III SA/Po 841/19

Dnia 11 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2019 roku nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę

UZASADNIENIE. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wymierzył stronie skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na 7 automatach o podanych w decyzji numerach poza kasynem gry. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2016 r. w toku wykonywanych czynności funkcjonariusze ustalili, że w kontrolowanym lokalu znajdują się przedmiotowe automaty. Na jednym automacie [...] nr [...] przeprowadzono eksperyment procesowy. Co do pozostałych automatów wypowiedział się biegły z zakresu informatyki. Za urządzającego gry uznano stronę skarżącą. Organ na podstawie zebranego materiału dowodowego i analizy akt postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygnaturą akt [...] ustalił , że materiał ten pozwala na przyjęcie tezy, że strona i zatrudnieni [przez nią pracownicy współdziałali ze [...] sp. z o.o. , która najmowała od strony pomieszczenie w celu posadowienia w nim przedmiotowych automatów. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji uznał, za organem i instancji, że automaty są urządzeniami podlegającym ustawie o grach hazardowych i wskazał, że osoba grająca w przedmiotowym lokalu zeznała, iż można było otrzymać od obsługi lokalu pieniądze. Pracownica lokalu zeznała, że w razie awarii informowano serwis automatów. Tym samym organ uznał, że wypełnione zostały przesłanki do nałożenia na stronę kary pieniężnej. W skardze strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Kwestionowanej decyzji strona – reprezentowana przez pełnomocnika - zarzuciła : - rażące naruszenie art. 120 O.p. w zw. z art. 89 u.g.h. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie przez organ decyzji w oparciu o nieistniejące w dacie orzekania przepisy, - błąd polegający na niezasadnym uznaniu strony skarżącej za podmiot urządzający gry na automatach - rażące naruszenie art. 8 w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 pkt 2 Dyrektywy 98/34/WE, poprzez brak notyfikacji Komisji Europejskiej, - rażące naruszenie art. 120 O.p., poprzez oparcie kwestionowanego rozstrzygnięcia na przepisach art. 89 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych, które w konsekwencji wyroku TSUE z dnia 19.07.2012 r. (sygn. akt C-213/11) uznać należy za nieskuteczne w polskim systemie prawa, - naruszenie art. 189 a i nast. Kpa., poprzez ich całkowite pominięcie. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Ponadto wniosła o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym ustalenia technicznego charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, a zatem należało uznać skargę za niezasadną. Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w prawidłowy sposób, nie naruszając przepisów prawa, w tym m. in. art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej. Na podstawie postępowania dowodowego organy dokonały w ocenie Sądu wyczerpujących ustaleń faktycznych. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego wydania zaskarżonego aktu w stosunku do strony jako podmiotu nie urządzającego gier na automatach Sąd stwierdził, że podmiotem wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od [...] lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, o takich zachowaniach można mówić w przypadku strony skarżącej. Organ II instancji wskazał, że osoba grająca w przedmiotowym lokalu zeznała, iż można było otrzymać od obsługi lokalu pieniądze. Pracownica lokalu zeznała, że w razie awarii informowano serwis automatów. Zdaniem Sądu zasadnie organy obu instancji przyjęły, że strona skarżąca była podmiotem współpracującym, co najmniej współorganizującym gry, podejmując czynności i przyjmując obowiązki pozostające w związku z działalnością obejmującą urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Przede wszystkim zauważyć należy, że strona skarżąca w lokalu, którego część wynajmowała spółce celem postawienia tam przedmiotowych automatów prowadziła działalność gospodarczą i zatrudniała pracowników, w tym M. P.. Pracownica zeznała, że przy otwieraniu lokalu, w którym sprzedawała kawę i herbatę włączała przycisk znajdujący się z tyłu obudowy automatów i na koniec pracy wyłączała przyciskiem ich pracę. Młodych ludzi informowała, że raczej nie wolno grać na przedmiotowych automatach, sporadycznie ktoś wymieniał pieniądze (wrzucało się do automatów monety) , w razie potrzeby informowano serwis o awarii automatów. Tak więc nie sposób nie zauważyć, że bez czynności podejmowanych przez skarżącego (osób, którymi się posługiwał) nie byłaby możliwa gra na przedmiotowych automatach. Sąd uznał wobec tego, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec strony skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W sprawie niniejszej nie było sporne, że strona skarżąca nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem urządzeń grającym zadośćuczyniła obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowane automaty były automatami do gier w rozumieniu nowej ustawy o grach hazardowych. Niezasadny był ponadto zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów wspólnotowych. Wskazać należy bowiem na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 ( orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Jak uznał NSA, przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Cytowana uchwała ma charakter wiążący. Sąd nie miał wobec tego podstaw do wystąpienia z wnioskowanym w skardze pytaniem do TS UE. Odnosząc się do kolejnego zarzutu dotyczącego wydania decyzji w oparciu o nieobowiązujące w dacie jej wydania przepisy, należy powołać się na wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017r. (II GSK 3074/15), który był wyrokiem tezowanym. NSA stwierdził, że w odniesieniu do decyzji nakładających karę pieniężną za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa, stosunek administracyjny (materialny) między stroną a organem administracji w takiej sprawie powstaje z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administaracyjnoprawnego , a decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie konkretyzuje stosunek administarcyjnoprawny oraz potwierdza niejako istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie obowiązku, wynikającego z przepisów prawa. W drugiej tezie do tego wyroku Sąd stwierdził, że powyższe prowadzi do wniosku, iż stanem prawnym miarodajnym dla prawnej oceny danego zdarzenia jest stan prawny z daty jego zaistnienia, co jednak nie wyklucza w okolicznościach danej sprawy możliwości stosowania ustawy nowej, jeżeli jest ona względniejsza, co wynika z ogólnych zasad stosowania przepisów prawa represyjnego. Sąd orzekający w pełni podziela powyższe stanowisko i uznaje, że ma ono w sprawie zastosowanie. W dacie zdarzenia, t.j. kontroli obowiązywały przepisy ustawy o grach hazardowych w wersji obowiązującej od [...] i w swojej treści powołany jako podstawa prawna art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy określał wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadku osoby urządzającej gry na automatach poza kasynem gry w wysokości [...] zł od każdego automatu. Zważyć również należy, że stosując przepis obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, kara pieniężna byłaby wyższa od wymierzonej i organ mógłby ją wymierzyć bez prowadzenia ustaleń dotyczących uznania bądź nie podmiotu za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry. Obecnie wystarcz7y bowiem aby był to posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, usługowa czy handlowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego, zaś w przypadku posiadacza lokalu zależnego, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, usługowa czy handlowa, to również podlegałby on każe pieniężnej w sytuacji gdy w wyniku kontroli okazałoby się, że w lokalu tym znajdują się automaty do gier. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, regulującymi przypadki urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325), orzekł jak w sentencji.