IV SA/Wr 70/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkieiwcz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr SKO 4316/286/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza Kątów Wrocławskich z dnia 20 czerwca 2022 r. odmawiające L. G. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratankiem Ł. G. Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 30 maja 2022 r. Skarżący wystąpił o ustalenie prawa do opisanego świadczenia. Podopieczny – bratanek Skarżącego - został zaliczony do osób niepełnosprawnych na mocy orzeczenia z dnia 25 września 2018 r. stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności. Z dokumentu wynikało, że niepełnosprawność powstała 10 listopada 2010 r., a znaczny jej stopień w styczniu 2011 r. Rodzice i dziadkowie Ł. G. nie żyją, nie posiada on rodzeństwa, jedynym krewnym jest brat ojca – Skarżący. Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił Skarżącemu wnioskowanego uprawnienia z uwagi na moment powstania niepełnosprawności wykraczający poza granice przewidziane w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., u.ś.r.). Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wskazało na przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r., dalej wywiodło, że celem świadczenia jest częściowa rekompensata uszczerbku w budżecie osoby rezygnującej z zatrudnienia lub niepodejmującej pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie stanowi jednocześnie formę opieki krewniaczej zapewnianej przez osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym, co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wskazując na wieloznaczność pojęcia obowiązek alimentacyjny organ wywiódł, że pojęcie użyte w ustawie odnosi się do potencjalnego obowiązku alimentacyjnego, a zatem, powstającego wraz ze stosunkiem prawnorodzinnym lub innym, z którym łączy się obowiązek dostarczania środków utrzymania. Chodzi zatem o osoby, które ze względu na więź rodzinną albo przepisy prawa są potencjalnie zobowiązane do alimentacji. Dalej organ wskazał na zapisy art. 128 i art. 129 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej k.r.o.), stwierdzając, że obowiązek alimentacyjny ciąży na wszystkich krewnych w linii prostej, np. matce, ojcu względem dziecka, dziadku i babci względem wnuka, dziecku względem rodziców, wnuka w stosunku do dziadków; spośród krewnych w linii bocznej – na rodzeństwie naturalnym i przyrodnim; stronach stosunku przysposobienia; ojca pozamałżeńskiego dziecka względem jego matki; powinowatych – pasierbie, ojczymie i macosze oraz byłych małżonkach. Ł. G. jest bratankiem Skarżącego, co oznacza, że na Stronie nie ciąży określony przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny względem bratanka. Wobec tego Skarżący nie należąc do wskazanego przez ustawodawcę kręgu podmiotów, które mogą się ubiegać względem konkretnej osoby niepełnosprawnej, tj. osób zobowiązanych alimentacyjne o świadczenie pielęgnacyjne, nie może wystąpić o takie świadczenie w związku z opieką nad bratankiem. W skardze Strona podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego – art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów ustawy; przyjęciu, że faktyczne sprawowanie opieki przez stronę nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratankiem nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jako osoby spokrewnionej z niepełnosprawnym; nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwalają organowi na ustalenie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną a przez to wkroczenie w kompetencje sądu powszechnego. Wnioskował o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że od 2020 r. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratankiem, który poza nim nie ma żadnych innych krewnych z rodziny mogących sprawować taką opiekę. Bratanek jest zależny od pomocy osób trzecich po wypadku jakiemu uległ, ma ograniczenia umysłowe i ruchowe. Bez należytej opieki zapomina zjeść, dbać o higienę, nie bierze leków, w tym insuliny. Zapomina o zakręceniu kurka z gazem, ma zmienny nastój, bywa, że popada w agresję. Skarżący sprawuje całodobowy nadzór nad podopiecznym i aktywizuje go w różny sposób – ćwicząc, zabierając na spacery, zlecając zadania stanowiące wyzywania dla chorego. Nadzoruje go we wszystkich czynnościach, bez tej opieki nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonować. Organ I instancji odmówił Stronie prawa do świadczenia powołując się na art. 17 ust. 1b u.