Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VI SA/Wa 609/22

VI SA/Wa 609/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-07

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
7 września 2022
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odwołania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (dalej: "Dyrektor" lub "organ") z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odwołania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu skarżonej decyzji Dyrektor wskazał, że 20 czerwca 2017 r. organ ogłosił postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie konkursu ofert w rodzaju rehabilitacja lecznicza w zakresie fizjoterapia ambulatoryjna na okres od 1 października 2017 r. do 30 czerwca 2022 r., wskazując na możliwość zawarcia maksymalnie jednej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej po przeprowadzeniu postępowania. Do konkursu zgłoszone zostały dwie oferty: P. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej: "skarżący") oraz Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego [...] (dalej: "SZPZLO[...]" lub "odwołujący"). Komisja konkursowa po dokonaniu analizy złożonych ofert pod kątem spełnienia przez oferentów kryteriów określonych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1372 ze zm.), w dniu 13 września 2017 r. dokonała rozstrzygnięcia postępowania, wybierając do udzielania świadczeń skarżącego, którego oferta uzyskała najwyższą liczbę punktów, tj. 58. Oferta SZPZOZLO [...] uzyskała 52,27 pkt. W dniu [...] września 2017 r. do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wpłynęło odwołanie SZPZOZLO[...]. W odwołaniu wskazano, że oferent podał nieprawdziwe dane odnośnie personelu medycznego (dotyczy lek. E. R.), oraz że Komisja konkursowa wybrała ofertę, która powinna zostać odrzucona z uwagi na niespełnienie szeregu wymagań przewidzianych przepisami prawa, w szczególności odnoszących się do braku dostępu dla niepełnosprawnych oraz innych wymogów określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 422). Dyrektor decyzją z [...] października 2017 r., wydaną na podstawie art. 154 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.; dalej: "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., uwzględnił odwołanie SZPZOZLO[...] W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że do uszczerbku interesu prawnego uczestnika postępowania w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dojść może wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowanie ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług, co kształtuje sposób postępowania w przypadku wniesienia środka odwoławczego. W przypadku udziału w postępowaniu więcej niż jednego oferenta, interes prawny każdego z nich polega także na tym, by wszyscy świadczeniodawcy ubiegający się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej traktowani byli równo i by postępowanie prowadzone było z zachowaniem zasad uczciwej konkurencji pomiędzy oferentami. Organ wskazał, że odwołujący nie został wybrany do udzielania świadczeń, ponieważ jego oferta otrzymała zbyt niską łączną liczbę punktów. Organ uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące niespełnienia przez podmiot wybrany do udzielania świadczeń wymogów lokalowych. Zarówno przeprowadzone oględziny, jak i odpowiedź udzielona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jednoznacznie wskazują, że ww. budynek posiada dostęp dla osób niepełnosprawnych. Zarówno Komisja konkursowa, jak i Dyrektor jako organ postępowania administracyjnego nie posiadają kompetencji i uprawnień, uzasadniających podejmowanie czynności ściśle związanych z weryfikacją spełnienia wymogów technicznych w odniesieniu do budynku, w którym świadczeń udziela oferent. Sprawdzenie faktu posiadania dostępu dla niepełnosprawnych ma jedynie na celu zweryfikowanie informacji przedstawionej w ofercie, jednakże nie obejmuje weryfikacji szczegółowych parametrów, określonych w ww. rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie. Zdaniem organu przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło, że oferent wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej zapewniał dostęp dla osób niepełnosprawnych w budynku, w którym miały być udzielane świadczenia opieki zdrowotnej, a zatem zarzut odwołującego nie zasługuje na uwzględnienie. Także fakt, że pełnomocnikiem oferenta wybranego do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej była M. M., której matka – H. M. jest pracownikiem [...] OW NFZ, nie miał wpływu na wynik postępowania konkursowego. Osoba ta nie miała bowiem dostępu zarówno do oferty złożonej przez odwołującego, jak i możliwości jakiejkolwiek modyfikacji danych wprowadzonych do systemu informatycznego Funduszu. Ponadto nie przedstawiono żadnych dowodów, z których wynikałoby, że H. M. popełniła przestępstwo lub wykroczenie na szkodę strony, jak również, że