III SA/Wr 55/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Asesor WSA Aneta Brzezińska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 5 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 3 stycznia 2023 r. Nr 0201-IEE1.711.318.2022.MO w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 25 stycznia 2023 r. B. K. (dalej: strona skarżąca, skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji) z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 0201-IEE1.711.318.2022.MO, w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia DIAS z dnia 23 listopada 2022 r., nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW o zawieszeniu postępowania administracyjnego wszczętego zażaleniem strony skarżącej z dnia 20 września 2022 r. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu (dalej: Dyrektor ZUS, organ I instancji) z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022.RED1-P.479.2453.UL o oddaleniu w całości zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW4430419005024 do TW4430419005036 z dnia 25 czerwca 2019 r. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji prowadzi wobec strony skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za: okresy od czerwca 2000 r. do października 2000 r., od grudnia 2000 r. do listopada 2001 r., luty 2002 r. oraz za okres od czerwca 2002 r. do stycznia 2005 r. Skarżący wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne podnosząc zarzut przedawnienia obowiązku. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2019 r., nr RWA 430471ZD-POZ19/00001 organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia egzekwowanych zaległości. W wyniku złożonego zażalenia organ II instancji uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ I instancji nie odniósł się merytorycznie do zarzutu dotyczącego przedawnienia obowiązku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji postanowieniem z dnia 21 października 2019 r., nr RWA 430471ZD-POZ19/00002 odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia. Organ II instancji postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r., nr 0201-IEE2.711.388.2019.2.IW utrzymał w mocy ww. postanowienie. W wyniku zaskarżenia ww. postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 124/20 Sąd uchylił ww. postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Następnie, w ponownie prowadzonym postępowaniu postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r., nr 430400.71.2022.RED1-P-34596.UL organ I instancji oddalił zarzuty strony skarżącej. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ II instancji (por. postanowienie z dnia 21 lipca 2022 r., nr 430400.71.2021-RED1-P-465-2453.KK). Na postanowienie to skarżący pismem z dnia 29 sierpnia 2022 r. wniósł skargę do WSA we Wrocławiu w następstwie czego postanowieniem z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.478.2453.KK organ I instancji uchylił postanowienie z dnia 21 lipca 2022 r., nr 430400.71.2021-RED1-P-465-2453.KK oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 7 czerwca 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.34596. Jednocześnie organ I instancji postanowieniem z tego samego dnia tj. 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1p-P.479.2453.UL oddalił w całości zarzuty zgłoszone na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Na pierwsze z ww. postanowień z dnia 9 września 2022 r., strona skarżąca pismem z dnia 16 września 2022 r. wniosła skargę do WSA we Wrocławiu. Sprawa z tej skargi została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt III SA/Wr 804/22. Jednocześnie strona skarżąca wniosła zażalenie na drugie z ww. postanowień z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED-P.479.2453.UL. Organ II instancji postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r., nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie ww. zażalenia, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego. Postanowienie to, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji (por. postanowienie z dnia 3 styczna 2023 r., nr 0201-IEE1.711.318.2022.MO). Przedmiotem niniejszego postępowania prowadzonego przed tut. Sądem jest skarga wywiedziona na ww. postanowienie z dnia 3 stycznia 2023 r. w sprawie zawieszenia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko wraz z jego argumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, z poniżej przedstawionych względów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia, organ II instancji uznał za zasadne zawieszenie postępowania toczącego się z zażalenia skarżącego ponieważ na skutek wniesienia skarg powstał stosunek sądowo-administracyjny, wyłączający podejmowanie rozstrzygnięć odnośnie postanowienia organu I instancji z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022.RED1-P.479.2453.UL. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że Sądowi znany jest z urzędu fakt, że sprawa ze skargi B. K. do tut. Sądu na postanowienie organu I instancji dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P-478-2453.KK w przedmiocie uchylenia postanowienia z dnia 21 lipca 2022 r. i z dnia 7 czerwca 2022 r., została prawomocnie zakończona. Wyrokiem z dnia 26 września 2023 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 804/22, Sąd uchylił postanowienie organu I instancji z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P-478-2453.KK oraz postanowienie z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.479.2453.UL, a także postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2022 r., nr 430400.71.2021-RED1-P-465-2453.KK oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 czerwca 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.34596.UL. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że kwestionowane tam postanowienie zostało wydane na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., w trybie tak zwanej autokontroli. Organ wydający akt na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. winien bezwarunkowo podzielić zarzuty skargi i zadośćuczynić żądaniom skarżącego w całości. Sąd skonstatował natomiast, że tego rodzaju sytuacja nie zaistniała w kontrolowanej sprawie albowiem organ I instancji wydając zaskarżone postanowienie z 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P-478-2453.KK nie uwzględnił zarzutów skargi polegających na nieuwzględnieniu przez organ zarzutu złożonego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym przedawnienia należności z tytułu nieopłaconych składek wymienionych w tytułach wykonawczych. Sąd wskazał, że w art. art. 54 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprost wskazał, że w przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Zatem organ II instancji działający w trybie autokontroli nie ma możliwości jedynie uchylenia decyzji, co w niniejszej sprawie organ uczynił. Sąd skonstatował, że w sytuacji gdy organ II instancji nie dopatrzył się przesłanek dla uwzględnienia wniosków zawartych w skardze, rozstrzygnięcie w ogóle nie powinno zapaść. Z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 804/22 wynika ponadto, że nie powinno zapaść również postanowienie ZUS z 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.479.2453.UL w sprawie oddalenia zarzutu przedawnienia obowiązku w związku z czym Sąd ten postanowił o wyeliminowaniu z obrotu prawnego również i tego postanowienia. W tej sytuacji należy stwierdzić, że w wyniku prawomocnego uchylenia przez Sąd postanowienia z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.479.2453.UL, kwestionowane postanowienie z dnia 3 stycznia 2023 r., na mocy którego utrzymano w mocy zawieszenie postępowania toczącego się z zażalenia na postanowienie z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022.RED1-P.479.2453.UL, nie może się ostać. Ponadto wyjaśniając kwestię zawieszenia postępowania przypomnieć trzeba, że instytucję zawieszenia postępowania regulują art. 97 i nast. k.p.a. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ prowadzący postępowanie zawiesza je, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na podstawie powołanego przepisu należy wskazać, że zawieszenie postępowania możliwe jest jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: 1) postępowanie administracyjne jest w toku, 2) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, 3) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd sprawy, która stanowi to zagadnienie wstępne. Zagadnieniem wstępnym jest kwestia, która musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie główne. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem a rozstrzygnięciem sprawy musi zachodzić stosunek zależności tego rodzaju, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby - w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ. W rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2015 r. sygn. I OSK 321/14, z 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 3082/18, z 26 listopada 2020 r., sygn. II OSK 1400/18 - CBOSA). Należy zatem przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 97). Nadto należy wskazać, że w świetle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno "zależeć" rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści, ponieważ prejudycjalność zachodzi tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Istota kwestii prejudycjalnej wyraża się więc w tym, że brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. To zaś, że wynik tego innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji nie przesądza samo w sobie o istnieniu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ i wydanie decyzji (por wyr. NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1470/20, LEX nr 3559798). Od zagadnienia wstępnego zależy zatem sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., I OSK 2660/19, LEX nr 3058625). Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny niniejszej sprawy należy skonstatować, że nic nie stało organowi na przeszkodzie do rozpoznania zażalenia skarżącego i wydania stosowanego rozstrzygnięcia. Wniesienie skargi na postanowienie z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.478.2453.KK nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 p.p.s.a. uzasadniającego zawieszenie postępowania. Stanowisko organu, iż rozpatrzenie sprawy z zażalenia strony i wydanie decyzji nie jest możliwe z uwagi na konieczność oczekiwania na zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego należy zatem uznać za chybione. W związku z powyższymi rozważaniami prawnymi oraz okolicznością wydania wyroku z dnia 26 września 2023 r., o sygn. akt III SA/Wr 804/22, który jest prawomocny, należy stwierdzić, że zaszła konieczność uchylenia kwestionowanego postanowienia organu II instancji z dnia 3 stycznia 2023 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia, uwzględniając wskazania zawarte w niniejszym wyroku i biorąc pod uwagę fakt uchylenia przez Sąd w wyroku z dnia 26 września 2023 r. o sygn. akt III SA/Wr 804/22 również postanowienia z 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.479.2453.UL. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd nie orzekł, bowiem sprawy z tego zakresu nie podlegają obowiązkowi uiszczania wpisu sądowego. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.