ś.r., o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznając, że narusza on zasadę równości, nakazując jego prokonstytucyjną wykładnię. Takie zalecenia wynikają z orzecznictwa sądów administracyjnych wskazującego, że powołany przepis nie może być podstawą odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zarzucał, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tej przesłanki orzeczenie wspierając na innej argumentacji, także naruszającej prawo. W dalszych wywodach Strona przywołując cel świadczenia pielęgnacyjnego wskazany w orzeczeniu TK z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt SK 7/11 wywodziła, że ma on za zadnie pokrycie części wydatków podnoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki osobie (dziecku lub dorosłej) niepełnosprawnej. Adresatem jest podmiot rezygnujący z pracy, której świadczenie ma rekompensować utracone zarobki, beneficjentem świadczenia jest cała rodzina, w tym osoba niepełnosprawna. W tym sensie świadczenie ma zabezpieczyć egzystencję osób niepełnosprawnych, co potwierdza kolejne orzeczenie TK z dnia 21 października 2014 r. K 38/13. Dalej Strona wskazała na wyrażane w orzeczeniach TK tezy wywodzące konieczność urzeczywistniania przez ustawodawcę prawa konstytucyjnego i wyrażanych niej zasad oraz zawracała uwagę na postulowaną w orzecznictwie i piśmiennictwie konieczność kompleksowej wykładni przepisów prawa. W kontekście tych zasad jako błędną ocenił wykładnię przepisów dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji, doprowadziła ona do podjęcia rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości należy uznać za niesprawiedliwe, nieracjonalne, niesłuszne i nie realizujące celu ustawy. Skarżący zawracał uwagę na obowiązek odstąpienie od wykładni językowej przepisu celem realizacji zasad konstytucyjnych. Obowiązkiem organów było sięgniecie do reguł wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej ustawy. W tym zakresie wskazał, że przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 i 1a u.ś.r. należy odczytywać z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych celem przyznania świadczenia osobom, które faktycznie sprawują opiekę nad bliskimi niepełnosprawnymi, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Formułuje ono pojęcie wykładni prokonstytucyjnej, które strona opisała w uzasadnieniu skargi, nakazującej sędziom sięganie do zasad wynikających z Konstytucji. W opinii Strony akceptacja odmiennej wykładni naruszałoby zasadę sprawiedliwości społecznej, nakaz opieki nad rodziną, pomocy rodzinie przez władze publiczne, co znajduje potwierdzenie w orzeczeniu TK z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05 odnoszącym się do zasiłku stałego i rozszerzenia zakresu podmiotowego na krewnych innych niż rodzice, zasiłek ten zastąpiło świadczenie pielęgnacyjne, a zatem do niego ww. zasady znajdą odniesienie. Tezy te wypowiedziano również w innych wskazanych przez stronę orzeczeniach TK z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/2007 i z dnia 22 lipca 2008 sygn. akt P 41/2007. Skarżący akcentował stopnień zapewnienia szczególnej pomocy ze strony państwa rodzinom, które sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną, uwzględnienie dobra rodziny., co wynika z przepisów Konstytucji. Przywołane orzecznictwo wskazuje, że nie można w tej sprawie wspierać się na literalnym brzmieniu przepisów, które skutkuje ograniczeniem dostępności do świadczeń osób realizujących swój moralny obowiązek wobec osoby niepełnosprawnej. Skarżący podkreślał obowiązek wykładni prokonstytucyjnej realizującej ustalenie brzmienia przepisu zgodnego z zasadami i wartościami konstytucyjnymi. Taki sposób rozumienia ww. przepisów (art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.) wyrażany jest w powołanym w skardze orzeczenie sądów administracyjnych. Strona zawracała również uwagę na zapis Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych, której celem jest ochrona i zapewnienie pełnego i równego korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności przez osoby niepełnosprawne na równi z innymi obywatelami, co skarżący szeroko opisał. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 259 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska przyjętego przez organ administracji, a odmawiającego Stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratankiem, w sytuacji gdy rodzice i dziadkowie podopiecznego nie żyją. Na wstępie trzeba zaaprobować pogląd Skarżącego dotyczący wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd podziela korzystne dla Strony stanowisko wywodzone z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I K 38/13 OTK-A 2014/9/104) wyrażane jednolicie orzecznictwa sądów administracyjnych, że moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ta zatem okoliczność, wbrew poglądom wyrażanym w decyzji organu I instancji nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Skoro w przywołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b u.