swoim działaniem doprowadziła do powstania czynu nieuczciwej konkurencji. Odnośnie podania przez wybranego oferenta nieprawdziwych danych odnośnie personelu medycznego organ NFZ stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż lek. E. R., wykazana w harmonogramie personelu oferenta wybranego w kwestionowanym postępowaniu jako osoba udzielająca świadczeń opieki zdrowotnej, nie udostępniła swoich danych w celu wykazania jej jako personelu udzielającego świadczeń. Wskazano, że lek. E. R. nie wyrażała zgody na podawanie i przetwarzanie jej danych osobowych oraz wykazywania jej w charakterze personelu w żadnej ofercie złożonej przez podmiot wybrany do udzielania świadczeń w postępowaniach w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Powyższa okoliczność została ujawniona na etapie postępowania administracyjnego, zainicjowanego wniesieniem odwołania przez SZPZOZLO [...], nie stanowiła zatem błędu spowodowanego działaniem Komisji konkursowej lub też naruszeniem przez Komisję konkursową przepisów postępowania, ponieważ w trakcie prowadzonego konkursu ofert Komisja konkursowa tej informacji nie posiadała. W procesie oceny ofert, Komisja konkursowa przyjmuje znaczną część informacji przedstawionych w ofercie na podstawie oświadczeń składanych przez oferentów biorących udział w postępowaniu, to właśnie oferenci dają rękojmię prawdziwości składanych oświadczeń i ponoszą wszelkie negatywne konsekwencje w przypadku złożenia oświadczenia nieprawdziwego. Jeżeli Komisja konkursowa powzięłaby informację o złożeniu nieprawdziwego oświadczenia przez oferenta, powinna odrzucić jego ofertę na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach. W sytuacji, w której podmiot wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej wykazał w ofercie lek. E. R. jako personel udzielający świadczeń, pomimo braku jej zgody na wykorzystanie jej danych w ofercie, doszło do przedstawienia nieprawdziwych informacji w ofercie złożonej przez podmiot wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. W związku z tym, tak złożona oferta powinna zostać odrzucona na etapie postępowania konkursowego. Został zatem naruszony interes prawny odwołującego się i z tej przyczyny odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaprzeczył twierdzeniom, jakoby pierwotne rozstrzygnięcie konkursu ofert było wadliwe, obarczone błędami, w skutek czego doszło do naruszenia interesu SZPZOZLO [...]. Dyrektor decyzją z [...] listopada 2017 r., działając na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że podtrzymuje argumentację prawną i faktyczną leżącą u podstaw wydania decyzji z [...] października 2017 r. Dyrektor wyjaśnił, ze wnioskodawca nie wskazał nowych okoliczności, które wskazałaby na naruszenie ustawowych reguł rządzących postępowaniem konkursowym, lub mogłyby stanowić podstawę zmiany rozstrzygnięcia sprawy podjętego w zaskarżonej przez skarżącego decyzji. Wnioskodawca nie wskazał również we wniesionym środku odwoławczym na naruszenie przez Dyrektora przepisów k.p.a., w oparciu o które rozpatrywane było odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego. Zdaniem organu dokumenty załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przesądzają o nieprawdziwości złożonego oświadczenia E. R., dotyczącego braku zgody na wykorzystanie jej danych w ofercie [...]. Żadne z oświadczeń złożonych przez E. R. nie zostało przez nią odwołane, a zatem brak było podstawy do oceny oświadczeń wbrew woli osoby je składającej. A zatem niemożliwe jest odmienne rozstrzygnięcie sprawy na podstawie tego samego stanu faktycznego i prawnego, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia sprawy w decyzji I instancji. Organ, odnosząc się do wniosku o utrzymanie w mocy decyzji ostatecznych i rozpisanie nowego konkursu ofert z zastrzeżeniem, że na realizację ww. świadczeń zostaną zawarte dwie umowy z dwoma podmiotami, uznał, że jest on całkowicie nieuzasadniony. Dyrektor wskazał, ze zgodnie z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach, w przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy. Wobec powyższego, ponieważ w kwestionowanym postępowaniu wskazano na możliwość zawarcia maksymalnie jednej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, konieczne jest ogłoszenie kolejnego postępowania z zastrzeżeniem, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dojdzie do zawarcia maksymalnie jednej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przyjęcie odmiennego rozwiązania stanowiłoby działanie nieuprawnione i sprzeczne z ustawą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ("WSA w Warszawie") na powyższą decyzję Dyrektora skarżący zarzucił naruszenie: 1) przepisów art. 154 ust. 4 i 6 ustawy o świadczeniach oraz art. 130 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach, w szczególności poprzez ponowne przeprowadzenie przez Dyrektora postępowania w sprawie zawarcia umowy, zanim zostało zakończone postępowanie dotyczące złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] października 2017 r. oraz zanim została wydana decyzja z [...] listopada 2017 r.; 2) przepisów art. 154 ust. 4 i ust. 6 ustawy o świadczeniach w związku z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach oraz art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 15 k.p.a., w szczególności poprzez brak zapewnienia należytej kontroli i weryfikacji prawidłowości decyzji z [...] października 2017 r. w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez organ nieprawidłowej decyzji z [...] listopada 2017 r., a także poprzez naruszenie przez Dyrektora zasad postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień skarżącego oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego: 3) przepisów art. 154 ust. 4 i ust. 6 ustawy o świadczeniach, oraz art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., 107 § 3 w związku z art. 15 k.p.a., w szczególności polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego, a także polegające na niepodjęciu przez Dyrektora wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez organ nieprawidłowej decyzji z [...] listopada 2017 r. i utrzymania w mocy nieprawidłowej decyzji z [...] października 2017 r.; 4) art. 134 ust. 1 i art. 134 ust. 2 ustawy o świadczeniach w związku z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., w szczególności poprzez nierówne traktowanie przez organ skarżącego i SZPZLO [...] w trakcie prowadzonego postępowania, a także stosowanie przez organ niejednolitej praktyki rozstrzygania spraw wobec skarżącego i SZPZLO [...]; 5) przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a i art. 80 k.p.a, 107 § 3 k.p.a, w szczególności poprzez nieprawidłowe i nienależyte rozpatrzenie przez organ całokształtu sprawy zakończonej wydaniem decyzji z [...] listopada 2017 r.t a także nie uchylenie na jej podstawie w całości decyzji z [...] października 2017 r., podczas gdy istniały przesłanki do uchylenia decyzji z [...] października 2017 r. oraz w tym zakresie do orzeczenia co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania w pierwszej instancji całości, co - w konsekwencji - doprowadziłoby do uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia dla skarżącego w zakresie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju rehabilitacja lecznicza w zakresie lekarska ambulatoryjna opieka rehabilitacyjna; 6) przepisów art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 7 k.p.a, art. 75 k.p.a, 77 § 1 k.p.a, art. 80 k.p.a. i art 107 § 3, w szczególności w związku z tym, że zarówno w decyzji z [...] października 2017 r. oraz decyzji z [...] listopada 2017 r. nie zostało jakkolwiek uprawdopodobnione, ze rozstrzygniecie postępowania spowodowało naruszenie interesu prawnego SZPZLO [...], a mimo to organ nieprawidłowo uznał za zasadne uwzględnienie odwołania. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi oraz uchylenie w całości obu wydanych w sprawie decyzji w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu "Pismo MOW NFZ z dnia [...] listopada 2017 r. [...]". Organ i odwołujący wnieśli o oddalenie skargi. WSA w Warszawie wyrokiem z 18 maja 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 146/18 oddalił skargę na powyższą decyzję. Tutejszy Sąd wskazał, że z oświadczenia lek. E. R. wynika, że nie wyrażała ona zgody na podawanie i przetwarzanie jej danych osobowych oraz wykazywania jej w charakterze personelu w żadnej ofercie złożonej przez podmiot wybrany do udzielania świadczeń w postępowaniach w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej prowadzonych w rodzaju rehabilitacja lecznicza. Podkreślił, że powyższe oświadczenie nie było znane organowi w dniu rozstrzygnięcia konkursu ofert – w przeciwnym wypadku oferta skarżącego zostałaby odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") wyrokiem z 14 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1870/18, oddalił skargę kasacyjną skarżącego, uznając ją za niezasadną. NSA zwrócił uwagę, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, która wyznacza w sposób konkretny granice sprawy, a więc zakres kontroli kasacyjnej. Sąd II instancji nie może ustalać zakresu podnoszonych naruszeń ani kierunków weryfikacji wyroku. W tym kontekście NSA stwierdził, że rozpoznawane zarzuty kasacyjne nie spełniają przedstawionych wymogów, bo nie wskazują istoty naruszeń powołanych przepisów albo czynią to w sposób wybiórczy. Samo odwołanie się do fragmentów uzasadnienia wyroku i treści niektórych przepisów nie wyjaśnia naruszenia przepisu. Podobnie nie czyni tego stwierdzenie, że gdyby organ poprawnie zebrał i ocenił materiał dowodowy, to wydałby poprawną decyzję. Zapewne by tak było, ale skoro, zdaniem strony, materiał zebrano i oceniono nieprawidłowo, to należało pokazać jak naruszenie powołanych w zarzucie przepisów wpłynęło na