IV SO/Wr 18/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D.P. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zespołu Szkół nr 8 we Wrocławiu za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie postanawia: I. wymierzyć Dyrektorowi Zespołu Szkół nr 8 we Wrocławiu grzywnę w kwocie 200 (słownie: dwieście) złotych; II. zasądzić od Dyrektora Zespołu Szkół nr 8 we Wrocławiu na rzecz Damiana Prędoty kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie: Wnioskiem z dnia 18 lipca 2023 r. D. P. (dalej: strona, wnioskodawca) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Liceum Ogólnokształcącemu nr [...] we W. (dalej: Liceum) grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Uzasadniając żądanie, strona wskazała, że dnia 12 czerwca 2023 r. wniosła poprzez platformę e-PUAP, na adres i za pośrednictwem Liceum, skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 21 marca 2021 r., a skarga ta nie została przekazana do Sądu. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zespołu Szkół nr [...] we W. (dalej: organ) wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 11 kwietnia 2019 r., nr VIII/181/19 (dalej: Uchwała) utworzono Zespół Szkół nr [...] we W. (dalej: Zespół Szkół), w skład którego wchodzą jednostki budżetowe: Liceum Ogólnokształcące nr [...] we W. oraz Technikum nr [...] we W. Zgodnie z § 4 ust. 1 Uchwały, Zespół Szkół przejął wszystkie należności i zobowiązania Liceum i Technikum. Tym samym, poprzednio samodzielne Liceum przekształciło się w Zespół Szkół. Placówka zmieniła również obowiązującą skrzynkę e-PUAP, o czym poinformowano na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, gdzie nowy adres został udostępniony oraz na stronie internetowej Zespołu Szkół, gdzie zamieszczono odnośnik do strony Biuletynu Informacji Publicznej. Organ podał zatem do wiadomości publicznej nowo obowiązującą skrzynkę e-PUAP. W replice na odpowiedź na wniosek, strona przedłożyła skargę z dnia 12 czerwca 2023 r. wraz z Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia jej na adres e-PUAP Liceum w tym samym dniu. W ocenie wnioskodawcy skarga została prawidłowo doręczona organowi, gdyż w momencie jej wysyłania na platformie e-PUAP dostępna była skrytka Liceum. Na dzień złożenia repliki skrytka nie jest już jednak dostępna (wynika to z załączonego do pisma wydruku z portalu mObywatel), co oznacza, że organ ją usunął, a więc miał do niej dostęp i skoro utrzymywał ją w aktywności, to obywatele mogli przesyłać na nią pisma, a organ miał obowiązek je odbierać. Organ mógł wcześniej usunąć starą skrytkę, a jeżeli tego nie zrobił, to powinien odebrać skargę i przekazać ja do Sądu, gdyż skrytka była czynna w momencie wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzekazanie skargi z zakresu dostępu do informacji publicznej, w sprawie należało wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w CBOSA). Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OZ 328/12). Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W rozpoznawanej sprawie strona wniosła skargę do tut. Sądu w dniu 12 czerwca 2023 r. poprzez platformę e-PUAP na skrzynkę Liceum. Stosownie do treści Uchwały, z dniem 1 września 2019 r. Liceum weszło w skład Zespołu Szkół, który przejął jego wszystkie należności i zobowiązania. Zespół Szkół utworzył nową skrzynkę e-PUAP, o czym poinformowano na stronie Biuletynu Informacji Publicznej. Jednocześnie skrzynka e-PUAP Liceum nie została usunięta, o czym świadczy skuteczne skierowanie do niej pisma (skargi) przez stronę (Urzędowe Poświadczenia Przedłożenia wygenerowane w dniu 12 czerwca 2023 r. – k. 40 akt sądowych). Tym samym, wobec posiadania przez Liceum w dniu złożenia skargi oficjalnej ścieżki komunikacji elektronicznej – własnej skrzynki e-PUAP, strona uprawniona była do skorzystania z niej i wniesienia skargi tą drogą. Bezpośrednio po złożenia skargi otrzymała również Urzędowe Poświadczenia Przedłożenia, a więc urzędowe potwierdzenie skutecznego doręczenia pisma do organu. Należy przy tym zauważyć, że wejście Liceum w skład Zespołu Szkół nie jest równoznaczne z formalną utratą bytu prawnego przez Liceum (por. art. 91 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe; t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.), więc zasadne było kierowanie przez stronę skargi na adres tej samej jednostki budżetowej, do której wnosiła wcześniej wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jeżeli pozostawał on aktywny. W tej sytuacji za bezzasadne należy uznać twierdzenia organu, że podanie do wiadomości publicznej nowego adresu e-PUAP Zespołu Szkół przez zamieszczenie go w Biuletynie Informacji Publicznej rodziło zobowiązanie u obywateli do składania pism wyłącznie na nową skrzynkę. Pozostawienie przez organ aktywnej skrzynki e-PUAP Liceum, z możliwością kierowania do niej pism przez oficjalny portal mObywatel, było równoznaczne z koniecznością zapewnienia jej bieżącej obsługi, a zaniechania w tej kwestii nie mogą obciążać wnioskodawcę. Jeżeli zamierzeniem organu było wygaśnięcie skrzynki e-PUAP Liceum, to należało ją usunąć, co zresztą nastąpiło już po wniesieniu skargi i wniosku o wymierzenie grzywny za jej nieprzekazanie, co trafnie zauważyła strona. Nie zmienia to jednak faktu, że pisma skierowane do skrzynki e-PUAP Liceum w okresie, gdy była ona aktywna (w tym skargę strony) należy uznać za skutecznie wniesione. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym ugruntował się pogląd, że wszelkie trudności, błędy czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu e-PUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów, a ponadto ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. wyroki NSA: z dnia 19 maja 2017 r., I OSK 2529/15, z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14 oraz postanowienia NSA: z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15, z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął na podstawie przedłożonego przez stronę Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia, że skarga została wniesiona do tut. Sądu za pośrednictwem organu w dniu 12 czerwca 2023 r. Tym samym, zgodnie z treścią art. 21 pkt 1 u.d.i.p., organ powinien przekazać tę skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 15 dni od jej wniesienia, tj. do dnia 27 czerwca 2023 r. Tymczasem dopiero działanie strony, która w dniu 12 grudnia 2023 r. samodzielnie nadesłała skargę do Sądu, doprowadziło do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego z tej skargi. Zważywszy na opisane okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości dwustu złotych. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku, jak i charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), specyficzną sytuację organu związaną ze zmianami organizacyjnymi oraz okres uchybienia terminowi przekazania skargi (ponad pięć miesięcy, przy czym okres ten mógłby być nawet dłuższy, gdyby strona samodzielnie nie nadesłała skargi). W ocenie Sądu, grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.