IV SA/Wr 110/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA del. Tomasz Judecki, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...]nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz T. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza B. z dnia [...] odmawiające T. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką E. K.. Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 1 października 2021 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną córką. Organ I instancji, powołaną na wstępie decyzją, odmówił żądaniu strony wskazując na przesłankę negatywną przyznania ww. świadczenia w postaci ustalenia prawa do prawa do emerytury. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej u.ś.r.). Odnosząc się do wskazanej przesłanki negatywnej, wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 5 lit a u.ś.r. organ odwoławczy wskazał na istotę świadczenia pielęgnacyjnego, które nie może być postrzegane jako zapłata za sprawowaną opiekę i pielęgnację. Nie jest ono związane z zakresem opieki oraz potrzebami osoby niepełnosprawnej, jego adresatem nie jest osoba niepełnosprawna. Zasadniczym celem świadczenia jest złagodzenie po stronie opiekuna skutków ryzyka socjalnego w postaci konieczności zaniechania aktywności zarobkowej pomimo pozostawania w wieku produkcyjnym. Odwołując się do ostatnich zmian przepisów w tym względzie organ wskazał, że świadczenie to stanowi odpowiednik wynagrodzenia za pracę, od dnia 1 maja 2004 r. świadczenie to w sposób wyraźny, nie tylko w zakresie warunków – wiek produkcyjny oraz rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej, ale także w części dotyczącej wysokości, powiązano z potrzebami osób w wieku produkcyjnym. Ta okoliczność wiązała się ze wzrostem kwoty świadczenia pielęgnacyjnego. Obecnie jest ono ustalana wedle kryterium, procentowego wzrostu minimalnego wynagrodzenia za prace. Zatem osoba, która rezygnuje (nie podejmuje) pracy z powodu ziszczenia się ryzyka socjalnego w postaci konieczności zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, otrzymuje świadczenia, które w minimalnym stopniu kompensuje jej powstałą stratę. Podmiotem uprawnionym jest osoba materialnie i formalnie zdolna do pracy, rezygnująca z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Na poparcie swych racji organ przywołał poglądy piśmiennictwa oraz judykatury. Ustosunkowując się do argumentacji wskazanej w odwołaniu wywodzącej, że strona zamierza złożyć wniosek o zawieszenie emerytury, organ wskazał, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych rozróżniają "zawieszenie prawa" do emerytury i "ustalenie prawa" do emerytury. Złożenie wniosku o emeryturę może prowadzić tylko do ustalenia prawa do emerytury, nie musi się wiązać z jej pobieraniem. To ostatnie prawo można, po ustaleniu prawa do emerytury, zawiesić na podstawie art. 103 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 291 ze zm., dalej ustawa o emeryturach i rentach z FUS). Z samego nabytego i ustalonego prawa do emerytury nie można zrezygnować, co oznacza, że zawieszenie prawa do emerytury nie niweczy skutku w postaci ustalenia prawa do emerytury, wstrzymując jedynie jej wypłatę (art. 134 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Po zawieszeniu uprawnienia do emerytury wznowienie jej pobierania następuje na mocy decyzji ustalającej to prawo. Powyższe prowadzi, zdaniem organu do wniosku, że zawieszenie przez stronę prawa do emerytury nadal nie uchyli skutku ustalonego prawa do emerytury. Tym samym nie zostanie wyeliminowana przesłanka negatywna wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. u.ś.r. Jest ona określona jako "ustalone prawo do emerytury". Powołując się na poglądy piśmiennictwa organ wskazał, że zawieszenie prawa do emerytury ma sens jedynie w odniesieniu do świadczeń z pomocy społecznej uzależnionych od dochodu, co nie obejmuje świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadnieniem dla wskazanego sposobu wykładni przepisów są także w opinii organu względy systemowe związane z rolą poszczególnych działów prawa zabezpieczenia społecznego, co opisano w uzasadnieniu decyzji. Wskazując, że pierwszeństwo ma ochrona gwarantowana przez ubezpieczenia społeczne w postaci świadczeń rentowych i emerytalnych, następnie zaopatrzenie społeczne i wreszcie pomoc społeczna. Koncepcja ta znajduje odzwierciedlenie w ustawach z zakresu zabezpieczenia społecznego, jednym z przykładów jest sporny w tej sprawie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W opinii organu fakt zróżnicowania wysokości świadczeń emerytalnych i wsparcia społecznego nie może być podstawą rozstrzygnięć organów administracji. Końcowo organ wskazał, że dopiero trwają prace ustawodawcze nad uchwaleniem ustawy dotyczącej prawa do świadczenia wyrównawczego dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski, nabytej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. Zakładając racjonalność ustawodawcy brak podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom mającym ustalone prawo do emerytury. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że stronie nie przysługuje prawo do wnioskowanych świadczeń. W skardze strona zarzucała naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez niewłaściwą wykładnię przyjmującą, że pobieranie emerytury przez opiekuna stanowi przesłankę wyłączającą prawo świadczenia pielęgnacyjnego; art. 2, art. 31 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji, poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego mimo istnienia wszystkich przesłanek ustawowych; art. 69 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, poprzez ich niezastosowanie, co skutkuje pozbawieniem rzeczywistego (a nie formalnego) beneficjenta świadczenia pielęgnacyjnego – osoby niepełnosprawnej zabezpieczenia społecznego i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji z uwagi na okoliczności niezależne od tej osoby. Wskazała także na naruszenie art. 7, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego oraz naruszenie art. 9 i art. 79a k.p.a. oraz art. 24a ust. 1 -3 u.ś.r. poprzez zaniechanie poinformowania strony o przysługującej jej możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu podnosiła błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i pominięcie interpretacji tego przepisu wyrażanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, co szeroko opisała. Przywołując treść ww. orzeczeń wywodziła konieczność prokonstytucyjnej wykładni ww. przepisu oraz umożliwienie stronie wyboru jednego ze świadczeń. Uprawnieniu strony odpowiadają obowiązki organu w zakresie właściwego poinformowania o możliwości dokonania takiego wyboru, poprzez zawieszenie pera do emerytury. W rozpoznawanej sprawie takich działań organy nie podjęły. Odnosząc się do wskazanych przez organ projektowanych zmian legislacyjnych strona wywodziła, że dotyczą one określonej grupy podmiotów, co narusza zasadę równości wyrażaną w Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną córką, w sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do emerytury, którą pobiera. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wyłącznym powodem wydania decyzji odmownej jest wystąpienie tej właśnie okoliczności - przesłanki negatywnej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. właśnie istnienie ustalonego prawa do świadczenia emerytalnego pobieranie. Zatem zasadniczą osią sporu w tej sprawie jest dokonana przez organy administracji wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Dla porządku zasadne jest przywołanie brzmienia ww. zapisu, stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Niewątpliwe zatem pogląd przyjęty przez organy administracji w tej sprawie ma uzasadnienie w wykładni językowej wskazanej normy. Jednakże Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażane zasadniczo jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wsparcie się wyłącznie na wykładni językowej, z pominięciem innych reguł interpretacyjnych nie ma uzasadnienia. Szersze spojrzenie na sporny w sprawie przepis i jego odczytanie z zastosowaniem dalszych reguł interpretacyjnych wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, w świetle konstytucyjnych zasad prawnych, prowadzi bowiem do innych rezultatów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 772/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W powołanych wyrokach zgodnie przyjmuje się, że zastosowanie przywołanych dyrektyw może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet, gdy ta prowadzi do jednoznacznych wniosków. Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. winna uwzględniać bowiem także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, przesądzający o konieczności zastosowania reguł ww. wykładni. Należy dostrzec, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych ówczesna jego wysokość była niższa niż najniższe wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi ona w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna tychże świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie wynosi 2.119 zł (jest wyższe od otrzymywanej przez skarżącą emerytury). Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach, jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni celowościowej, systemowej i funkcjonalnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; dostępne w CBOSA). Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, organy władzy publicznej powinny dokonywać prokonstytucyjnej wykładni przepisów, w tym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozwoli na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę, tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 1988 r., sygn. akt U 7/87; z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt K 37/97; z dnia 20 października 1998 r., sygn. akt K 7/98; z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt P 6/98; z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt K 18/99; z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt K 10/00; z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt K 30/01; z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt P 10/01; z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt SK 53/12). Istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt K 5/10; z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn.. akt P 41/09; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12; z dnia 5 listopada 2013r., sygn. akt K 40/12; z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). Zaznaczyć trzeba, że wypowiadając się odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych, w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. (K 38/13) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie jest zasadne różnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępne w CBOSA). Przy wykładni omawianego przepisu trzeba mieć również na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę (rentę) w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. powoduje konieczność umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Przepis ten przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ew. wyraźnie wskazanych przepisów wypłacanych przez organy określone w każdej z tychże ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury (renty), przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Biorąc pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne należy uznać, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), powinna mieć prawo do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w sprawie emerytury). Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury (renty) na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury (renty), stosownie do art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury (renty) poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Emerytura (renta) jest prawem niezbywalnym, jednak uznać trzeba, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury (renty), lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury (renty) skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; dostępny w CBOSA). Jednocześnie w opinii Sądu o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien zatem stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, renty itd. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępny w CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że organy administracji wparły się wyłącznie na językowym odczytaniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., pomijając wskazane w rozważaniach Sądu pozostałe, a mające w tej sprawie ważące znaczenie, zasady wykładni przepisów prawa. Właściwa wykładnia tych norm ujawniłaby, że w sprawie na sytuację skarżącej trzeba spojrzeć szerzej, w uwzględnieniem konstytucyjnych zasad równości i celu spornej regulacji. Sposób wykładni ww. przepisów przyjęty w zaskarżonej decyzji skutkował odstąpieniem od zastosowania powołanych przez Sąd obowiązków informacyjnych wskazujących na zakres uprawnień strony w zakresie możliwość doprowadzenia do dokonania wyboru jednego ze świadczeń. W skardze strona podnosiła zarzuty pod adresem organu także i w tym zakresie. Lektura akt dowodzi trafności tych argumentów. Przyjęcie odmiennej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przedstawionej w rozważaniach Sądu wymaga dopełnienia ww. wymogów, co winno być udziałem ponownie prowadzonego postępowania. Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają przepisy prawa materialnego, w stopniu mający wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Końcowo odnotowania wymaga, że Sąd rozpoznał sprawę na w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.