ś.r narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała odpowiednio po ukończeniu 18 oraz 25 roku życia, to skutkiem tego orzeczenia winno być pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu Niewątpliwie uchybieniem organu odwoławczego jest brak jakiegokolwiek odniesienia się do tej kwestii, jednakże nie wpływa to na wynik sprawy i nie może prowadzić do jej uchylenia. Wynika to z faktu, że podstawą odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia był brak po jego stronie przesłanki ustawowej, tj. na Skarżącym nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec bratanka, taki zaś wymóg określa ustawa o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z powoływanym przez organ odwoławczy zapisem art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r., świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brzmienie ww. zapisów nie budzi wątpliwości, wyznaczają one krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym w odniesieniu do osób wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., przesłanką podmiotową jest istnienie pomiędzy obowiązku alimentacyjnego. Zagadnienie obowiązku alimentacyjnego regulują przepisy ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, wskazując, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o). Obciąża on zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Na mocy art. 23 i 27 k.r.o. obowiązek ten istnieje także między małżonkami i rozciąga się także na czas po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. W ustawie zastrzeżono również obowiązek alimentacyjny osób pozostających w stosunku przysposobienia. Przepisy regulujące krąg osób zobowiązanych do alimentacji mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co wyklucza możliwość ich modyfikacji poprzez rozszerzenie zakresu podmiotowego o osoby niewymienione w przepisach ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ale związane bliskimi więzami faktycznymi. Nie jest w istocie sporne, że na Skarżącym nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem bratanka, nie należy on do żadnej z opisanych grup uprawnionych do alimentów. Skoro tak, to Skarżący nie mieści się w zakresie przedmiotowym omawianej regulacji art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r., co z kolei wyklucza możliwość przyznania mu wnioskowanego świadczenia czyniąc poprawnym stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jak wskazano krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego został w sposób wyraźny ograniczony do osób zobowiązanych do alimentacji. Skarżący nie neguje opisanego brzmienia spornego w sprawie zapisu uznając, że należałoby dokonać jego wykładni w sposób uwzględniający cel świadczenia pielęgnacyjnego, który wyprowadza z treści powołanych w skardze orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę przywołana w skardze argumentacja prowadzi w istocie do wykroczenie poza treść jednoznacznych zapisów ustawowych poprzez rozszerzenie zakresu podmiotowego ustawy, poza określony normatywnie krąg osób uprawnionych do świadczenia, co nie jest dopuszczalne. Wyklucza to jednoznaczność brzmienia rozważanej regulacji prawnej, a także wbrew poglądom Skarżącego cel świadczenia. Problem ten był już przedmiotem analizy orzecznictwa prowadząc do podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 9 grudnia 2013 r. uchwały w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 5/13, dostępna w ONSAiWSA z 2014 r., Nr 3, poz. 36 oraz Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Zgodnie z tezą tego orzeczenia osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na ukształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego bez wątpienia miało wpływ orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w tym wyrok z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05 (OTK ZU-A 2006, Nr 10, poz. 151), jak i wyroki z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07, w których Trybunał nie zakwestionował, jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych regulacji jest bowiem to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. W rezultacie nie można, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. W uchwale wskazano również, że niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń. Przepisy te bowiem zawierają treść normatywną nienadającą się do zbudowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia sporu o prawo podmiotowe i nie umożliwiają oparcia na nich orzeczenia zasądzającego roszczenie. Są one raczej źródłem gwarancji, a nie praw, tym samym więc spełniają rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Wzorzec ten znajduje materializację w uchwalonych ustawach, w których ustawodawca zwykły konkretyzuje deklarację konstytucyjną, tworząc poszczególne prawa podmiotowe. Nie można powołując się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać przepisom ustawy znaczenia sprzecznego z jej brzmieniem, uzasadniając to tym, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu podlegają zarówno Konstytucji, jak i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Stosowanie prawa przez sądy nie powinno wypełniać obowiązujących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy. Nie można zatem, powołując się na ogólne zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jakkolwiek przywołana uchwała zapadła na tle stanu prawnego obowiązującego do dnia 1 stycznia 2013 r., wówczas to przepisy nie przewidywały odpowiednika obecnego rozwiązania ujętego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ale w związku z powiązaniem tego przepisu z kręgiem osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, stanowisko zajęte w tej uchwale pozostaje aktualne na gruncie rozpoznawanej sprawy. Tożsamy pogląd ma odzwierciedlenie w orzecznictwie zapadłym już na tle rozważanej regulacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Sądy zdecydowanie negują możliwość odstępstwa od wykładni językowej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, na których nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny. Co więcej, orzecznictwo wyklucza nawet korygowanie wykładni językowej w taki sposób, aby pomijać ustawową kolejność obowiązku alimentacyjnego, określoną w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wbrew jednoznacznej treści art. 17 ust. 1a u.ś.r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1954/20; z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1399/20; z dnia 25 stycznia 2021r., sygn. akt I OSK 2091/20; z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2505/20; z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 480/21; z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt I OSK 572/21 i I OSK 527/21; z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 915/20; z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2392/20; z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2776/20; z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 371/21; z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 475/21; z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 712/21; z dnia z 26 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 804/21; wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Istotne jest także wskazanie na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22 (dostępna w CBOSA), zapadłą na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych, a odnoszącą się do zakresu podmiotowego ww. regulacji (art. 17 u.ś.r.). W jej uzasadnieniu Sąd wskazał, że obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Przez odesłanie do standardów określanych w ustawie, ustrojodawca w Konstytucji upoważnił ustawodawcę do przyjęcia szczegółowych form i zasad realizowania wskazanych zadań państwa. Ich katalog może być różny, a przyjęte rozwiązania ustawowe zróżnicowane. (...) Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. W orzecznictwie podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne stanowi rekompensatę za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przy czym ustawodawca co do zasady uznał, że prawo do takiej rekompensaty może być przyznane jedynie osobom, które sprawują opiekę, realizując obowiązek alimentacyjny nałożony na nich przepisami prawa. Pełnienie opieki przez osoby spokrewnione w dalszej kolejności, choć niewątpliwie zasługuje na uznanie, jest wynikiem dobrowolnej decyzji opiekuna, do której w żaden sposób nie jest on prawnie zobowiązany. Z tej przyczyny inna jest sytuacja prawna takiej osoby w porównaniu do osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a zróżnicowanie uprawnień podmiotów znajdujących się w odmiennej sytuacji prawnej nie może być uznane za naruszające konstytucyjną zasadę równości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2496/22, dostępny CBOSA). Końcowo trzeba stwierdzić, że Sąd nie neguje faktu sprawowania przez Skarżącego rzetelnej i koniecznej opieki opiekę nad bratankiem, co zasługuje na uznanie i aprobatę, jednakże zapisy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odczytywane literalnie, systemowo i zgodnie z ich celem wykluczają możliwość przyjęcia punktu widzenia proponowanego przez Skarżącego, tj. odejścia od brzmienia przepisu i wykroczenia poza granice podmiotowe wyznaczone powołaną regulacją. Ustawodawca przewidział bowiem, że uprawnionymi do świadczenia pielęgnacyjnego nie są wszystkie osoby sprawujące opiekę, lecz jedynie te, które zostały expressis verbis wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustalenie przez ustawodawcę jasnych i sztywnych kryteriów wyznaczających krąg podmiotowy osób uprawnionych do świadczenia służy realizacji zasady pewności prawa i zmierza do wykluczenia sytuacji, w której przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zależne byłoby wyłącznie od dokonywanej przez organ oceny nieostrych kryteriów osobistego i emocjonalnego związku opiekuna z osobą wymagającą opieki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2496/22, dostępny w CBOSA). Z tych względów jako niezasadne Sąd ocenił podnoszone w skardze zarzuty, a uznając, że organy nie naruszy przepisów w sposób wpływający na wynik sprawy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.