III SA/Po 379/23

Dnia 4 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 roku sprawy ze skargi W. G., A. G., A. G. i E. G.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczenia w formie rzeczowej obejmującej wykonanie konserwacji rowu melioracyjnego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14.04.2023 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 16.02.2023 r. w przedmiocie 1. ustalenia dla A. G., W. G., E. G. - S. i A. G. świadczenia w formie rzeczowej na rzecz Gminna Spółka Wodna, obejmującego wykonanie konserwacji rowu melioracyjnego "Ż. " na odcinku 758,00 m poprzez : - usunięcie drzew i krzewów utrudniających udrożnienie rowu - wykoszenie skarp rowu - odmulenie dna rowu zapewniającego swobodny przepływ wody w rowie - usunięcie pni powstałych przy wycince drzew - uporządkowanie terenu po zakończeniu prac konserwacyjnych w obrębie rowu 2. ustalenia terminu wykonania powyższych prac do dnia 30.11.2023 r. 3. zobowiązania stron do pisemnego powiadomienia Starosty [...] o zakończeniu powyższych prac w terminie 7 dni od dnia ich wykonania w celu protokolarnego ich odbioru. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie obowiązują przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. ). Zgodnie z art. 171 tej ustawy jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki ( ust. 1). Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta ( ust. 2). Organ wskazał, że obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki przez osoby fizyczne niebędące jej członkami powstaje, gdy odnoszą one korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla ochrony której spółka została utworzona. W doktrynie stwierdza się, że chodzi o każdy rodzaj świadczeń, gdyż ustawodawca posługuje się jedynie ogólnym określeniem "świadczenie". Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. W ocenie organu wynika stąd, że dotyczy to właścicieli gruntów, na które określone urządzenia wywierają pozytywny wpływ. Zdaniem organu II instancji, postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone rzetelnie, zgromadzono odpowiednie dokumenty i mapy, pozwalające na ustalenie przebiegu urządzeń melioracyjnych ( rowów i urządzeń drenarskich ) oraz na ustalenie zasięgu oddziaływania ( obszar konkurencyjny/obszar zdrenowany ). W trakcie postępowania przeprowadzono wizję lokalną oraz trzy rozprawy z udziałem stron pozwalające na wyjaśnienie kwestii spornych. Przedmiotowy rów jest konserwowany na odcinku 0+000 do 1+600 – ze składek członków spółki wodnej S. , po raz ostatni konserwacje wykonano w 2018 r. Do rowu przylegają działki stron, nie są oni członkami spółki wodnej, ale odnoszą korzyści z istniejących urządzeń melioracyjnych. Wody z ich działek są odprowadzane przedmiotowym rowem, ponieważ rów jest w dolnej części konserwowany i drożny. Grunty będące w obszarze oddziaływania przedmiotowego rowu są gruntami zdrenowanymi, dodatkowo do rowu tego dochodzi rurociąg MŻ 2. Do obliczeń proporcjonalnego udziału w kosztach utrzymania odcinka rowu nie ujęto nieruchomości będących poza wyznaczonym obszarem. Wody odpadowe i gruntowe odprowadzane do przedmiotowego rowu za pomocą urządzeń drenarskich i rurociągu MŻ 2 pochodzą z gruntów będących własnością A. G., W. G., E. G. - S. i A. G. oraz gruntów będących własnością członków Gminna Spółka Wodna, płacących składki na utrzymanie rowu. Skarżący wykonają konserwację rowu na odcinku 758 m, natomiast Spółka na odcinku 650 m. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji dokonał prawidłowej partycypacji w kosztach konserwacji rowu. Utrzymanie rowu w należytym stanie jest korzystne dla stron postępowania. Niezasadne są tezy skarżących kwestionujące autentyczność mapy ewidencyjnej w aktach administracyjnych, została ona bowiem sporządzona przez uprawnione organy. W. G., A. G., E. G. - S. i A. G. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 kpa. Zdaniem skarżących, doszło do zaniżenia powierzchni obszaru, z którego są pobierane składki przez SW [...]. Zakwestionowano, m. in., rzetelność mapy ewidencyjnej, stanowiącej podstawę wydanej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). Poddana kontroli judykacyjnej ww. decyzja organu II instancji nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dlatego też skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14.04.2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 16.02.2023 r. wydaną w przedmiocie ustalenia dla A. G., W. G., E. G. - S. i A. G. świadczenia w formie rzeczowej na rzecz Gminna Spółka Wodna, obejmującego wykonanie konserwacji rowu melioracyjnego "Ż. " na odcinku 758,00 m poprzez : - usunięcie drzew i krzewów utrudniających udrożnienie rowu - wykoszenie skarp rowu - odmulenie dna rowu zapewniającego swobodny przepływ wody w rowie - usunięcie pni powstałych przy wycince drzew - uporządkowanie terenu po zakończeniu prac konserwacyjnych w obrębie rowu Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, w przedmiotowej sprawie obowiązują przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. ). Wynika to bezpośrednio z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. Zgodnie z art. 171 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne 1. Jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. 2. Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta. Zdaniem Sądu, prawidłowo również wskazał organ, że obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki przez osoby fizyczne niebędące jej członkami powstaje, gdy odnoszą one korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla ochrony której spółka została utworzona. W doktrynie stwierdza się, że chodzi o każdy rodzaj świadczeń, gdyż ustawodawca posługuje się jedynie ogólnym określeniem "świadczenie". Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. Organ prawidłowo ustalił wobec tego, że obowiązek ten dotyczy właścicieli gruntów, na które określone urządzenia wywierają pozytywny wpływ. Sąd uznał, że postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie i wyczerpująco. W trakcie postępowania przeprowadzono wizję lokalną oraz trzy rozprawy z udziałem stron pozwalające na ustalenie i wyjaśnienie kwestii spornych między stronami. W dniu 24 sierpnia 2017 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w trakcie której, m. in., dokonano wysłuchania stron. W dniu 28 listopada 2017 r. przeprowadzono drugą rozprawę administracyjną. W dniu 11 września 2017 r. dokonano oględzin terenu. Stwierdzono, że sporny rów jest zarośnięty, zamulony i wymaga konserwacji, co potwierdzono dokumentacją fotograficzną. W dniu 17 grudnia 2021 r. do organu wpłynęła kopia mapy z wykreślonym przebiegiem rowu melioracyjnego. W dniu 11 maja 2022 r. przeprowadzono kolejną rozprawę administracyjną. W toku prowadzonego postępowania dowodowego, że przedmiotowy rów jest konserwowany na odcinku 0+000 do 1+600 – ze składek członków spółki wodnej S. , po raz ostatni konserwacje wykonano w 2018 r. Do rowu przylegają działki stron, nie są oni członkami spółki wodnej, ale odnoszą korzyści z istniejących urządzeń melioracyjnych. Wody z ich działek są odprowadzane przedmiotowym rowem, ponieważ rów jest w dolnej części konserwowany i drożny. Grunty będące w obszarze oddziaływania przedmiotowego rowu są gruntami zdrenowanymi, dodatkowo do rowu tego dochodzi rurociąg MŻ 2. Do obliczeń proporcjonalnego udziału w kosztach utrzymania odcinka rowu nie ujęto nieruchomości będących poza wyznaczonym obszarem. Organy trafnie ustaliły, zdaniem Sądu, że wody opadowe i gruntowe odprowadzane do przedmiotowego rowu za pomocą urządzeń drenarskich i rurociągu MŻ 2 pochodzą z gruntów będących własnością A. G., W. G., E. G. - S. i A. G. oraz gruntów będących własnością członków Gminna Spółka Wodna, płacących składki na utrzymanie rowu. Skarżący wykonają konserwację rowu na odcinku 758 m, natomiast Spółka na odcinku 650 m. Zdaniem Sądu, organ II instancji dokonał prawidłowej partycypacji w kosztach konserwacji rowu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że zasięg odziaływania rowu mieści się w wyznaczonym na mapie obszarze konkurencyjnym/obszarze zdrenowanym. Utrzymanie rowu w należytym stanie jest korzystne dla stron postępowania. Nie doszło do zaniżenia powierzchni obszaru, z którego są pobierane składki przez SW w S. . Zdaniem Sądu, nie są również zasadne zarzuty stron kwestionujące autentyczność mapy ewidencyjnej w aktach administracyjnych, została ona bowiem sporządzona przez uprawnione osoby. Strona skarżąca nie przedstawia żadnych konkretnych i przekonujących dowodów na poparcie swojej tezy o rzekomej nierzetelności mapy. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.