; c) nieuprawnione zastosowanie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do oceny przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że ustawa ta nie reguluje warunków nabycia prawa do tego świadczenia; d) naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z ustaleniami faktycznymi w sytuacji, gdy prawidłowa ocena dokumentów zebranych w sprawie powinna prowadzić do wniosku, że spełniła skarżąca przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego; e) naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 kpa z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji - jednoczesne ustalenie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia i odmowa jego przyznania; f) naruszenie art. 10 i 79a KPA poprzez niewskazanie stronie w toku postępowania przesłanki, która ostatecznie stała się podstawą odmowy świadczenia (niewskazanie stronie w toku postępowania, że pobieranie zasiłku dla bezrobotnych może zostać uznane za przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że okoliczność ta ostatecznie stała się jedyną podstawą odmowy); g) nieuprawnione (kolejny raz) przyjęcie przez organ I instancji niemożliwości zastosowania wyroku TK z 21.10.2014r. (sygn. K 38/13) podczas gdy wyrok ten ma moc powszechnie obowiązującą. Skarga domagała się uchylenia zaskarżonych decyzji oraz przyznania kosztów postępowania. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 5. Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji. 6. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.) w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r. Przepis ten mówił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. 7. W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. 8. Z przedstawionego w części historycznej uzasadnienia stanu tej sprawy wynikało, że SKO w Nowym Sączu – po uzupełnieniu postępowania dowodowego stosownie do zaleceń sformułowanych w wydanym w sprawie wyroku (por. punkt 1.4. uzasadnienia) nie kwestionowało obecnie tego, iż stan zdrowia matki skarżącej wymaga stałej i wszechstronnej opieki ze strony innych osób. W tym aspekcie wskazywało SKO na zaświadczenie lekarskie z 25.04.2025 r. (częste zasłabnięcia i upadki) oraz na kartę leczenia szpitalnego (oddział ratunkowy – pomoc po urazie głowy), jak też na rozpoznanie u niepełnosprawnej otępienia nieokreślonego. Rozważania SKO wskazują także na brak kwestionowania tego, że skarżąca sprawuje niezbędną opiekę nad matką, realizując tę opiekę w ramach wspólnego zamieszkiwania z niepełnosprawną. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie był też przedmiotem sporu sam zakres opieki realizowanej przez skarżącą względem matki jako wykluczający możliwość podjęcia pracy przez opiekuna. Nie ulegało w tej sprawie bowiem wątpliwości, że rezygnacja skarżącej z pracy, a precyzyjniej mówiąc – rezygnacja z proponowanego jej etatu na innym stanowisku w związku z redukcją etatów w zakładzie pracy (w grudniu 2023 r.) - wynikała z podjęcia obowiązków opiekuna względem matki, osoby niepełnosprawnej w znacznym stopniu i obarczonej szeregiem przywołanych przez Kolegium Odwoławcze schorzeń. Nadto, z uwagi na zalecenia WSA w Krakowie zawarte w wydanym w sprawie wyroku, Kolegium Odwoławcze wyraziło stanowisko o braku kwestionowania możliwości partycypacji rodzeństwa skarżącej w sprawowaniu opieki nad matką. 9.1. Spór w tej sprawie sprowadzał się obecnie do tego, czy fakt pobierania przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnego po złożeniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (od 14.12.2023 r. do 10.06.2024 r.) wykluczał możliwość przyznania skarżącej oczekiwanego wsparcia. SKO wyraziło bowiem pogląd, że – pobieranie zasiłku dla bezrobotnych stoi na przeszkodzie uzyskaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem założeniem ustawodawcy było to, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu (w tym przypadku zasiłku dla bezrobotnych) powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Według organu odwoławczego, nie jest bowiem możliwy zbieg tych świadczeń i ich wzajemna kompensata. 9.2. W ocenie Sądu, stanowisko Kolegium Odwoławczego nie było trafne. Zgodnie z art. 17 ust. 6 u.ś.r. zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b) u.ś.r. zawierają wykaz świadczeń, których pobieranie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza jego przyznanie. Dostrzec należy, że wśród tych świadczeń nie znalazł się zasiłek dla bezrobotnych. Powyższe oznacza, że pobieranie tego zasiłku nie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy z 20.03.2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. 2025 r., poz. 620) – w art. 2 pkt 1 – definiując pojęcie "bezrobotnego" wskazują, że jest nim osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, jak też nieucząca się w szkole (...) niemająca stałego źródła dochodu, zdolna i gotową do podjęcia zatrudnienia (...). Stałe źródło dochodu, to – wg art. 2 pkt 42 lit. e – nabycie na podstawie ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć należy, że podobną regulację zawierała poprzednio obowiązująca ustawa z 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2025 r., poz. 214), która w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) definiowała "bezrobotnego" jako osobę (...), która nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego. Z przepisów tych wywieść należy wniosek, że status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych - czy też bez takiego prawa - nie ma wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rzutuje na status danej osoby jako osoby bezrobotnej. Stosownie do art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 pkt 1, a więc – np. ma stałe źródło dochodu, albowiem pobiera świadczenie pielęgnacyjne (por. wyżej). Dalsza część cytowanego przepisu stanowi, że pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z dniem, w którym bezrobotny przestał spełniać warunki, o których mowa w art. 2 pkt 1. Tożsamą regulację zawierała także poprzednio obowiązująca ustawa o promocji zatrudnienia (por. art. 33 ust. 4 pkt 1 tejże ustawy). Z przytoczonych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że uzyskanie przez wnioskodawcę będącego osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na skutek niespełnienia przesłanek zawartych w definicji osoby bezrobotnej, a zatem także utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W przypadku uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych nie dojdzie więc do kumulacji pobieranych świadczeń (por. wyrok NSA z 30.11.2023 r., I OSK 217/22). Podkreślić bowiem trzeba, że wbrew stanowisku SKO w Nowym Sączu, fakt otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z datą wsteczną oznacza tylko tyle, że urząd pracy będzie żądał zwrotu wypłaconego wcześniej zasiłku za te same miesiące, za które przyznane zostanie świadczenie pielęgnacyjne. Z przedstawionych przyczyn, brak było w tej sprawie podstaw do uznania stanowiska organu odwoławczego za prawidłowe, bowiem nie uwzględniało ono treści art. 17 ust. 5 pkt 1 oraz art. 17 ust. 6 ustawy. 10. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r., poz. 143) uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy zajmie stanowisko w kwestii wniosku skarżącej (pkt 1.1. uzasadnienia), uwzględniając te okoliczności, które w sprawie – na obecnym jej etapie – nie były już sporne (pkt 8 uzasadnienia), jak również uwzględni wykładnię prawa zaprezentowaną w pkt 9.2. uzasadnienia.

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 kwietnia 2026
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Ewelina Dziuban Grzegorz Karcz Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny