Sygnatura
III SA/Łd 54/26
III SA/Łd 54/26 - Wyrok WSA w Łodzi z 2026-04-01
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Data orzeczenia
- 1 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 1 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Paulina Kutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi D. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 18 grudnia 2025 roku nr F-90/2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 12 listopada 2025 roku, nr 1/2025 .
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 grudnia 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 12 listopada 2025 r. o odmowie uchylenia decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r. dotyczącej wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: Pismem z 5 listopada 2018 r. D. K. (dalej również: strona, strona skarżąca lub skarżący) złożył podanie o wznowienie postępowania w sprawie wysokości i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt. K 7/15 (Dz.U. z 2018 r., poz. 2102). Po rozpatrzeniu wniosku Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim, postanowieniem z 11 stycznia 2019 r. odmówił stronie wznowienia postępowania w sprawie wypłaty ekwiwalentu. Postanowienie organu pierwszej instancji zostało utrzymane w mocy postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 30 stycznia 2019 r. 23 listopada 2018 r. strona wystąpiła do Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz za nadgodziny w związku ze zwolnieniem ze służby. Powołała się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt. K 7/15 (Dz.U. z 2018 r., poz. 2102), którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Wskazany wyrok spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że z dniem 6 listopada 2018 r. wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, z żadnego bowiem obowiązującego przepisu prawa nie wynikało, w jaki sposób należy ustalać wysokość omawianego ekwiwalentu. Decyzją z 23 października 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim odmówił skarżącemu, zwolnionemu z służby w Policji z dniem 4 lutego 2010 r., wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz nadgodziny. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, a po jego rozpoznaniu decyzją z 17 grudnia 2020 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną doń decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r. Następnie, 5 lutego 2021 r., skarżący złożył skargę na decyzję organu II instancji, którą WSA w Łodzi postanowieniem z 24 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 314/21, odrzucił. Sąd wyjaśnił, iż skarżący nie zastosował się do prawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji i wniósł skargę do Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim, zamiast do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi. Konsekwencją niewłaściwego postępowania skarżącego było niezachowanie terminu przewidzianego w ustawie na dokonanie tego typu czynności. Postanowienie WSA w Łodzi jest prawomocne od dnia 7 kwietnia 2021 r. Wnioskiem z 29 lutego 2024 r. strona wystąpiła do Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim o ponowne przeliczenie i wypłatę wyrównywania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz nadgodziny. Postanowieniem z 25 października 2024 r. Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim odmówił jednak wszczęcia postępowania we wnioskowanym zakresie stwierdzając, iż w związku z wydaniem przez WSA w Łodzi postanowienia z 24 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 314/21, sprawa została już zakończona w sposób prawomocny. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 23 grudnia 2024 r. 25 czerwca 2025 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi wpłynął wniosek strony z 22 czerwca 2025 r. o uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego Policji Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r. w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Wniosek ten został, wraz z pismem z 30 czerwca 2025 r., przekazany na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi do Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim. Postanowieniem z 17 lipca 2025 r. Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia własnej decyzji z dnia 23 października 2020 r. Na wskazane postanowienie strona złożyła zażalenie, które zostało w całości uwzględnione przez organ II instancji – Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, który postanowieniem z 3 września 2025 r. uchylił w całości zaskarżone doń postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Wobec powyższego Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim decyzją z 12 listopada 2025 r. odmówił stronie uchylenia własnej decyzji z 23 października 2020 r. Pismem z 21 listopada 2025 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, na skutek którego Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, przywołaną na wstępie decyzją z 18 grudnia 2025 r., utrzymał w mocy zaskarżoną doń decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 12 listopada 2025 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji powołał treść art. 16 § 1 k.p.a. i art. 154 k.p.a. oraz wyjaśnił, że postępowanie toczące się w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nowym, tzn. mającym nowy przedmiot w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym. Ponadto organ ten wskazał, że decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jest decyzja odmowna dla wszystkich stron, decyzja cofająca w całości przyznane wcześniej uprawnienie lub stwierdzająca wygaśnięcie tego uprawnienia, decyzja nakładająca obowiązek w najwyższym dopuszczalnym zakresie. Dalej zaznaczono, iż decyzja Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r., nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania. Odmawia ona bowiem załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem strony z 23 listopada 2018 r. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na to, iż strona nie zaskarżyła skutecznie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 17 grudnia 2020 r. (którą to utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z 23 października 2020 r.), decyzja Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r., stała się ostateczna i prawomocna. Nadto, organ II instancji zaznaczył, że jeśli chodzi o ocenę zaistnienia kolejnej przesłanki zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a., tzn. interesu społecznego lub słusznego interesu strony, to należy mieć na uwadze utrwalony pogląd prezentowany w orzecznictwie, iż przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 154 k.p.a. nie jest rozstrzygnięcie sprawy co do istoty niejako "od nowa", ale sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Postępowanie to nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym orzeczeniem. Nie jest to więc kolejna (trzecia) instancja administracyjna i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, lecz przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia słuszny interes strony lub interes społeczny. Podkreślono przy tym, że organ odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy decyzją z 23 października 2020 r., czyli po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, zawierającego kompleksową ocenę co do zgodności z regulacjami konstytucyjnymi przepisu ustawy o Policji, będącego podstawą wypłaty tego ekwiwalentu na "dotychczasowych", tzn. sprzed tego orzeczenia, zasadach. Nie sposób zatem zdaniem organu II instancji uznać, aby po wydaniu decyzji doszło do takiej zmiany okoliczności, które czyniłyby zasadną ponowną ocenę wniosku strony o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Przesłanką taką nie może być orzecznictwo sądów administracyjnych w innych tego rodzaju indywidulanych sprawach. Zaznaczono przy tym, że strona nie zgadzając się ze stanowiskiem organów, co do odmowy wypłaty wyrównywania świadczenia, mogła zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 17 grudnia 2020 r. uruchomić postępowanie przed WSA w Łodzi, co też uczyniła, lecz nieskutecznie. Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r., ze względu na interes strony. Byłoby to bowiem niedopuszczalne z powodu sprzeczności z interesem społecznym, który w tym przypadku przemawia za ochroną zasady trwałości decyzji ostatecznej. Dodatkowo organ II instancji wskazał, że strona kilkukrotnie podejmując czynności zmierzające do przyznania jej wyrównywania ekwiwalentu powoływała się na sprzeczność regulacji prawnej stanowiącej podstawę do odmowy wypłaty świadczenia przez organy, jak również na orzecznictwo sądów administracyjnych. Zaznaczono przy tym, że złożenie po terminie przedawnienia roszczenia, kolejnego wniosku w sprawie, tym razem na podstawie art. 154 k.p.a. nie może stanowić podstawy do uznania, że za weryfikacją prawomocnej i ostatecznej decyzji przemawia słuszny interes strony. Zwłaszcza, że od daty wydania pierwszej decyzji w przedmiocie odmowy wypłaty upłynęło już 5 lat. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi, powołując się na wybrane orzecznictwo sądowoadministracyjne, strona wskazała, że podstawą złożonego wniosku był wyrok TK z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 oraz wydawane po nim wyroki wsa oraz NSA. Z analizy orzecznictwa sądów administracyjnych wynika bowiem, że dominuje pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, że przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, to jest od dnia jego wejścia w życie. NSA odrzuca bowiem stanowisko, że wyrok TK wywołuje skutki jedynie na przyszłość. Zgodnie z art.190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK są ostateczne i mają charakter powszechny. Strona skarżąca wskazała, iż aktualnie wyrok TK próbuje się "znieść" zwykłą ustawą, a takie działania godzą w konstytucyjną zasadę państwa prawa i wywodzącą się z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa. Przy czym, jak dalej wywiodła strona skarżąca, w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że skoro orzeczenia TK o niezgodności przepisu z Konstytucją mają co do zasady skutek wsteczny (ex tunc), to oznacza, że przepis jest niekonstytucyjny od chwili jego wejścia w życie. Strona skarżąca wskazała też, że wyroki sądów administracyjnych nakazywały wypłatę wyrównania ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy, na podstawie przytoczonego wyżej wyroku TK, wypłaconych przed tym wyrokiem. Zatem w zakresie stosowania prawa wyrok TK odnosi skutek retroaktywny. Skarżący przedstawił również kluczowe, w jego ocenie, tezy z wybranych wyroków sądów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazałą się być uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyżej wskazanych kryteriów, wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie do tutejszego sądu zaskarżona została decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim o odmowie uchylenia własnej decyzji z 23 października 2020 r. dotyczącej wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691) – dalej: "k.p.a.", decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie jest spornym, że przepis art. 154 k.p.a. normuje jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Przy czym organ administracji orzekający w trybie art. 154 k.p.a. przeprowadza kontrolę wydanej decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, tj. bada, czy za zmianą albo uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (P. Przybysz, Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2026 r.; a także chociażby wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 854/96, Lex/el nr 30615). Organ ten nie jest więc uprawniony do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy, nie stosuje więc prawa materialnego (P. Przybysz, Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2026 r.; a także chociażby wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt III SA 2468/99, Lex/el nr 48003; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1854/99, Lex/el nr 43956; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA 819/99, Lex/el nr 55302; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1388/99, Lex/el nr 47229; czy wyrok NSA z dnia 4 maja 1999 r., sygn. akt III SA 5695/98, Lex/el nr 47432). Celem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 154 k.p.a. jest bowiem ustalenie, czy zachodzą określone w tym przepisie przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej oraz czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (por. np. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 153/24, Lex/el nr 3855894). Wskazać przy tym należy, że z treści art. 154 k.p.a. wynika, że przesłanki jego stosowania są następujące: po pierwsze, zmieniona może być wyłącznie decyzja ostateczna; po drugie, żadna ze stron nie nabyła prawa ze zmienianej decyzji; oraz po trzecie, za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Niespornym w doktrynie jest również i to, że uregulowany w art. 154 k.p.a. tryb zmiany decyzji ostatecznej nie może być przedmiotem analizy w oderwaniu od kontekstu systemowego, który tworzy przede wszystkim zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta służy realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad prawa, takich jak: zasada bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu. Jakkolwiek wspomniana zasada nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego, ponieważ z art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że trwałość decyzji nie jest równoznaczna z jej niezmienialnością. Trwałość ta polega bowiem na ograniczeniu możliwości wzruszania decyzji ostatecznej tylko do przypadków określonych przez przepisy ogólnego postępowania administracyjnego. Przepisem takim jest właśnie art. 154 k.p.a., który dotyczy instytucji odwoływalności decyzji ostatecznej, tj. wzruszenia decyzji ze skutkiem ex nunc z powodów niezwiązanych z ochroną legalności, lecz z powodów natury celowościowej, motywowanych interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Zatem podstawowe znaczenie dla zastosowania trybu określonego w art. 154 k.p.a. ma stwierdzenie, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji. Przesłanki te mogą wystąpić razem lub oddzielnie (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 2/09, Lex/el nr 528035). W literaturze wskazuje się również, że uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. nie wiąże się z oceną tej decyzji jako niezgodnej z prawem. Wadliwość takiej decyzji może polegać co najwyżej na nieodpowiednim rozumieniu (w zakreślonych prawem granicach) interesu społecznego lub słusznego interesu strony (por. np. wyrok NSA z dnia 4 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1434/97, Lex/el nr 48678). Zatem przedmiotem oceny organu orzekającego w trybie art. 154 k.p.a. nie może być wyłącznie zgodność decyzji z prawem, a co za tym idzie ograniczenie się do skontrolowania legalności decyzji przez organ administracji działający w trybie art. 154 k.p.a. stanowi naruszenie prawa (P. Przybysz, Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2026 r.; a także chociażby: wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 6952/97, Lex/el nr 44706; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1995 r., sygn. akt III SA 326/95, Lex/el nr 27118; czy wyrok NSA z dnia 27 stycznia 1987 r., sygn. akt III SA 1048/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 50). Odnotować również należy, iż interes społeczny oraz słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 k.p.a., to klauzule generalne z dominującym znaczeniem kryterium słuszności. W doktrynie wskazuje się przy tym, że obydwa wymienione interesy zostały wymienione w ramach alternatywy, ale należy opowiedzieć się za ich koniunkcją, uzależniając istnienie słusznego interesu strony od jego zgodności z interesem społecznym. Interes społeczny oraz słuszny interes strony zostały wskazane także w art. 7 k.p.a. Przy czym kategoria interesu społecznego jest pojęciem dynamicznym, stopniowalnym i zmiennym w czasie, a z uwagi na to, że pojęcie to nie zostało ustawowo zdefiniowane należy je każdorazowo rozpatrywać na tle konkretnej sprawy, a treść nadaje mu organ orzekający (P. Przybysz, Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2026 r.). Równocześnie w judykaturze wskazuje się, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z interesem społecznym (por. np. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 225/20, Lex/el nr 3093745; wyrok NSA z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2911/14, Lex/el nr 1987183). Stwierdza się bowiem, że "słuszny interes strony" należy rozumieć jako interes zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego, a nie subiektywną chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony. Słuszny interes strony nie może być zatem postrzegany jako każdy interes strony, sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z jej wolą. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma bowiem przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby (por. np. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 561/14, Lex/el nr 2002198; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 650/19, Lex/el nr 3034330; czy wyrok NSA z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II OSK 924/22, Lex/el nr 3634411). Oceniając zatem, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za zmianą decyzji, należy wziąć pod uwagę okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony dotyczące zmiany lub uchylenia decyzji jest słuszne i obiektywnie zasługuje na społeczną akceptację (por. np. wyrok NSA z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt I OSK 428/10, Lex/el nr 745237; wyrok NSA z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 561/14, Lex/el nr 2002198; czy wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 650/19, Lex/el nr 3034330). Za przedstawicielami doktryny odnotować jeszcze wypada, iż nie można wykluczyć, że podstawą do uruchomienia na podstawie art. 154 k.p.a. nadzwyczajnego trybu w celu uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji będzie mogła być zmiana wykładni prawa (w tym przede wszystkim wynikająca z uchwały NSA podjętej po wydaniu ostatecznej decyzji), która poddana ocenie w świetle przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony stanie się podstawą do wzruszenia ostatecznej decyzji (por. P. Przybysz, Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2026 r.). Należy też zwrócić uwagę i na to, że w judykaturze wskazuje się, iż oddalenie skargi na decyzję przez sąd administracyjny nie wyłącza w danej sprawie możliwości zmiany takiej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 12 września 1997 r., sygn. akt III SA 495/96, Lex/el nr 31741; wyrok NSA z dnia 26 maja 1987 r., sygn. akt III SA 53/87, Lex/el nr 9965; wyrok NSA z dnia 15 sierpnia 1985 r., sygn. akt III SA 80/85, Lex/el nr 9850; czy wyrok NSA z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 718/13, Lex/el nr 1598215). Przy czym, dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 154 k.p.a. (także z powołaniem się na przesłankę następczej zmiany wykładni prawa wynikającej chociażby z uchwały NSA podjętej po wydaniu ostatecznej decyzji i prawomocnego wyroku sądu administracyjnego) jest uzależniona od treści prawomocnego wyroku oddalającego skargę oraz wynikających z niego ostatecznie wiążących ocen prawnych. Tak więc ostateczna decyzja utrzymana w mocy przez sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę może być przedmiotem postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 154 k.p.a. pod warunkiem, że wszczęcie postępowania w tym trybie w celu weryfikacji treści prawomocnej decyzji nie będzie zmierzać do podważenia związania treścią prawomocnego wyroku oddalającego skargę i wynikającą z takiego wyroku oceną prawną w zakresie zgodności albo niezgodności z prawem kontrolowanej decyzji administracyjnej (zob. art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.). Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się bowiem w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu (zob. art. 170 p.p.s.a., a także P. Przybysz, Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2026 r.). Nie ma wątpliwości, że decyzja wydana w trybie art. 154 k.p.a. jest decyzją uznaniową co oznacza, że to do organu rozstrzygającego należy ocena, czy w konkretnej sprawie istnieją podstawy do jej uchylenia lub zmiany, jak też wybór jednego z możliwych rozwiązań (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 701/05, Lex/el nr 549645; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1388/99, Lex/el nr 47229; wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, Lex/el nr 44723; wyrok NSA z dnia 24 marca 1998 r., sygn. akt I SA 1087/97, Lex/el nr 44535; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 1997 r., sygn. akt III SA 988/96, Lex/el nr 35897; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r., sygn. akt III SA 1207/95, Lex/el nr 27431; czy wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt III SA 642/95, Lex/el nr 27286). Jakkolwiek decyzje podejmowane w trybie art. 154 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych, to w trybie określonym w tym przepisie mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje uznaniowe, jak i decyzje związane. Zastrzec jednak należy, że organ zmieniając decyzję uznaniową, musi wydać nowe rozstrzygnięcie w granicach luzu decyzyjnego, którym dysponował organ wydający decyzję zmienianą. Natomiast organ zmieniając w trybie art. 154 k.p.a. decyzję związaną może z kolei zmienić wyłącznie te elementy rozstrzygnięcia, które nie stanowią "związanej" części rozstrzygnięcia, wynikającej z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa (zob. P. Przybysz, Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2026 r., a także chociażby wyrok NSA z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2056/15, Lex/el nr 2436539). Zawsze jednak warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1746/04, Lex/el nr 172172; czy wyrok NSA z dnia 23 marca 2000 r., sygn. akt IV SA 391/98, Lex/el 47670). Zatem organ administracji, zmieniając decyzję na korzystniejszą dla strony, nie może rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny z prawem, choćby taki sposób rozstrzygnięcia sprawy został potwierdzony orzeczeniami sądu administracyjnego wydanymi w innych sprawach (por. np. wyrok NSA z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1746/04, Lex/el 172172). W świetle powyższego należy się zgodzić z Komendantem Wojewódzkim, że postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. nie zmierza do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz do zbadania, czy zachodzą przesłanki przemawiające za uchyleniem lub zmianą tej decyzji. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest bowiem – jak już wskazywano - postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem, w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego), nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej w jednym tylko aspekcie, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Do organu administracji orzekającego w sprawie należy więc ocena, czy w rozpatrywanym przypadku interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Przy czym badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. W przeciwnym przypadku wszczęcie postępowania z art. 154 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla innych trybów postępowania. Wobec powyższego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. również postępowanie dowodowe powinno być prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Co więcej, dla uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie odwołalności fakultatywnej (art. 154 k.p.a., a także art. 155 k.p.a.) bez znaczenia jest, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z prawem czy została wydana z jego niekwalifikowanym naruszeniem. W niniejszej sprawie organ miał zatem obowiązek rozważyć możliwość zastosowania art. 154 § 1 k.p.a., który odwołuje się do takich pojęć jak: "interes społeczny" czy "słuszny interes strony". Podkreślić przy tym należy, że organ ma obowiązek ocenić, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony, mając na względzie art. 7 k.p.a. in fine. Przy czym przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony (art. 154 § 1 k.p.a.) muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 553/06, Lex/el nr 248253). Analizując przesłanki wynikające z art. 154 k.p.a. wskazać należy, że bez wątpienia z decyzji odmownej strona nie nabyła prawa. Przy czym przepis ten wskazuje na decyzję ostateczną. Wskazać więc należy, że decyzja I instancji uzyskuje cechę ostateczności w sytuacji, gdy strona w ustawowym terminie nie wniosła odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo gdy wszystkie strony zrzekły się prawa do odwołania. Z kolei decyzja II instancji staje się ostateczna z chwilą jej wydania. W niniejszej sprawie decyzją ostateczną w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz nadgodziny jest decyzja organu II instancji, tj. decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 17 grudnia 2020 r., którą organ ten utrzymał w mocy zaskarżoną doń decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r. Nadto wskazać należy, że w art. 154 k.p.a. chodzi o decyzję ostateczną, która może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem organem właściwym do prowadzenia postępowania na podstawie art. 154 k.p.a. jest organ, który wydał decyzję w danej sprawie. Odnotować przy tym trzeba, że w judykaturze pojawiła się wątpliwość co do tego, który organ będzie właściwy do prowadzenia omawianego postępowania w sytuacji, gdy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazuje się z jednej strony, że organ orzekający w I instancji będzie właściwy do rozpoznania wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, skoro tylko organ I instancji orzeka co do meritum (zob. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 28/09, Lex/el nr 563666; czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 784/12, Lex/el nr 1234208). Z drugiej jednak strony podnosi się, że decyzją ostateczną jest zawsze decyzja wydana na skutek odwołania, o ile takie złożono, a więc organ II instancji będzie właściwy do prowadzenia omawianego postępowania (zob. np. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 244/13, Lex/el nr 1305548; wyrok WSA w Opolu z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 516/13, Lex/el nr 1431594; czy postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt I OW 66/15, Lex/el nr 1794963). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to ostatnie stanowisko, iż decyzją ostateczną jest zawsze decyzja wydana na skutek odwołania (o ile oczywiście takie złożono), a więc do prowadzenia omawianego postępowania będzie właściwy organ II instancji. Za tym stanowiskiem przemawia bowiem przede wszystkim fakt, że konstrukcja postępowania administracyjnego zasadza się na dwukrotnym rozpatrzeniu danej sprawy przez organy obu instancji. A co za tym idzie uruchomienie postępowania odwoławczego wywołuje konieczność rozpatrzenia przez organ odwoławczy sprawy w jej całokształcie. Przy czym utrzymanie przez organ II instancji zaskarżonej doń decyzji w mocy nie oznacza, że decyzja organu I instancji występuje w obrocie prawnym – przeciwnie, w jej miejsce "wchodzi", "pojawia się" niejako decyzja organu II instancji, która stanowi rozstrzygnięcie co do meritum sprawy i wyłącznie ona może być przedmiotem wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji. Z tego też względu podkreślić należy, że w niniejszej sprawie nie może być wątpliwości co do tego, że intencją strony skarżącej było uchylenie decyzji ostatecznej wydanej w sprawie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz nadgodzin, tj. decyzji z 17 grudnia 2020 r. Jak już bowiem już powyżej zaznaczono, wskazana przez stronę skarżącą decyzja z 23 października 2020 r. została zaskarżona odwołaniem, a co za tym idzie ostateczną decyzją w tej sprawie była decyzja z 17 grudnia 2020 r. Zatem wniosek strony skarżącej złożony w oparciu o art. 154 k.p.a. należało zakwalifikować jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej, czyli decyzji z 17 grudnia 2020 r. A co za tym idzie organem właściwym do jego rozpoznania był Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi. Równocześnie istnienie wskazywanych powyżej rozbieżności w orzecznictwie sądów wyklucza, w ocenie sądu w składzie orzekającym, stwierdzenie nieważności zaskarżonych do niego decyzji . Przypomnieć należy, że w całym szeregu spraw zainicjowanych skargami na decyzje organów Policji odmawiające wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy - z powołaniem się na art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1610) – dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach" - a zatem rozstrzygnięć takich jak wskazana powyżej decyzja wydana w stosunku do strony skarżącej, zarówno tutejszy sąd, jak i inne sądy administracyjne uchylały takie decyzje. Odnotować również należy, że NSA oddalał skargi kasacyjne komendantów wojewódzkich Policji przyjmując, że wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w związku z art. 115a ustawy o Policji wskazuje, iż nie można przyjąć, aby art. 9 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy o szczególnych rozwiązaniach stanowił przeszkodę do stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. nadanym ustawą nowelizującą, do stanów faktycznych zaistniałych przed tym dniem. Stanowisko takie argumentuje się m.in. tym, że biorąc pod uwagę, iż przed 6 listopada 2018 r. do ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop miały zastosowanie różne zasady - odmienne przed dniem i po dniu 19 października 2001 r., treść zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nie budzi wątpliwości z językowego, aksjologicznego (celowościowego) i systemowego punktu widzenia, jeśli będzie odczytywana jako norma nakazująca stosowanie odmiennych (ze względu na wymiar urlopu w różnych okresach obowiązywania ustawy o Policji) zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Okoliczność, że od 1 października 2020 r. istnieje w polskim porządku prawnym norma zawarta w art. 115a ustawy o Policji (art. 1 pkt 16 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym), nie ma wpływu na charakter tych zasad. Regulacja ta określająca sposób obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop jest niewątpliwie skorelowana z zasadami ustalania tej należności pieniężnej, obowiązującymi od dnia 19 października 2001 r. i ułatwia proces ich obliczania od 1 października 2020 r., a także - zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w sprawach dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Brak