IV SA/Wr 566/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprzeciwu radcy prawnego T.O. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 30 maja 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 566/24 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać radcy prawnemu T. O. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji w kwocie 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższone o kwotę podatku od towarów i usług, tj. 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy), wyliczoną według 23 % stawki tego podatku, czyli ogółem 590, 40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy).

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (WSA) we Wrocławiu przyznał R.S. (dalej: skarżący) na jego wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu wyznaczyła radcę prawnego T.O. (dalej też: pełnomocnik) do prowadzenia sprawy skarżącego o sygn. akt IV SA/Wr 566/24. W piśmie procesowym z dnia 4 marca 2025 r. pełnomocnik doprecyzował skargę oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia na podstawie art. 250 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w wysokości ustalonej według norm przepisanych z uwzględnieniem obowiązującej stawki podatku od towarów i usług. Wyrokiem z dnia 29 maja 2025 r. WSA we Wrocławiu oddalił skargę. Postanowieniem z 30 maja 2025 r. referendarz sądowy w WSA we Wrocławiu, odmówił pełnomocnikowi przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że we wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnik domagał się jedynie zasądzenia wynagrodzenia według norm prawem przepisanych, dodatkowo z uwzględnieniem należnego podatku od towarów i usług. Wniosek ten nie czynił zadość dyspozycji § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 764, ze zm.; dalej: rozporządzenie ws. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej), ponieważ nie zawierał oświadczenia, czy opłata określona w § 2 pkt 1 rozporządzenia została uiszczona w całości lub przynajmniej w części. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik wniósł o jego zmianę. W uzasadnieniu oświadczył, że koszty udzielonej pomocy prawnej z urzędu nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Wyjaśnił, że pismem z 4 marca 2025 r. wniósł o zasądzenie wynagrodzenia według norm przepisanych i jakkolwiek pierwotnie nie oświadczył, że koszty nie zostały uiszczone w całości, bądź w części, to takie oświadczenie złożył w piśmie z dnia 2 czerwca 2025 r. Wskazał przy tym, że zazwyczaj rzeczone oświadczenie składa na rozprawie, lecz z przyczyn osobistych (tj. śmierć ojca w dniu 25 maja 2025 r., konieczność organizacji pogrzebu i przeżycia psychiczne) nie mógł uczestniczyć w rozprawie wyznaczonej w dniu 29 maja 2025 r. i dopełnić ww. obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wynika, że rozpoznając sprzeciw od wydawanego na posiedzeniu niejawnym postanowienia sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W takiej sprawie wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając wniesiony sprzeciw Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego należy zmienić i przyznać wynagrodzenie radcy prawnemu T.O. za udzieloną skarżącemu z urzędu pomoc prawną. Na podstawie art. 22 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2024 r., po. 499 ze zm.) koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (ust. 1). Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Prawnych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady ponoszenia kosztów, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem sposobu ustalania tych kosztów, wydatków stanowiących podstawę ich ustalania oraz maksymalnej wysokości opłat za udzieloną pomoc (ust. 2). Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Obowiązujące w sprawie jest przywołane wyżej rozporządzenie ws. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Oświadczenie to stanowi zatem obligatoryjny element każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu i jest niezbędne do określenia zakresu, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak oświadczenia wskazanego w § 3 rozporządzenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Nie stosuje się do niego trybu uzupełniania braków formalnych z art. 49 p.p.s.a. Omawiane oświadczenie nie jest bowiem elementem formalnym, lecz zasadniczym składnikiem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Stanowi element konstrukcyjny wniosku i zawarcie tego oświadczenia w treści wniosku warunkuje pozytywne jego rozpatrzenie (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 stycznia 2015 r. II OZ 17/15; z 13 sierpnia 2014 r. II OZ 759/14; z 25 marca 2014 r. I FZ 40/14; z 24 marca 2010 r. I OZ 200/10; z 8 grudnia 2009 r. II GZ 273/09; z 30 czerwca 2009 r. II GZ 133/09; z 28 sierpnia 2008 r. I OZ 615/08; z 18 czerwca 2008 r. I OZ 390/08; z 18 października 2005 r. II FZ 625/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Słusznie więc referendarz sądowy stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów. Mając jednak na uwadze szczególne okoliczności sprawy i fakt uzupełnienia wniosku poprzez sformułowanie w piśmie z dnia 2 czerwca 2025 r. oraz w samym sprzeciwie oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części – Sąd stwierdził, że wniosek pełnomocnika w obecnym kształcie jest już kompletny, a w konsekwencji nie ma przeszkód do przyznania pełnomocnikowi żądanego wynagrodzenia. Akta sprawy dokumentują też aktywność procesową i czynności podjęte przez pełnomocnika (złożenie do akt sądowych w dniu 4 marca 2025 r. pisma stanowiącego doprecyzowanie zarzutów skargi wraz z ich uzasadnieniem oraz wnioskiem dowodowym, złożenie wniosku o udostępnienie akt sprawy w systemie teleinformatycznym sądu (PASSA), przeglądanie akt sprawy oraz zawnioskowanie o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. zmienił zaskarżone postanowienie i przyznał radcy prawnemu T.O. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu ogółem w kwocie 590, 40 zł. Kwota wynagrodzenia wynika z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia ws. ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zgodnie z tymi przepisami wynagrodzenie (opłata) w postępowaniu przed sądami administracyjnych w pierwszej instancji w innej sprawie niż wskazane w § 23 ust. 1 pkt. 10 lit. a-b wynosi 480 zł. Opłatę tę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a i art. 146aa ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług stawka podatku wynosi 23%. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji.