IV SA/Wr 487/25

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku pełnomocnika skarżącego P. W. o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 27 czerwca 2025 r., nr SKO 4101/190/2025 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

K. K. pismem z dnia 18 sierpnia 2025 r. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 27 czerwca 2025 r., nr SKO 4101/190/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W dniu 10 grudnia 2025 r., po przeprowadzeniu rozprawy, zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, którym w całości oddalono skargę. Skarżący w ustawowo zakreślonym terminie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz odpowiednim pouczeniem o trybie jego zaskarżenia doręczono skarżącemu w dniu 5 lutego 2026r. Uprzednio, w dniu 22 grudnia 2025 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu celem wywiedzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2026 r., wydanym pod sygn. akt IV SPP/Wr 226/25, skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. O fakcie tym pismem z dnia 16 marca 2026 r. poinformowano Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu wnosząc o wyznaczenie adwokata dla skarżącego. Pismem z dnia 19 marca 2026 r. Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu poinformowała o wyznaczeniu adw. P. W. jako pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Na pytanie Sądu Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu w dniu 18 maja 2026r. wyjaśniała, że przesyłka zawierająca informację o wyznaczeniu adw. P. W. pełnomocnikiem skarżącego została odebrana osobiście przez adresata w dniu 23 marca 2026 r., co potwierdza dołączony do akt sprawy wydruk zwrotnego potwierdzenia odbioru (karty 89-90 akt sądowych). Wobec niepodjęcia przez pełnomocnika działań w sprawie, zarządzaniem z dnia 2 czerwca 2026 r., Sąd wezwał go do podjęcia czynności procesowych. Zarządzenie w tej sprawie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 9 czerwca 2026 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 97 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik złożył pismo z dnia 12 czerwca 2026 r. W jego treści powołując się na art. 177 § 3, § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) oraz z ostrożności procesowej na art. 86 § 1, art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a. wnosił o: I. na podstawie art. 177 § 3 p.p.s.a., o przyjęcie, że termin do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie rozpoczął biegu, ewentualnie, że rozpoczęcie jego biegu nie zostało wykazane w sposób pozwalający przyjąć, iż termin ten upłynął; II. ewentualnie, na wypadek przyjęcia przez Sąd odmiennego stanowiska, to jest uznania, że termin do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg i upłynął, o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej; III. na podstawie art. 177 § 4 p.p.s.a. przyjęcie załączonej do pisma opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu pełnomocnik wywodził, że w dniu 8 czerwca 2026 r. otrzymał wezwanie Sądu do podjęcia czynności polegającej na wniesieniu skargi kasacyjnej lub sporządzeniu opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Nie negując faktu ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu, nie zmierzając do podważania czynności Sądu lub organu samorządu adwokackiego wskazywał na chęć uprządkowania "skutków terminowych" w sprawie i jednoczesne wykonanie wezwania Sądu poprzez złożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyjaśniał, że przed odebraniem wezwania Sądu z dnia 8 czerwca 2026 r. nie otrzymał odpisu wyroku z uzasadnieniem ani pisma jednoznacznie wskazującego, że sprawa znajduje się na etapie po wydaniu wyroku, a oczekiwana czynność to podjęcie kroków w postępowaniu kasacyjnym. Nie negował otrzymania informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, jednak informacji tej nie towarzyszyły dokumenty pozwalające jednoznacznie ustalenie etapu postępowania, datę doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem oraz skutek terminowy jaki miałby zostać powiązany z datą zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu. Powołując się na art. 177 § 3 p.p.s.a. stwierdzał, że data doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest istotną okolicznością dla ustalenia początku biegu terminu do dokonania czynności kasacyjnej pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W tej sprawie nie dysponował on wcześniej dokumentami pozwalającymi na jednoznaczne ustalenie terminów wynikających z powołanego przepisu, wobec tego wnioskuje o przyjęcie, że nie rozpoczął on biegu ewentualnie, że jego rozpoczęcie nie zostało wykazane w sposób pozwalający uznać, że termin upłynął. Na wypadek odmiennej oceny przez Sąd wnosił o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślał brak winy w niedochowaniu terminu, gdyż działał w warunkach braku doręczenia mu materiału procesowego pozwalającego na ocenę podstaw kasacyjnych oraz jednoznacznej informacji, że zawiadomienie o wyznaczeniu z urzędu dotyczy sprawy znajdującej się już na etapie po wydaniu wyroku i że z tą informacją Sąd będzie wiązał rozpoczęcie terminu do dokonania czynności procesowych. Dopiero wezwanie Sądu z dnia 8 czerwca 2026 r. ujawniło oczekiwania Sądu. W następstwie pełnomocnik niezwłocznie podjął czynności w sprawie i dzień po otrzymaniu wezwania zapoznał się z aktami sprawy w Sądzie, zweryfikował dokumenty i sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaznaczał, że wniosek spełnia wymogi opisane w art. 86 § 1, art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., został złożony w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny ewentualnego uchybienia, uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu, dokonano także czynności, dla której termin był zakreślony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Zważywszy na treść wniosku pełnomocnika oraz zawarte w nim uwagi i postulaty należy wyjaśnić, że upłynął termin na dokonanie czynności procesowych w sprawie skarżącego polegających na wywiedzeniu środków prawnych od wydanego w sprawie wyroku lub, co ostatecznie zostało przez pełnomocnika zrealizowane –złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Dalsze jednostki redakcyjne tego zapisu stanowią, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak niewcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (§ 3). Jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (§ 4). Przepis ten w sposób jasny i jednoznaczny określa termin na dokonanie czynności po wydaniu wyroku związanych z jego zaskarżeniem lub uprawomocnieniem. Początek biegu terminu wyznacza bądź data doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem, bądź data zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu w ramach przyznanego prawa pomocy jeżeli nastąpiło to po doręczeniu orzeczenia skarżącemu. Przepis nie zawiera żadnych innych uwarunkowań pozwalających na przyjęcie odmiennych dat początku biegu terminów na podjęcie czynności przez pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy wyrok Sądu z dnia 10 grudnia 2025 r. oddalający skargę został doręczony skarżącemu, na złożony przez niego wniosek, w dniu 5 lutego 2026 r. W dniu 11 lutego 2026 r. zostało wydane postanowienie w przedmiocie prawa pomocy i ustanowienia adwokata z urzędu. Powiadomiona o tym Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła adw. P. W. do realizacji prawa pomocy. Z nadesłanych przez samorząd adwokacki dokumentów wynika, że pełnomocnik został o tym fakcie zawiadomiony w dniu 19 marca 2026 r. Od tej zatem daty rozpoczął bieg 30 dniowy termin, o którym mowa w przywołanym przepisie do podjęcia czynności procesowych. Upłynął on z dniem 20 kwietnia 206 r. (poniedziałek). Zatem wniosek pełnomocnika zawarty w piśmie z dnia 12 czerwca 2026 r. wywodzący przyjęcie przez Sąd innej daty początku biegu terminu nie ma uzasadnienia i nie może być uwzględniony. Procedura sądowo-administracyjna nie przewiduje zresztą takiej instytucji. Zatem termin na dokonanie istotnych dla sprawy czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu bezsprzecznie upłynął. Wobec złożonego przez pełnomocnika wniosku o jego przywrócenie należy wskazać, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 cyt. ustawy), za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.), i jednocześnie z wniesieniem tego wniosku należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Dokonując wykładni przywołanych przepisów konieczne jest wskazanie, że przywrócenie terminu uwarunkowane jest łącznym spełnieniem przesłanek wynikających z tych norm. Upływ terminu, złożenie wniosku i to w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, wykazanie, że zwłoka nie nastąpiła z winy wnioskodawcy i wreszcie dopełnienie czynności, dla której zakreślony był termin. Jak wykazano w rozpoznawanej sprawie termin wskazany w art. 177 § 3 i § 4 p.p.s.a. upłynął bezskutecznie z dniem 20 kwietnia 2026 r. Pełnomocnik wezwany przez Sąd do podjęcia czynności złożył wniosek o przywrócenie terminu po jego upływie, ale w terminie siedmiu dni od wezwania Sądu. Do wniosku załączył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, dopełniając w ten sposób czynności, dla której zakreślony był termin. W opinii Sądu pełnomocnik nie uprawdopodobnił jednak okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W treści wniosku pełnomocnik wywodzi, że nie doręczono mu "materiału procesowego pozwalającego na ocenę podstaw kasacyjnych", nie wskazano na jakim etapie jest postępowanie w sprawie, nie otrzymał jednoznacznej informacji, że zawiadomienie o wyznaczeniu z urzędu dotyczy sprawy znajdującej się już na etapie po wydaniu wyroku i że z tą informacją Sąd będzie wiązał rozpoczęcie terminu do dokonania czynności procesowych. Sąd uczynił to dopiero w wezwaniu z dnia 8 czerwca 2026 r. Odnosząc się do podanych okoliczności wskazać trzeba, że omawiane kryterium braku winy, stanowiące przesłankę przywrócenia terminu jest postrzegane jako działanie ze szczególną starannością oceniane na tle okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego wysiłku w danych warunkach. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2 października 2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. To z treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Co więcej, w przypadku, gdy strona reprezentowana jest profesjonalnego pełnomocnika, jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11, dostępne w CBOSA). W opinii Sądu powoływane przez pełnomocnika okoliczności wymogów tych nie spełniają. Wnioskodawca jest profesjonalnym pełnomocnikiem i powoływanie się na brak działania Sądu, do których nie był on zobowiązany, niepojęcie czynności właściwych dla realizacji prawa pomocy jest zaniedbaniem pełnomocnika, z którego nie może czynić użytku. Bierna postawa pełnomocnika i podjęcie pierwszych czynności procesowych na skutek wezwania Sądu, po około 3 miesiącach od zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, świadczą o niedochowaniu należytej staranności. Od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II SA/Go 662/22, dostępne w CBOSA). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się zatem wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1091/17, dostępne w CBOSA). Sąd rozpoznający wniosek pełnomocnika podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że pełnomocnik z chwilą jego wyznaczenia w sprawie winien niezwłocznie zasięgnąć wiedzy o stanie tej sprawy i podjąć konieczne działania. Od pełnomocnika wyznaczonego z urzędu należy oczekiwać postawy czynnej, nie zaś biernej, a zatem po wyznaczeniu powinien on sam niezwłocznie powziąć czynności celem dowiedzenia się, czy i jakie w sprawie biegną terminy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 374/17, dostępne w CBOSA). Sąd dostrzega przy tym, że w zawiadomieniu organu samorządu adwokackiego o wyznaczeniu wnioskodawcy pełnomocnikiem z urzędu nie wskazano, iż wyznaczony jest do sporządzenia skargi kasacyjnej (pomimo przekazania takiej informacji przez Sąd), jednakże nie zmienia to oceny braku staranności profesjonalnego pełnomocnika. Do obowiązków ustanowionego w ramach prawa pomocy, jak każdego działania adwokata świadczącego pomoc prawną, należy wykonywanie swych obowiązków gorliwie i sumiennie, a co ma swe źródło w rocie ślubowania adwokackiego. Sąd nie dostrzega takich przeszkód, które uniemożliwiałyby wyznaczonemu pełnomocnikowi podjęcie niezwłocznie takich działań, które pozwoliłyby mu na zorientowanie się o toku sprawy, w której został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu, chociażby poprzez nawiązanie kontaktu ze skarżącym, względnie nawiązanie kontaktu z sądem, przejrzenie akt lub zawnioskowanie o udostępnienie akt sprawy w systemie teleinformatycznym sądu (PASSA). (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt II OZ 623/23, dostępne w CBOSA). W tych okolicznościach nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do złożenia opinii o podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.