III SPP/Gd 71/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt III SO/Gd 6/23 z wniosku T. P. w przedmiocie wymierzenia Prezesowi Sądu Okręgowego w Słupsku grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W piśmie z dnia 19 kwietnia 2023 r. T. P. (dalej jako "wnioskodawca") wskazał, że wnosi skargę w związku z nieprzekazaniem przez Prezesa Sądu Okręgowego w Słupsku skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podał, że w dniu 3 kwietnia 2023 r. złożył w biurze podawczym Sądu Okręgowego w Słupsku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w związku z naruszeniem prawa w postępowaniu sygn. akt [...] prowadzonym przez sekcję windykacji należności. Podniósł w niej, że postępowanie to nie powinno być prowadzone w SO w Słupsku , ponieważ jego przedmiot ma ścisły związek z przestępstwem popełnionym w tym sądzie , a ponadto w Sądzie Okręgowym w Słupsku prowadzone jest postępowanie sygn. akt [...],w którym jednym z pozwanych jest Prezes tego sądu. Jego skarga nie została jednak przekazana właściwemu organowi. We wskazanym piśmie - zakwalifikowanym przez Sąd jako wniosek o wymierzenie organowi grzywny za niedostosowanie się do obowiązków przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, o którym to wniosku mowa jest w art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej także jako "p.p.s.a.") , zarejestrowanym pod sygn. III SO/Gd 6/23 - wnioskodawca wystąpił też o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika, że wnioskodawca, przebywający w tym czasie w Areszcie Śledczym, jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego o wartości ok.1000.000 zł , zajętego w drodze egzekucji przez komornika. Zaległość alimentacyjna wobec dwójki dzieci przekroczyła 340 000 zł. Nieruchomość utrzymuje była żona, z którą wnioskodawca nie ma kontaktu. Otrzymaną w styczniu 2023 r. kwotę 2660 zł tytułem zwrotu nadpłaty wnioskodawca przeznaczył na powołanie z wyboru pełnomocnika do sprawy [...] prowadzonej w Sądzie Okręgowym w Słupsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Prawo pomocy nie być wnioskodawcy przyznane. Stwierdzenia wymaga, że stosownie do treści § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 535 ), który stanowi, że wpis stały od wniosku o wszczęcie postępowania, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 100 zł, na obecnym etapie postępowania skarżący powinien uiścić jedynie 100 zł tytułem wpisu od wniosku. Wniesienie przedmiotowego wniosku do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest też obarczone tzw. przymusem adwokackim - przy wniesieniu takiego wniosku wnioskodawcę nie musi reprezentować adwokat czy radca prawny. Wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego przyznanie , zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie jednak z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Regulacja ta zawiera samoistną negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy, a stwierdzenie jej wystąpienia powoduje, że sąd odmawia przyznania prawa pomocy w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Przyznanie prawa pomocy jest w takiej sytuacji niedopuszczalne, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony określone w art. 246 p.p.s.a. Z mocy art. 64 § 3 p.p.s.a. normę prawną z art. 247 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio także w przypadku wystąpienia przez stronę o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu, które nie zostało zainicjowane skargą, lecz wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, o którym mowa art. 55 § 1 p.p.s.a. Odpowiednie stosowanie art. 247 p.p.s.a. oznacza w tym przypadku, że sąd ma obowiązek odmówić przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Oczywista bezzasadność wniosku wyłącza zatem możliwość przyznania stronie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony. W przypadku stwierdzenia oczywistej bezzasadności wniosku z art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd odmawia bowiem przyznania prawa pomocy z innego powodu, niż niespełnienie przez wnioskodawcę przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Oczywista bezzasadność wniosku, o jakim mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., ma miejsce wówczas, gdy bez głębszej analizy nie ulega wątpliwości, że wniosek ten nie może być uwzględniony. Zdaniem Sądu sytuacja taka zachodzi w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., przesłanką wymierzenia organowi grzywny, o jakiej mowa w tym przepisie, jest nieprzekazanie sądowi skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, jak tego wymaga art. 54 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego (zob. w tej materii m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2010 r.; sygn. akt I OZ 953/10, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2014 r.; sygn. akt I SO/Wa 5/14). Oznacza to, że w przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego ze względu na jej przedmiot jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem jej w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r.; sygn. akt I OZ 739/12). Mając na uwadze powyższe dostrzec należy, że w złożonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wniosku skarżący podał, że jego skarga z dnia 3 kwietnia 2023 r. dotyczy naruszenia prawa w toczącym się wobec niego , na skutek wniosku Dyrektora Zakładu Karnego, postępowaniu o zastosowanie środków zapobiegawczych w postaci dozoru elektronicznego oraz terapii. Skarga ta dotyczy nieprawidłowego prowadzenia postępowania [...], co powinno skutkować uchyleniem wszystkich wydanych w toku tego postępowania postanowień. Podkreślić wobec powyższego trzeba, że sądy administracyjne nie kontrolują prawidłowości działania sądów powszechnych, przebiegów postępowań przed tymi sądami, prawidłowości rozpraw czy posiedzeń, jak też nie dokonują oceny bezstronności sędziów tych sądów. Kognicja sądów administracyjnych została określona przepisami art. 3 i art. 4 p.p.s.a. i – co do zasady- obejmuje ona kontrolę działalności administracji publicznej. Sądy powszechne – co jest oczywiste - administracją publiczną nie są. W ocenie Sądu zachodzą zatem przesłanki przewidziane w art. 247 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Dodać trzeba, że wydane postanowienie odmawiające przyznania wnioskodawcy prawa pomocy nie zamyka wnioskodawcy drogi do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy na dalszym etapie postępowania, np. w przypadku potrzeby wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie zachodzi zatem sytuacja , która wystąpiła w sprawie rozstrzyganej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt III OZ 8/23. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 247 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.