IV SA/Wa 2294/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku likwidacji wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do likwidacji wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodnego – stawu o pow. 49 m2 zlokalizowanego na terenie działki nr [...] O. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Z uwagi na fakt, że na działce nr [...], obręb [...] O., gm. O., pow. C. w marcu 2020 r. zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodne - staw, Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] pismem z [...] kwietnia 2020 r. wystąpił do skarżącego o wyjaśnienie okoliczności wykonania stawu. Jednocześnie organ I instancji pouczył skarżącego, że jeżeli urządzenie zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia właściciel tego urządzenia może wystąpić do organu z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołączyć należy dokumenty wskazane w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.z 2018 r., poz. 2268 ze zm.). Jednocześnie informując, że nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego pisma spowoduje, że organ decyzją nałoży obowiązek likwidacji wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodnego. Skarżący w wyznaczonym terminie poinformował organ I instancji, że na działce nr 18, gm. O. [...] marca 2020 r. wykonał "oczko wodne" o pow. ok. 49 m2. Jednocześnie przyznał się, że podłączył do "oczka wodnego" kanalizację deszczową w celu odprowadzania wód opadowych pochodzących z dachu budynku. Zdaniem skarżącego "oczko wodne" nie wymaga zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w związku z brakiem wniosku o legalizację spornego stawu, powołując się na art. 190 pkt 13 Prawa wodnego decyzją z [...] lipca 2020 r. znak: [...] nałożył na skarżącego obowiązek likwidacji wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodnego - stawu o pow. 49 m2, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb [...] O., gm. O., pow. c., ustalając warunki zasypania stawu oraz termin wykonania tych obowiązków. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] lipca 2020 r. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza się odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 tej ustawie. Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpi z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, właściwy organ Wód Polskich nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Organ ustalił, że skarżący [...] marca 2020 r. wykonał bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenie wodne - staw o pow. 49 m2 na terenie działki nr [...], obręb [...] O., gm. O., pow. [...]. Parametry spornego stawu wskazują na obowiązek dokonania zgłoszenia wodnoprawnego we właściwym miejscowo Nadzorze Wodnym. Skarżący nie wystąpił o legalizację wybudowanego bez zgłoszenia wodnoprawnego stawu. Artykuł 394 pkt 9 Prawa wodnego, zgodnie z którym zgłoszenia wodnoprawnego wymagało wykonanie stawów, które nie są napełniane w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi i roztopowymi lub wodami gruntowymi o powierzchni nieprzekraczającej 1000 m2 i głębokości nieprzekraczającej 3 m od naturalnej powierzchni terenu o zasięgu oddziaływania niewykraczającym poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem, w rozpatrywanym przypadku nie mają zastosowania. Regulacja dotycząca uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych na gruncie prawa wodnego nie ingeruje i nie zastępuje pozwolenia budowlanego (art. 186 ustawy Prawo wodne). Przepis art. 388 ust. 3 ustawy Prawa wodnego nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub przyjęcia zgłoszenia przed dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1332). Oczka wodne zgodnie z przepisami ustawy Prawa budowlanego może nie wymagają zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę nie zmienia to faktu, że wykonanie urządzenia wodnego wymaga zgłoszenia lub pozwolenia wodnoprawnego. Nazwane przez skarżącego "oczko wodne" jest urządzeniem, o którym mowa w przepisach art. 16 ust. pkt 65 Prawa wodnego, gdyż przyczynia się do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Odprowadzane są do niego w sposób zorganizowany wody opadowe pochodzące z odwodnienia obiektu budowlanego. Zwracam uwagę, że w ramach zwykłego korzystania z wód właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Jednak prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej (art. 33 ustawy Prawo wodne). Na odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, stosownie do art. 389 pkt 1) w związku z art. 35 ust. 3 pkt 7) ustawy Prawo wodne wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Skarżący wniósł skargę na decyzję z [...] września 2020 r., zarzucając naruszenie: 1. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a poprzez niepodjęcie wszelkich czynności i niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego poprzez nieustalenie okoliczności spornej i determinującej tj. dokonanie dowolnego ustalenia i określenia zbiornika A. K. jako urządzenie wodnego co było kwestią zasadniczą do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia rzeczonej sprawy, a dokonane przez organ bez poparcia owego stanowiska wiedzą specjalną co miało istotny wpływ na treść decyzji; 2. art. 29 ust. 1 pkt 14 i 15 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie podczas gdy z treści w/w przepisu wynika, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 50 m2 - co miało wpływ na treść decyzji, bowiem "oczko wodne" A. K. spełnia owe parametry; 3. art. 394 Prawa wodnego polegające na niewłaściwym przyjęciu poprzez wskazanie przez organ, że stan faktyczny "skłania do przyjęcia", że zbiornik skarżącego jest urządzeniem wodnym bez odwołania się do wiedzy specjalnej, która w wyniku rozbieżności z pewnością rozstrzygnęłaby ową kwestię i rozwiązała spór w oparciu o zachowanie zasad określonych w art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.; 4. art. 390 Prawa wodnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że skarżący w niniejszym stanie faktycznym posiadał obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego przy kwestionowaniu przez skarżącego okoliczności co do definicji "oczka wodnego" wskazywanej przez organ; 5. art. 16 ust 65 lit. c Prawa wodnego poprzez dowolne przyjęcia i dokonanie wykładni rozszerzającej przez organ administracyjny przy zakwalifikowaniu "oczka wodnego" A.. K. jako urządzenia wodnego. Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza się odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 tej ustawie. Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpi z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, właściwy organ Wód Polskich nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku (art. 190 ust. 13 Prawa wodnego). Z akt sprawy wynika, że skarżący [...] marca 2020 r. wykonał bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenie wodne - staw o pow. 49 m2 na terenie działki nr [...], obręb [...] [...], gm. O., pow. c.. Bezspornym jest, że skarżący nie występował o pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tego stawu ani nie dokonywał zgłoszenia urządzenia wodnego. Skarżący nie wystąpił również z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego, mimo że organy informowały o takiej możliwości i o konsekwencja zaniechania wystąpienia z takim wnioskiem. Materiał dowodowy został zgromadzony prawidłowo i wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały ustalone. Wbrew twierdzeniom skarżącego, sporny staw stanowi urządzenie wodne, które wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Stosownie do art. 16 pkt 65 lit. c Prawa wodnego przez urządzenia wodne należy rozumieć urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków albo rekreacji. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego). Do wykonanego przez skarżącego zbiornika wodnego o powierzchni 49 m2 odprowadzane są w sposób zorganizowany wody opadowe pochodzące z odwodnienia obiektu budowlanego. Tym samym wykonanie tego zbiornika bez pozwolenia wodnoprawnego stanowi realizację urządzenia wodnego, do której to czynności stosuje się przepisy o wykonaniu urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia. Jak słusznie zwrócił uwagę organ, w ramach zwykłego korzystania z wód właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Jednak prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej (art. 33 ustawy Prawo wodne). Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 394 Prawa wodnego oraz 7 i 77 K.p.a., poprzez przyjęcie, że zbiornik skarżącego jest urządzeniem wodnym bez odwołania się do wiedzy specjalistycznej. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ wyspecjalizowany w zakresie prawa wodnego, może, w oparciu o kompletnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności protokół oględzin i materiał zdjęciowy oraz wyjaśnienia skarżącego, samodzielnie oceniać, czy wykonany przez skarżącego zbiornik wodny, do którego odprowadzane są w sposób zorganizowany wody opadowe pochodzące z odwodnienia obiektu budowlanego stanowi urządzenie wodne. W ocenie Sądu, w tej sprawie nie zachodziła potrzeba zasięgnięcia opinii biegłego. Sam skarżący też takiej opinii nie przedstawił. Należy podzielić również stanowisko organu odwoławczego, że na zmianę rozstrzygnięcia w tej sprawie nie wpływa powoływanie się przez skarżącego na to, że w świetle art. 29 ust. 2 pkt 13 Prawa budowlanego budowa zbiorników wodnych o pow. do 50 m2 (tzw. oczek wodnych) nie wymaga pozwolenia na budowę. W tej sprawie wyjaśnienia wymaga kwestia relacji pomiędzy przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) a przepisami ustawy Prawo wodne. Zgodnie z art. 2 ust. 2 Prawa budowlanego przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych. W stosunku do urządzeń wodnych, zdefiniowanych w art. 16 ust. 65 Prawa wodnego, stosuje się łącznie przepisy obu wskazanych wyżej ustaw. Oznacza to, że, przy braku szczególnych zwolnień, wykonanie urządzenia wodnego będzie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a następnie uzyskania pozwolenia na budowę (albo dokonania zgłoszenia). Podobne stanowisko prezentowane było w odniesieniu do relacji przepisów Prawa budowlanego oraz Prawa wodnego z 2001 r. (zob. Z. Niewiadomski, [w:] Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2011, s. 30, M. Kałużny, Prawo wodne. Komentarz, Warszawa 2012, s. 254, W. Piątek [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. A Glinieckiego, Wyd. 2, Warszawa 2014, s. 27, wyroki NSA: z dnia 23 sierpnia 2013 r., II OSK 800/12, z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2227/10, z dnia 22 października 2010 r., II OSK 1654/09, z 16 stycznia 2009 r., II OSK 1874/07, z dnia 30 listopada 2005 r., OSK 1604/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisów Prawa budowlanego i Prawa wodnego wyznaczających wzajemne relacje między tymi ustawami, nie można tak rozumieć, że powstają pewne obszary w zakresie regulacji Prawa wodnego, które przestają podlegać organom właściwym do wydawania pozwolenia wodnoprawnego z racji powoływania się na przepisy Prawa budowlanego. Nie ma podstaw do przyjęcia, że skoro zbiornik wodny jest oczkiem wodnym w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 13 Prawa budowlanego, to przestaje być urządzeniem wodnym zgodnie z art. art. 16 ust. 65 lit. c Prawa wodnego i w związku z tym w tym zakresie wszystkie kompetencje przejmują organy administracji architektoniczno-budowlanej i organy nadzoru budowlanego wynikające z Prawa budowlanego i nie ma podstaw do prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy Prawa wodnego. W konsekwencji okoliczność, że wykonany zbiornik wodny może nie wymagać pozwolenia na budowę, nie ma wpływu na wynik tej sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.