III SA/Kr 79/26

Sygn. akt III SA/Kr 79/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie WSA Grzegorz Karcz Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2025 r. nr SKO.ŚR/4111/341/2025 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia 10 grudnia 2025 r. znak: SKO.ŚR/4111/341/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 21 października 2025 r. nr SO-04.8252.769.2025-1/25 w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny tj. córką E. S. w okresie od dnia 1 października 2025 r. do dnia 30 czerwca 2028 r. w wysokości 3.287 zł oraz synem M. S. w okresie od dnia 1 października 2025 r. do dnia 31 października 2026 r. w wysokości 3.287 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 23 października 2023 r. nr SO-04.8252.627.2023 przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem M. S. w okresie od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 października 2026 r. w wysokości 2.458 zł miesięcznie. Pismem z dnia 2 października 2025 r. skarżąca zwróciła się z prośbą o uchylenie ww. decyzji i złożyła nowy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. W związku z powyższym Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 8 października 2025 r. nr SO-04.8252.627.2023 uchylił ww. decyzję z dnia 23 października 2023 r. i wstrzymał wypłatę świadczenia od dnia 1 października 2025 r. Po rozpoznaniu wniosku, Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 21 października 2025 r. nr SO-04.8252.769.2025-1/25 przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - córką: E. S. w okresie od 1.10.2025.r do 30.06.2028 r. w wysokości 3 287,00 zł oraz nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - synem: M. S. w okresie od 1.10.2025.r do 31.10.2026 r. w wysokości 3 287,00 zł. W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji powołując się na treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazał, że skarżąca spełnia warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalono od dnia 1 października 2025 r., gdyż do dnia 30 września 2025 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących na dzień 31 grudnia 2023 r. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżąca zaskarżyła decyzję w zakresie początkowej daty przyznania świadczenia wskazując, iż została wprowadzona w błąd przez pracowników organu I instancji, którzy pouczyli ją, iż wniosek złożony w okresie późniejszym będzie obejmował wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku do zespołu orzekającego o niepełnosprawności dziecka. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 5 lutego 2025 r. z wyrównaniem należnych kwot. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. D. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego; jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zatem przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 3 pkt. 21 lit. e u.ś.r. "znaczny stopień niepełnosprawności oznacza to niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników". W ocenie Kolegium, skarżąca niewątpliwie znajduje się w kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką i niepełnosprawnym synem. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 12 września 2025 r. małoletnia córka skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji wydanym czasowo na okres do dnia 30 czerwca 2028 r. i z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa. Zgodnie natomiast z orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 3 października 2025 r. małoletni syn jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji wydanym czasowo na okres do dnia 30 czerwca 2028 r. i z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa. Tym samym uznano, iż zaskarżona decyzja organu I instancji, w zakresie przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z sprawowaniem opieki nad dwojgiem dzieci, jest prawidłowa. Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 4 u.ś.r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 2 października 2025 r. (data wpływu wniosku do organ). W związku z powyższym świadczenie przysługuje od dnia 1 października 2025 r. Natomiast w zakresie daty końcowej przyznanego świadczenia należy wskazać, iż strona może otrzymać wnioskowane świadczenie do miesiąca, w którym dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w dniu 6 lutego 2025 r. jednak do dnia 30 września 2025 r. była uprawniona do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 23 października 2023 r. nr SO-04-2.8252.627.2023-1/23. W roku kalendarzowy 2025 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w kwocie po 3287 zł miesięcznie na każde z dzieci (obwieszczenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia z dnia 6 listopada 2024 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2025 (M. P. z 2024 r. poz. 967). Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO uznało, że nie zasługują na uwzględnienie. Kolegium nie kwestionuje, że skarżąca mogła nie być prawidłowa poinformowana przez organ I instancji. Jednak akta sprawy nie zawierają ani protokołu ze stawienia się skarżącej w organie ani żadnego innego oświadczenia złożonego do akt spraw o odebraniu konkretnego pouczenia. Natomiast w aktach sprawy znajduje się oświadczenie, w którym skarżąca oświadcza, iż wyraża zgodę na uchylenie decyzji przyznającej świadczenie na dotychczasowych zasadach (na dziecko M.) i wyraża chęć uzyskania świadczenia na nowych zasadach od miesiąca października 2025 r. Nadto znajduje się oświadczenie odwołującej się o zrzeczeniu się prawa od odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 8 października 2025 r. którą na podstawie art. 155 k.p.a. uchylono decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach od miesiąca października 2025 r. Oba te dokumenty zostały podpisane przez skarżącą. Wobec powyższego Kolegium nie ma możliwości ingerowania w ostateczną i prawomocną (wobec zrzeczenia się prawa do odwołania) decyzję organu I instancja z dnia 8 października 2025 r. Skoro skarżąca do dnia 30 września 2025 r. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, to nie jest możliwe przyznanie za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach (na dwoje dzieci) z wyrównaniem za okres od dnia złożenia wniosku do zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona. W analogicznej sprawie do niniejszej zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. IV SA/Wr 502/25 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone tam stanowisko, dlatego też posłuży się użytymi tam argumentami. Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności skorzystania przez skarżącą z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 lutego 2025 r. w wysokości wskazanej w art. 17 ust. 3e u.ś.r. w związku ze sprawowaniem opieki nad dwójką niepełnosprawnych dzieci. W opinii organu wykładnia obowiązujących w tym zakresie przepisów, w tym regulacji przejściowych wprowadzonych w związku z istotną zmianą stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2024 r., wyklucza taką możliwość. Wynika to z faktu posiadania przez skarżącą w tym okresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego na mocy decyzji z dnia 23 października 2023 r. w związku opieką nad synem M. za okres od dnia 1 września 2023 r. do dnia 30 września 2025 r. Prawo do ww. świadczenia skarżąca realizowała na mocy przepisów przejściowych – art. 63 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: u.ś.w.), na zasadach wynikających z przepisów obowiązujących do dnia 1 stycznia 2024 r. Nie przewidywały one możliwości pobierania dwóch świadczeń, nawet jeśli opieka była sprawowana nad większą liczbą osób niepełnosprawnych, ani pobierania świadczenia w zwiększonej wysokości. Prawo takie (do zwiększonej kwoty świadczeń) wprowadzono od dnia 1 stycznia 2024 r. i skarżąca wnioskując w dniu 2 października 2025 r. o jego przyznanie otrzymała takie świadczenie ale w okresie od dnia 1 października 2025 r. (po wygaśnięciu praw wynikających z decyzji z dnia 23 października 2023 r.). Organ podkreślał, że w treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia skarżąca wnioskowała o "przejście na nowe zasady od października 2025 r.", dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazała, że jej wolą jest otrzymanie świadczenia na dwójkę dzieci od lutego 2025 r. W opinii skarżącej pogląd organu jest błędny, a obowiązujące w tym zakresie przepisy przewidują możliwość nabycia prawa do świadczenia w zwiększonej kwocie od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności na drugiego dziecka, który złożyła w lutym 2025 r., zaś orzeczenie w tej sprawie uzyskała 12 września 2025 r. i dopiero wówczas mogła wnioskować o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad drugim dzieckiem, to jednak winno być ustalane od dnia złożenia wniosku o ustalenie jego niepełnosprawności. Rozpoznając ten spór wskazać należy, że zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. świadczenie przysługiwało wskazanym w ustawie osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z ust. 3 ww. regulacji świadczenie przysługiwało w określonej ustawowo kwocie i nie istniał przepis odpowiadający regulacji art. 17 ust. 3e u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. przewidujący możliwość podwyższenia świadczenia o 100 % na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. Jednocześnie dalsze regulacje wskazywały, że świadczenie nie przysługiwało, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zasadnie zatem z regulacji tych organ wyprowadza wniosek, że przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2024 r. nie przewidywały możliwości pobierania dwóch świadczeń w związku z opieką nad dwiema osobami niepełnosprawnym, nawet po spełnianiu warunków wynikających z ustawy. Nie przewidywały także możliwości podwyższenia kwoty świadczenia w takiej sytuacji. To drugie uprawnienie, jak już wskazano, zostało dodane do ustawy od dnia 1 stycznia 2024 r. i od tej daty możliwe jest ustalenie takiego prawa. Jednocześnie wprowadzając w życie zmiany do ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym także w zakresie zmiany uwarunkowań jego ustalenia, ustawodawca zadbał o przepisy przejściowe, zapewniające w określonych sytuacjach kontynuowanie nabytych już praw do dnia ich wygaśnięcia. Regulacje te zostały zawarte w powoływanej także przez organy ustawie o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ww. ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z ust. 2 ww. regulacji osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Przepis art. 63 ust. 15 u.ś.w. stanowi zaś, że do osób pobierających na podstawie przepisów dotychczasowych świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 35 w brzmieniu dotychczasowym. Jednocześnie zarówno stare jak i nowe brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zachowało tożsame brzmienie art. 24 ust. 2a i art. 32 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Pierwszy z nich stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 ww. ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zgodnie z ust. 1a ww. regulacji zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z zapisów tych wynika prawo do kontynuowania uprawnień nabytych do dnia 31 grudnia 2023 r., także wówczas, gdy strona uprzednio – jeszcze w 2023 r. wnioskowała o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, zaś podanie w sprawie świadczenia złożono w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia w sprawie niepełnosprawności. Przy czym, z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, istotne jest wskazanie, że jakkolwiek świadczenie – stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, to w treści wniosku strona może podać inny okres, za który domaga się świadczenia. W przepisie tym wskazano bowiem najwcześniejszy okres, od którego świadczenie może być przyznane. Nadto z treści wskazanych regulacji wynika prawo organu do zmiany lub uchylenia decyzji przyznających prawo do świadczeń w sytuacjach opisanych w art. 32 ust. 1 u.ś.r., w tym m.in. w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej mającej wpływ na prawo do świadczeń. Jest to uprawnienie organu nie wymagające zgody strony, jeśli zmiana ma być dla niej korzystna. Oczywistym jest także, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania wniosek taki zawsze może złożyć sama strona. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy nie jest sporne, że w dniu 1 stycznia 2024 r., a więc w dacie wejścia w życie zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca realizowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy decyzji z dnia 23 października 2023 r. Świadczenie to nabyła w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem M. i na podstawie wskazanych przepisów przejściowych zawartych w ustawie o świadczeniu wspierającym mogła je realizować do dnia 30 września 2025 r., co wynikało z treści ww. decyzji. Nie jest także przez organ kwestionowane, że w lutym 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności drugiego dziecka – córki E., a orzeczenie w tym zakresie uzyskała w dniu 12 września 2025 r. W dniu 2 października 2025 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M. i E. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie skarżącej z tej samej daty, w którym wskazuje, że jej intencją jest "przejście na nowe zasady od października 2025 r.". Oceniając opisane okoliczności należy przyznać rację skarżącej, że jej intencją przy składaniu w dniu 2 października 2025 r. wniosku o świadczenie pielęgnacyjne było uzyskanie tego prawa na dwójkę dzieci, a zatem świadczenia w podwyższonej kwocie. Skarżąca zamiar ten wyartykułowała w toku prowadzonego postępowania. Zgodnie z zasadami ogólnymi wyrażanymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego obowiązkiem organów administracji jest podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Realizując zasadę organy są obowiązane do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierowania się przy tym zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Nadto organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Reguły te nakładają zatem na organy administracji obowiązek właściwego pouczania stron postępowania i działania zmierzającego do możliwie najpełniejszego realizowania wniosków stron zgłaszanych w toku postępowania, w celu realizacji przepisów prawa materialnego. Zatem opisane obowiązki organu winny zmierzać do pomocy (w granicach prawa) stronom i umożliwienia skorzystania z przysługujących im uprawnień w pełnym zakresie. Wbrew stanowisku SKO, to na organie ciąży obowiązek wykazania, że z powinności tych się wywiązał. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje prekluzja dowodowa, uprawnienie do zmiany wniosku, jego modyfikacji, czy zgłaszania nowych dowodów wygasa z dniem wydania decyzji kończącej postępowanie, co ma odniesienie także do postępowania odwoławczego. Konstrukcja trybu odwoławczego i zadań organu rozpoznającego środki odwoławcze, sprowadza się do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a zatem nakazuje uwzględnienie dowodów, wniosków, czy oświadczeń składanych w toku tego postępowania. W tych okolicznościach, wobec istnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia 23 października 2023 r. istotnie skarżąca nie mogła pobierać dwóch świadczeń, jak też świadczenia w podwójnej wysokości. Organom umknęło jednak, że taki wniosek o ustalenie prawa w podwójnej wysokości, skarżąca mogła złożyć dopiero po uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności drugiego dziecka, a zatem po dniu 12 września 2025 r., co też uczyniła w dniu 2 października 2025 r. W tej sytuacji, gdyby nie decyzja z dnia 23 października 2023 r., skarżąca mogłaby realizować swoje prawo do świadczenia na córkę E. najwcześniej od lutego 2025 r. (wskazywana data wnioskowania o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności). Realizując nałożone prawem obowiązki wynikające z przepisów prawa procesowego, powinnością organu było wskazanie stronie, że jedyną możliwością uzyskania uprawnienia do świadczenia na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. jest rezygnacja z praw nadanych decyzją z dnia 23 października 2023 r., co wiąże się z jej zmianą od dnia 1 lutego 2025 r. W innym przypadku takie roszczenie nie może być zrealizowane wobec jasnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu zarówno przed jak i po zmianach od 1 stycznia 2024 r. Obowiązkiem organu było zatem właściwe pouczenie skarżącej o obowiązujących w tym względzie przepisach oraz uprawnieniach zmierzających do realizacji przysługujących jej uprawnień wynikających z prawa materialnego, co winno znaleźć potwierdzenie w aktach sprawy, a czego w sprawie zabrakło. Tym samym organ nie zrealizował nałożonych ustawą obowiązków informacyjnych i związanych w nimi zasad zaufania narażając stronę na brak możliwości realizacji uprawnień, które mogłyby jej przysługiwać. Co więcej uprawnienie takie (do uchylenia lub zmiany decyzji) służyło także organowi, nawet wówczas, gdy decyzja taka ograniczałaby prawa strony, w takim przypadku konieczna byłaby jej zgoda (co wynika z art. 32 ust. 1a u.ś.r.). Rozważając kwestię charakteru takiej decyzji, należy wskazać na poglądy orzecznictwa, zgodnie z którym zmiana sytuacji prawnej lub faktycznej mająca wpływ na istnienie prawa do świadczenia rodzinnego lub jego wysokość powinna być uwzględniona od momentu jej wystąpienia, niezależnie od tego, czy jest ona korzystna czy nie dla strony (nie można uznać, że moment ich zaistnienia nie ma żadnej doniosłości prawnej przy załatwianiu sprawy zmiany lub uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego, gdyż takie stanowisko stoi w sprzeczności z ratio legis przepisów normujących przesłanki przyznania poszczególnych świadczeń rodzinnych). Należy bowiem zauważyć, że kwestia tego jaki skutek ma określony akt administracyjny tj. ex tunc czy ex nunc, jest związana nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (zob. M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r., str. 47 i nast.). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r., sygn. II GSK 153/09; z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. I OSK 982/12 i z dnia 2 marca 2016 r., sygn. I OSK 221/16, CBOSA). Zaniechanie podjęcia wskazanych działań, naraziło skarżącą na pozbawienie uprawnień wynikających w przepisów prawa, które mógłby być zrealizowane przy podjęciu określonych kroków procesowych, o czym organy nie pouczyły skarżącej, naruszając tym samym powołane na wstępie przepisy zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., co nie może być przez Sąd aprobowane. W opinii Sądu, obowiązki organu administracji ujęte w zasady ogólne postępowania, a rozwinięte w dalszych regulacjach prawnych, muszą być realizowane i respektowane w pełnym zakresie. Przy podjęciu właściwych kroków procesowych, skarżąca miałaby prawo do wnioskowanych świadczeń. W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, a zaskarżone orzeczenie narusza wskazane przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.