objęcia zakresem obecnej treści art. 115a ustawy o Policji pozostałego okresu obowiązujących od 19 października 2001 r. zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, a także treść zdania trzeciego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z którym przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r., nie wyłączają tych zasad, nie mogą też czynić niewykonalnym prawa do ekwiwalentu ustalanego według tych zasad, tak jak brak analogicznej regulacji nie uniemożliwiał obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przed 19 października 2001 r. Wysokość tego ekwiwalentu obliczana z uwzględnieniem zasad obowiązujących od dnia 19 października 2001 r. powinna uwzględniać ustawowy wymiar 26 dni kalendarzowych urlopu od tego dnia, a także istotę corocznego płatnego urlopu i istotę ekwiwalentności, tj. okoliczności, które akcentował TK w motywach wyroku z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 stwierdzając, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (por. przykładowo wyroki NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. III OSK 6071/21, Lex/el nr 3769342; z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 898/22, Lex/el nr 3671539; z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 905/23, Lex/el nr 3726775). Z treści art. 154 k.p.a. wynika również, że za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. Zaznaczyć przy tym należy, że pojęcie "słuszny interes strony" ma, jak już wskazywano, charakter nieostry i niedookreślony. Przy czym uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. trzeba zdaniem składu sądu orzekającego w niniejszej sprawie rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ powinien przyjąć ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony, na korzystniejszą. Przy czym treść "słusznego", a zatem kwalifikowanego interesu strony, powinna być ustalana w danej sprawie i musi ulec konkretyzacji wynikającej z jej stanu faktycznego i prawnego. Kategoria interesu społecznego jest zaś, jak już wskazywano, pojęciem dynamicznym, stopniowalnym i zmiennym w czasie, co oznacza, iż także ono powinno być rozpatrywane na tle konkretnej sprawy. W interesie społecznym niewątpliwe pozostaje więc, aby stan faktyczny sprawy odpowiadał stanowi prawnemu, co jest elementem stabilności porządku prawnego. Nie jest przy tym wykluczona sytuacja, na którą też zwracano już uwagę, w której za weryfikacją decyzji ostatecznej przemawiać będzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony. W kontekście niniejszej sprawy nie może być wątpliwości co do tego, że podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. uwzględniającego wskazany powyżej wyrok TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 oraz linię orzeczniczą sądów administracyjnych ukształtowaną po jego wydaniu, nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa w kontekście brzmienia art. 115a ustawy o Policji i art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Sądy wskazały bowiem, jak te przepisy prawa należy interpretować w kontekście przywołanego wyroku TK. Przy czym przypomnieć w tym miejscu należy, że jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych (por. np. wyrok NSA z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2893/17, Lex/el nr 2721994). Podsumowując stwierdzić należy, że w analizowanej sprawie organy nie rozważyły w sposób należyty, czy w przypadku skarżącego zachodzi/zachodzą interes społeczny lub słuszny interes strony. Uzasadnienie kontrolowanej decyzji koncentruje się więc na błędnych założeniach. Dlatego, w świetle powyższych rozważań, w niniejszej sprawie konieczne jest ponowne przeanalizowanie przesłanek interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, warunkujących uchylenie lub zmianę decyzji o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz nadgodziny w trybie art. 154 k.p.a. – z uwzględnieniem stanowiska sądu wyrażonego w niniejszej sprawie. Organy powinny więc w swoich rozważaniach uwzględnić przede wszystkim to, że społecznie pożądane jest takie postępowanie organów władzy publicznej, aby prawa pracownicze były przestrzegane, a wynagrodzenie należne pracownikowi (ekwiwalent urlopu jako równoważnik tego wynagrodzenia) zostało w całości wypłacone. Zważyć przy tym należy, że funkcjonariusze Policji w swojej pracy narażają życie i zdrowie dla zapewnienia bezpieczeństwa innych obywateli, co w ramach oceny interesu społecznego i słusznego interesu strony również powinno być uwzględnione przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 154 k.p.a. Nadto, oceniając czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony dotyczące uchylenia decyzji jest słuszne i obiektywnie zasługuje na społeczną akceptację. Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez Komendanta Wojewódzkiego kwestii przedawnienia wskazać należy, że zgodnie z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Rozważając, czy w stanie sprawy zaszły owe "wyjątkowe okoliczności", o jakich mowa w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, organ powinien uwzględnić fakt wydania przez TK wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Stosownie do poglądów wyrażanych w judykaturze, za taką wyjątkową okoliczność uznać należy stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia skarżącemu spornego ekwiwalentu (por. np. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 381/19, Lex/el nr 2706127; w Olsztynie z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 314/19, Lex/el nr 2682346; z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 416/19, Lex/el nr 2700775; z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 119/20, Lex/el nr 3032683; w Krakowie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1282/19, Lex/el nr 2784911). Zauważyć również należy, że NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2928/19, Lex/el nr 3038009 podkreślił, przywołując treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, że "nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godzą również w konstytucyjną zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04 (Dz.U. Nr 237, poz. 23840), wydanym na tle stosowania przepisów o przedawnieniu w postępowaniu cywilnym, w którym wprost wskazano, że na podmiotach publicznych po wydaniu przez Sąd Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danej normy prawnej istnieje konieczność doprowadzenia do celu zgodnego z roszczeniem opartym na zasadach wywodzących się z Konstytucji RP. NSA podkreślił również, iż "oczywistym jest, że skarżący przed wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mógł wystąpić z żądaniem uzupełnienia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, albowiem art. 115a ustawy o Policji korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją. Dopiero wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, zrodziło po stronie policjanta uprawnienie do tego, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom. Oznacza to także, że istniała podstawa do tego, aby wobec funkcjonariusza zastosować dobrodziejstwo art. 107 ust. 2 ustawy o Policji". W niniejszej sprawie – jak wynika z akt administracyjnych - strona skarżąca złożyła 23 listopada 2018 r. wniosek o ponowne naliczenie i wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy powołując się na wyrok TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z 2018 r., poz. 2102) - w wyniku czego wydana została decyzja z 23 października 2020 r. o odmowie wypłaty wnioskowanego wyrównania, utrzymana następnie w mocy decyzją organ II instancji decyzją z 17 grudnia 2020 r. Strona złożyła na tę ostatnią decyzję skargę do WSA w Łodzi, który postanowieniem z 24 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 314/21, Lex/el nr 3150862 ją odrzucił wskazując, iż "zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi (...) została doręczona skarżącemu w dniu 11 stycznia 2021 r. Ostatnim dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego był zatem dzień 10 lutego 2021 r. Tymczasem skarżący w dniu 5 lutego 2021 r. złożył osobiście skargę w Komendzie Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim. Skarga (...) została zaś przekazana przez Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim do organu właściwego tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi 17 lutego 2021 r. Sąd zauważa, iż skarga wniesiona do organu pierwszej instancji w dniu 5 lutego 2021 r. nie może zostać uznana za złożoną z zachowaniem terminu przewidzianego ustawą do dokonania tego typu czynności. Podkreślić należy bowiem, iż wyżej powołane przepisy wyraźnie precyzują sposób i termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zaś doręczona skarżącemu decyzja organu drugiej instancji zawierała prawidłowe pouczenie w tym zakresie. Wobec tego tylko czynność złożenia skargi do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi można traktować, jako spełniającą powyższe warunki. Na tej podstawie Sąd stwierdza, że skarga została wniesiona po terminie". Tym samym nie doszło do kontroli legalności wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Podkreślić również należy, że - jak wynika z akt sprawy - 25 czerwca 2025 r. wpłynął do Komendy Wojewódzkiej w Łodzi wnioskiem strony skarżącej o uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2020 r., w trybie art. 154 k.p.a. Zatem, jak wynika z powyższego, strona skarżąca od wielu już lat, konsekwentnie dąży do wyegzekwowania wyrównania ekwiwalentu za urlop, kierując się stanowiskiem prezentowanym w judykaturze, które także kształtowało się na przestrzeni ostatnich lat. Z tych też względów powoływanie się przez organ odwoławczy - w omawianych okolicznościach - na upływ czasu i twierdzenie, że opóźnienie w dochodzeniu roszczenia nie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, należy uznać za nieuprawnione. W toku ponownego rozpoznania sprawy zostanie uwzględniona powyższa ocena prawna i wskazania sądu, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. a.kr
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6192 Funkcjonariusze Policji
- Skarżony organ
- Komendant Policji
- Sędziowie
- Anna Dębowska Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/ Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny