III SAB/Gl 430/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej oddala skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 lipca 2023r. sygn. akt III OSK 602/22 uchylił wyrok WSA w Gliwicach z 5 października 2021r. sygn. akt III SA/Gl 358/21 w sprawie ze skargi W. P. na zawiadomienie Prezesa Sądu Okręgowego w K. z 12 marca 2021r. nr Adm. – [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Pismem z 13 marca 2021 r. W. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie naruszenia wobec skarżącego przez Prezesa i Wiceprezesa Sądu Okręgowego szeregu przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zw. z przepisami Konstytucji, a także wyciągnięcie surowych konsekwencji wobec dwóch imiennie wskazanych sędziów tego Sądu Okręgowego i Wiceprezesa tego Sądu. Uzasadniając swą skargę strona stwierdziła, że 29 grudnia 2020r. złożyła do Sądu Okręgowego wniosek o pomoc prawną w sprawie cywilnej, której była stroną. Pismem z 13 stycznia 2021r., doręczonym mu 19 stycznia 2021r. skarżący został wezwany o podpisanie wniosku i przesłanie oryginału oświadczenia majątkowego, które złożył osobiście 21 stycznia 2021r. Mimo tego 3 stycznia 2021., który wypadał w niedzielę Sąd wydał zarządzenie o zwrocie wniosku z 29 grudnia 2020r. nie podając żadnego merytorycznego uzasadnienia. Skarżący złożył wniosek o uzasadnienie zarządzenia, który jednak został odrzucony, jako że przepisy Kpc nie przewidują od takich zarządzeń żadnego środka zaskarżenia. Zatem skarżący zwrócił się w trybie udip o udzielenie mu pilnej informacji w zakresie jego sprawy. Organ zaskarżonym zawiadomieniem z 12 marca 2021r. nr Adm. – [...] poinformował skarżącego że to, czego żąda nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Sprawami publicznymi nie są konkretne, indywidualne sprawy danej osoby lub danego podmiotu, zwłaszcza o charakterze prywatnym lub sprawy podmiotu niebędącego władzą publiczną bądź podmiotem wykonującym zadania publiczne, w szczególności wymienionym w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Natomiast skarżący żąda udzielenia informacji o toku postępowania w sprawie cywilnej zainicjowanej z jego wniosku. WSA w Gliwicach wyrokiem z 5 października 2021r. sygn. akt III SA/Gl 358/21 oddalił skargę strony na ww. zawiadomienie. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący kwestionuje prawidłowość i dopuszczalność odmowy udostępnienia mu wnioskowanych akt jego sprawy wnosząc skargę w trybie art. 54 ust. 1 p.p.s.a. oraz art. 21 u.d.i.p.; żąda także uchylenia wszystkich "Regulaminów" oraz "Zarządzeń" wydanych przez Prezesa Sądu Okręgowego, związanych z ograniczeniem dostępu stron do akt spraw oraz wyciągnięcia konsekwencji wobec kierownictwa tego Sądu. Stwierdził, że Prezes Sądu Okręgowego jest organem w rozpoznawanej sprawie - kieruje pracą tego sądu i reprezentuje go na zewnątrz; odmowa udzielenia wnioskowanej przez stronę informacji – jest zaskarżonym w tej sprawie działaniem, a raczej bezczynnością w udzieleniu żądanej informacji, bo tak należy zakwalifikować rozpatrywaną skargę. Zdaniem WSA, w reżimie u.d.i.p. mieści się wyłącznie działalność kierownictwa sądu odnosząca się do spraw publicznych, służących realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji i ustawie. Nie podlega trybowi ustawy żądanie udostępniania indywidualnych akt sądowych, a skarżący mógł domagać się udostępniania akt swojej sprawy cywilnej wyłącznie w trybie przepisów Kpc. Zatem skoro żądana indywidualna informacja, dotycząca konkretnie oznaczonej personalnie osoby nie mieści się w zakresie informacji publicznej, to zasadnie udzielono stronie odpowiedzi negatywnej w formie pisemnej. Rozpoznając skargę kasacyjną strony, NSA w uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku III OSK 602/22 stwierdził, że skarga nie może być zakwalifikowana jednocześnie jako skarga na "działanie" i "bezczynność organu". Nie została przy tym rozpoznana jako skarga na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie informacji publicznej, tylko jako skarga na zawiadomienie Prezesa Sądu Okręgowego w K. z 12 marca 2021 r. Sąd I instancji nie wyjaśnił przy tym w żaden sposób, czy takie zawiadomienie podlega kognicji sądu administracyjnego i w oparciu o jaką podstawę prawną. Stwierdzić przy tym należy, na co zwraca uwagę skarga kasacyjna, że zakres żądań skargi opisany przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie pokrywa się z rzeczywistą treścią skargi. W skardze złożonej w tej sprawie nie ma bowiem żądania uchylenia wszystkich "Regulaminów" oraz "Zarządzeń" wydanych przez Prezesa SO w K. w związku z pandemią Covid-19, a pomyłki w dacie zarządzenia Prezesa SO przywoływanego w uzasadnieniu wyroku (9 zamiast 12 marca 2021 r.) mogą nasuwać przypuszczenie, że Sąd I instancji przywołał w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny z innej sprawy. Jeśli, jak wynika z przytoczonych wyżej motywów rozstrzygnięcia, Sąd I instancji uznał, że ma do czynienia ze skargą na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie informacji publicznej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), to taki przedmiot powinien wynikać też z sentencji wyroku, a sprawa powinna zostać wpisana do właściwego repertorium i rozpoznana pod właściwą sygnaturą SAB (zob. § 69 ust. 1 pkt 2 zarządzenia nr 14 Prezesa NSA z 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych), co w tym przypadku nie miało miejsca. Jeżeli natomiast Sąd I instancji miał wątpliwości, co w istocie rzeczy jest przedmiotem skargi, to powinien wezwać stronę do poprawienia albo uzupełnienia skargi, stosownie do art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. d) p.p.s.a. Na rozprawie 11 grudnia 2023r. skarżący na pytanie Sądu oświadczył, że w istocie wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego, polegającą na nieudzieleniu mu pełnej informacji o sposobie załatwienia jego wniosku o prawo pomocy. Następnie pismem z 20 grudnia 2023r. wniósł o przyznanie mu sumy pieniężnej, gdyż postępowanie organu administracji ma charakter rażąco przewlekły i ta przewlekłość uzasadnia zastosowanie tego środka kompensacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: ppsa), kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nadto zgodnie z art. 190 ppsa Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA w swym wyroku zwrócił uwagę, że Sąd I instancji winien przede wszystkim ustalić, co było przedmiotem skargi, jakie żądania zostały w niej zawarte i w jakim trybie skarga winna być rozpoznana, bo nie może być jednocześnie kwalifikowana jako skarga na zawiadomienie Prezesa i jego bezczynność. Wykonując to zalecenie, Sąd orzekający na rozprawie 11 grudnia 2023r. ustalił, że skarżący zaskarżył bezczynność w załatwieniu jego wniosku o udzielenie informacji o zarządzeniu Sądu Okręgowego datowanego na 3 stycznia 2021r. oraz o wniosku strony z 29 grudnia 2020r. o prawo pomocy. Natomiast z treści zarówno tego wniosku, jak i wniesionej skargi wynika, że były one składane w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 902) – dalej powoływana jako udip. Odnośnie tak sformułowanego wniosku zauważyć należy, że obowiązek udzielenia informacji zachodzi wówczas, gdy spełnione są jednocześnie warunki podmiotowe i przedmiotowe jego uwzględniania. Innymi słowy jest tak wówczas, gdy adresat wniosku należy do pomiotów zobowiązanych do udzielenia informacji, a sama informacja ma charakter informacji publicznej, którą jest każda informacja o sprawach publicznych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. I chociaż Prezes Sądu Okręgowego niewątpliwie należy do grupy podmiotów zobowiązanych do stosowania udip, bowiem kieruje pracą sądu i reprezentuje go na zewnątrz, czyli spełnione jest kryterium podmiotowe, to – w ocenie Sądu – nie doszło do spełnienia kryterium przedmiotowego. Jak bowiem jasno wynika z wniosku i skargi strona domaga się w trybie udip wyjaśnień dotyczących jej prywatnej sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym. Wskazuje to, że nie dotyczą one sprawy interesującej ogół społeczeństwa czy chociaż jakąś większą zbiorowość, a jedynie tylko skarżącego. Tym samym zasadne jest stanowisko zajęte przez organ w piśmie z 12 marca 2021r., że żądana informacja nie jest informacją publiczną. W takim zaś razie, organ odpowiadając 12 marca 2021r. na wniosek strony doręczony mu drogą elektroniczną 26 lutego 2021r. uczynił to z zachowaniem 14 dniowego terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 udip i we właściwej formie – pisma. Przewidziana w art. 16 ust. 1 tej ustawy forma decyzji administracyjnej zastrzeżona jest jedynie dla odmowy udostępnienia informacji mających charakter informacji publicznej i umorzenia postępowania w sytuacji niewskazania przez wnioskodawcę formy, w jakiej informacja ma mu być udostępniona, jeśli nie może być ujawniona w sposób wybrany przez niego. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział bowiem tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda wnioskodawca, jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Jeżeli żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien jedynie powiadomić pisemnie podmiot żądający udostępnienia informacji, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa, co w niniejszej spawie uczynił i to z zachowaniem terminu. W takim razie, skoro niezasadny jest zarzut, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.