VI SA/Wa 215/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2022 r. sprawy ze skarg E. C. i A. C. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi

Zaskarżoną w tej sprawie do Sądu ww. decyzją z [...] grudnia 2021 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej Prezes ULC, organ), działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2 oraz art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r., poz. 1183), art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 235), art. 5, art. 7 ust. 1 lit. c), art. 8, art. 9, art. 14, art. 16 ust.2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (dalej rozporządzenie (WE) nr 261/2004), po rozpatrzeniu wniosku W. C., który występuje w imieniu A. C. oraz E. C. (dalej skarżący), o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes ULC wydał [...] września 2017 r. decyzję, którą na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., art. 205a ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze, art. 3 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w związku z prowadzonym postępowaniem wszczętym na wniosek skarżących o stwierdzenie naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej [...]), w związku z lotem z dnia 11 pazdziernika 2014 r. nr [...] ma trasie [...] /[...] - [...], umorzył postępowanie w sprawie, utrzymał w mocy tę decyzję. U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legło ustalenie nieudowodnienia w sprawie, że operatorem skarżonego rejsu były [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pasażerowie - skarżący A. C. i E. C., działając przez pełnomocnika, wystąpili do organu ze skargą/wnioskiem dotyczącym stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika [...] w związku z ww. lotem z dnia 11 pazdziernika 2014 r. nr [...] ma trasie [...] /[...]/ - [...]. Z tytułu odwołania tego lotu (po wyczerpaniu reklamacji) nie otrzymali bowiem od tego przewoznika należnego odszkodowania. Jednakże przewoźnik [...] wyjaśnił - na wezwanie organu, który zawiadomieniem z [...] lutego 2017 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie - że 11 października 2014 r. nie wykonywał lotu [...]; biuro podróży [...] pytało jedynie o możliwość wykonania rejsu w dacie 11 pazdziernika 2014 r., jednakże z powodu braku dostępnych załóg [...] nie potwierdziły możliwości realizacji rejsu, ostatecznie taki rejs nie został uruchomiony w systemie. [...] powołały się w tym zakresie na korespondencję archiwalną z biurem podróży [...] dla wykazania braku potwierdzenia realizacji tego lotu (por. akta administracyjne sprawy). [...] nie jest zatem – według organu - stroną przedmiotowego postępowania. Organ nie uwzględnił argumentacji wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym skarżący ponieśli w szczególności, że zródłem ich roszczeń jest odwołanie rejsu, na który mieli potwierdzoną rezerwację przez organizatora [...] Sp. z o.o., która jednoznacznie wskazywała na tożsamość przewoznika lotniczego, w szczególności przez użycie desygnatora "[...]" – w ramach organizacji [...] przyporządkowanego dla rejsów obsługiwanych przez [...]. Ponadto w sprawie przewoźnik [...] potwierdził, że nie realizował wskazanego lotu, tym samym spełnione zostały przesłanki wskazane definicją odwołania lotu (odwołanie oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce - zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. l) rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W aktach administracyjnych sprawy jest też pismo z 23 lutego 2018 r., w którym [...] Sp. z o.o. informuje organ (ULC - w odpowiedzi na wezwanie dotyczące innych pasażerów, ale podróżujących tym samym lotem o oznaczeniu kodowym [...]), że jako organizator wycieczki miała podpisaną umowę z [...] Sp. z o.o. na wykonanie tego lotu, przewoznikiem obsługującym ten lot był [...] Sp. z o. o., lot nie był odwołany ani opózniony. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał w szczególności, że mierzona metodą trasy po ortodromie odległość między lotniskiem w [...] a lotniskiem w [...] wynosi 1775 kilometrów. [...] Sp. z o.o. w piśmie z 23 lutego 2018 r. wyjaśniła, że przewoźnikiem obsługującym skarżony lot był [...] Sp. z o.o. Lot ten nie był lotem odwołanym ani opóźnionym. W tej sytuacji – zdaniem organu - należało uznać, że przewoźnik [...] nie jest stroną w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a., postępowanie administracyjne błędnie zostało wszczęte w stosunku do tego przewoźnika i tym samym było bezprzedmiotowe. Skarżący w dwóch odrębnych skargach do Sądu (o tożsamej treści - zarejestrowanych pod sygnaturami VI SA/Wa 215/22 – skarżąca E. C. i VI SA/Wa 216/22 – skarżący A. C.) zarzucili powyższej decyzji: - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 2 lit. b), w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 261/2004, poprzez niezastosowanie tych przepisów polegające na błędnym uznaniu, iż pasażerowie posiadający rezerwację na rejs, wydaną przez organizatora turystyki, który nie został zrealizowany, nie są uprawnieni do uzyskania rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004; - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 lit. g), poprzez pominięcie uprawnienia organizatora wycieczek do wydania wiążącego przewoźnika lotniczego potwierdzenia rezerwacji na rejs; - naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze, poprzez jego niezastosowanie polegające na błędnym ustaleniu braku naruszenia przepisów art. 5 ust 1 lit. c), w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) 261/2004, w sytuacji, w której przewoźnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności wobec pasażerów, którzy legitymowali się potwierdzeniem rezerwacji na rejs liniami przewoznika [...], który nie został zrealizowany. Z tego powodu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej (utrzymanej w mocy), jak również o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarg rozwinęli szczegółową argumentację na temat tych zarzutów. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o oddalenie skarg; podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2022 r. Sąd połączył – na podstawie art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) – sprawy z obu ww. skarg do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenia pod sygnaturą VI SA/Wa 215/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi podlegają oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ wyjaśnił i prawidłowo ocenił, w procesie subsumpcji pod mające zastosowanie przepisy, szczegółowo wymienione w tej decyzji, okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Argumentacja organu w tym zakresie jest wyczerpująca i nie budzi istotnych zastrzeżeń, tak że nie ma potrzeby jej powtarzania. Należy jedynie podkreślić, że podstawę prawną decyzji organu z [...] września 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] grudnia 2022 r., stanowi art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej, lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być natury podmiotowej lub przedmiotowej. Bezprzedmiotowe jest postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2003 r. II SA 428/01). Inaczej rzecz ujmując o bezprzedmiotowości postępowania można mówić, jeżeli w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze prowadzenie postępowania w związku z brakiem możliwości wydania decyzji pozytywnej lub negatywnej. Chodzi zatem o takie okoliczności, które czynią prawnie niemożliwym wydanie decyzji z uwagi na brak przedmiotu sprawy, w której organ jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na mocy przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie wtedy jest/staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Taka natomiast sytuacja zaistniała w postępowaniu przed organem w sprawie niniejszej. Organ prawidłowo ustalił w niej, że postępowanie z ww. wniosku pasażerów/skarżących należało umorzyć ze względu na przyczynę natury podmiotowej, albowiem przewoźnik lotniczy – [...] nie był stroną w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a., a postępowanie zostało błędnie wszczęte w stosunku do tego przewoźnika. Warunkiem uznania, iż podmiot jest stroną w sprawie jest, by rozstrzygnięcie ukształtowało jego sytuację prawną. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący posiadali rezerwację (dokument podróży wystawiony 4 września 2014 r. przez biuro podroży [...] Sp. z o.o. – por. akta administracyjne sprawy) na lot w dniu 11 października 2014 r., o oznaczeniu [...], na trasie [...]-[...]. Kwestią sporną jest natomiast kto, w wyniku zawartej z organizatorem wycieczki/biurem podroży umowy, był zobowiązany do wykonania tego lotu, tj. kto był przewoźnikiem lotniczym, który w dniu 11 października 2014 r. miał zapewnić przelot skarżącym na tej trasie i czy w istocie lot ten został odwołany. Jak wynika z akt sprawy nie istniała żadna umowa wiążąca biuro podróży [...] - organizatora wycieczki - z [...] w zakresie dotyczącym lotu [...] na trasie [...] - [...]. Z materiałów sprawy wynika zaś, co organ prawidłowo ustalił, że przewoźnikiem obsługującym skarżony lot był [...] Sp. z o.o., a nie [...]. Skarżący wprawdzie posiadali rezerwację na lot w dniu 11 października 2014 r., o oznaczeniu kodowym nr [...], na trasie na trasie [...]-[...], niemniej nie znajduje potwierdzenia okoliczność, że przewoźnikiem lotniczym obsługującym ten lot były [...]. Przeciwnie z wyjaśnień tego przewoźnika lotniczego wynika, że nie potwierdził on możliwości realizacji dodatkowego rejsu w dniu 11 października 2014 r. z powodu braku dostępnych załóg. W ocenie Sądu, powoływanie się przez skarżących na użycie w rezerwacji desygnatora "LO" nie jest wystarczające do wykazania tożsamości przewoźnika lotniczego – [...], w sytuacji gdy nie wiązała go z biurem podróży żadna umowa w tym względzie. W konsekwencji organ zasadnie uznał, że [...] nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b) w zw. z art. 3 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a skarżący błędnie skierowali reklamację do tego przewoźnika lotniczego. Skoro nie została zawarta umowa wiążąca biuro podróży - organizatora wycieczki - z [...] w zakresie dotyczącym przedmiotowego lotu, to w sprawie nie miał również zastosowania art. 3 ust. 2 lit. b) rozporządzenia, dotyczący wyłącznie sytuacji, w której pasażerowie zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczki z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot. W świetle dokonanych przez organ ustaleń nie można było zgodzić się z argumentacją skargi przedstawioną w związku z treścią art. 2 lit. g) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 (zgodnie z tym przepisem "rezerwacja" oznacza fakt posiadania przez pasażera biletu lub innego dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek), że [...] odpowiadały za działania i zaniechania kooperującego z nim organizatora wycieczki/turystyki - w tym za nieuprawnione użycie jego kodu. Prawidłowo zatem organ/Prezes ULC umorzył - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w niniejszej sprawie. Nadto Prezes ULC uzyskał także informację od biura podroży/organizatora wycieczki, że ww. lot wykonany przez [...] Sp. z o.o. nie był lotem ani odwołanym ani opóźnionym, co w ocenie Sądu tym bardziej uzasadniało umorzenie postępowania z uwagi na przesłankę bezprzedmiotowości tego postępowania względem [...], które nie uczestniczyły w tym przedsięwzięciu. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się po stronie organu uchybień w przeprowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym, jak i naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.