tę ocenę i w czym tkwią wady w zakresie ustaleń faktycznych. Braki w tej materii nie dają podstaw do uwzględnienia takich zarzutów, bo są to istotne braki formalne. Ponadto strona skarżąca kasacyjnie na żadnym etapie postępowania administracyjnego, co słusznie zauważył Sąd I instancji, nie przedstawiła dokumentów, które byłyby w sprzeczności z oświadczeniami p. E. R.. NSA za nietrafny uznał również zarzut kasacyjny, wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów materialnych, wskazując między innymi, że art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach ma charakter blankietowy, co oznacza, że dla skuteczności zarzutu niewystarczające jest podniesienie naruszenia tego przepisu, bez jednoczesnego wskazania konkretnego przepisu regulującego warunki, które powinna spełniać oferta lub właściwej regulacji ustalonej w warunkach określonych przez Prezesa NFZ na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy. Następnie skarżący wniósł na podstawie art. 270 w zw. z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołanym wyrokiem NSA z 14 grudnia 2020 r. z powodu nieważności wynikającej z tego, że skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiony był możliwości działania w sprawie zakończonej tymże wyrokiem. Rozpoznając tę skargę, NSA wyrokiem z 1 lutego 2022 r. sygn. II GSK 531/21: 1. wznowił postępowanie zakończone wyrokiem NSA z 14 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 1870/18; 2. uchylił wyrok NSA z 14 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 1870/18; 3. uchylił wyrok WSA w Warszawie z 18 maja 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 146/18 r. i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania; 4. zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącego 1140 (tysiąc sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wyroku tym NSA podniósł, że rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna (art. 280 § 1 i 281 p.p.s.a.), została bowiem wniesiona w terminie (art. 277- 278 p.p.s.a.) i oparto ją na ustawowej podstawie wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). NSA ponadto uznał, że w rozpatrywanym przypadku strona została pozbawiona możliwości działania, z przyczyn leżących poza nią - z uwagi na niesporny brak doręczenia zarządzenia przeprowadzenia posiedzenia niejawnego przed NSA. NSA podkreślił ponadto, że strona wnosząca skargę o wznowienie postępowania wywodziła, że wpływ braku możliwości działania na rozstrzygnięcie skarżonym wyrokiem NSA z 14 grudnia 2020 r. potwierdza fakt, że w analogicznej sprawie o sygn. akt II GSK 37/19 – w której zawiadomiono ją o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego i złożyła pisma procesowe – zapadło odmienne rozstrzygnięcie. Jednakże zdaniem NSA, analiza uzasadnienia w powołanej sprawie o sygn. akt II GSK 37/19 wskazuje, że sprawę rozpoznano w granicach podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia zawartego w skardze kasacyjnej, nie popiera zaś twierdzeń, że to możliwość złożenia dodatkowych pism procesowych skutkowała odmiennym rozstrzygnięciem. Sam fakt różnych rozstrzygnięć w odrębnych sprawach oczywiście nie rzutował na ocenę zasadności wznowienia postępowania w rozpatrywanym przypadku. W świetle całokształtu powyższych rozważań NSA doszedł do wniosku, że wnoszący skargę zasadnie jednak domagał się wznowienia postępowania i ponownego rozpoznania sprawy prawomocnie zakończonej wyrokiem z dnia 14 grudnia 2020 r., II GSK 1870/18. Rozpoznając tę sprawę ponownie, NSA uznał, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, mimo częściowo nietrafnych zarzutów. NSA wskazał, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach. W ocenie NSA nie powinno ulegać kwestii, że przywołany przepis art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach ma charakter przepisu blankietowego/wynikowego. Zatem bez powiązanie jego naruszenia ze wskazaniem, w jakim zakresie i z naruszeniem jakich regulacji wadliwie ustalono, że nie spełniono "wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz w szczegółowych warunkach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotne", zarzut nie może być uznany za skuteczny. Wprawdzie w podstawach kasacyjnych wskazano szereg przepisów procesowych – jednak tylko w zarzutach dotyczących wadliwości uzasadnienia wyroku w powiązaniu z brakiem odniesienia się do zarzutów skargi co do naruszenia art. 154 ust. 4, 6 i 7 ustawy o świadczeniach. Za chybiony NSA uznał też zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach, gdyż ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie wyjaśniono, w czym przejawiać miało się nierówne traktowanie stron. Zarzutem naruszenia tego przepisu, nawet w powiązaniu ze wskazanymi zarzutami naruszenia przepisów k.p.a., nie można skutecznie zarzucać, że "nie zostały jakkolwiek uprawdopodobnione" prawidłowości rozstrzygnięć z naruszeniem wykazania interesu prawnego konkurenta. Za usprawiedliwione NSA uznał natomiast oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim Sądowi I instancji zarzucono brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroki do zarzutów naruszenia art. 154 ust. 4, 6 i 7 ustawy o świadczeniach. NSA wskazał, że brak odniesienia się przez Sąd I instancji do wskazanych na wstępie zarzutów nie pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej wyroku. Bez dokonania przez WSA oceny wskazanego zarzutu skargi nie ma podstaw do stwierdzenia, że deficyt uzasadnienia nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Z kolei kontrola zasadności tego zarzutu przez NSA – z pominięciem stanowiska Sądu I instancji, naruszałaby zasadę dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministrcayjnego. Za niezrozumiałe z kolei NSA uznał powiązanie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z przepisami art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej: "p.p.s.a.") obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd w niniejszej sprawie podziela w całości pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 802/21, który zapadł w analogicznym stanie faktycznym i prawnym. Sąd wskazuje przy tym, że skarga kasacyjna skarżącego od tego wyroku została oddalona na mocy wyroku NSA z 23 czerwca 2022 r. sygn. II GSK 314/22. Sąd pragnie także podnieść, że tym bardziej zasadne wydaje się odwołanie do powyższej sprawy, gdyż sam skarżący w złożonej przez siebie w niniejszej sprawie skardze o wznowienie postępowania przed NSA powoływał się na sprawę rozstrzygniętą wyrokiem NSA z 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II GSK 37/19 jako na analogiczną do niniejszej. Natomiast wyrok WSA w Warszawie z 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 802/21, od którego skarga kasacyjna skarżącego została oddalona na mocy wyroku NSA z 23 czerwca 2022 r. sygn. II GSK 314/22 zapadł z kolei po ponownym rozpoznaniu sprawy przez tutejszy Sąd po uchyleniu wyroku WSA w Warszawie wyrokiem NSA z 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II GSK 37/19. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że sprawa niniejsza jest rozpoznawana w wyniku uchylenia poprzedniego wyroku przez NSA. Zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie, należy rozumieć osąd odnośnie do prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., I GSK 1498/13, CBOSA). W orzecznictwie jest również utrwalony pogląd, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r., I OSK 2214/14 oraz cyt. tam wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, CBOSA). Należy z całą mocą podkreślić, że wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając sprawę nie może pominąć wykładni prawa dokonanej w wyroku Sądu drugiej instancji, nie jest również uprawniony do podejmowania próby jej podważania i kontestowania (por. np. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2016 r., II GSK 38/15, CBOSA). Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że w zapadłym w niniejszej prawie wyroku NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim Sądowi I instancji zarzucono brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów naruszenia art. 154 ust. 4, 6 i 7 ustawy o świadczeniach. Sąd ponownie wskazuje, że skarżący w skardze zarzucił m.in. naruszenie: 1) przepisów art. 154 ust. 4 i 6 ustawy o świadczeniach oraz art. 130 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach, w szczególności poprzez ponowne przeprowadzenie przez Dyrektora postępowania w sprawie zawarcia umowy, zanim zostało zakończone postępowanie dotyczące złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] października 2017 r. oraz zanim została wydana decyzja z [...] listopada 2017 r.; 2) przepisów art. 154 ust. 4 i ust. 6 ustawy o świadczeniach w związku z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach oraz art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 15 k.p.a., w szczególności poprzez brak zapewnienia należytej kontroli i weryfikacji prawidłowości decyzji z [...] października 2017 r. w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez organ nieprawidłowej decyzji z [...] listopada 2017 r., a także poprzez naruszenie przez Dyrektora zasad postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień skarżącego oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego: 3) przepisów art. 154 ust. 4 i ust. 6 ustawy o świadczeniach, oraz art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., 107 § 3 w związku z art. 15 k.p.a., w szczególności polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego, a także polegające na niepodjęciu przez Dyrektora wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez organ nieprawidłowej decyzji z [...] listopada 2017 r. i utrzymania w mocy nieprawidłowej decyzji z [...] października 2017 r. Sąd podnosi, że zgodnie z art. 154 ustawy o świadczeniach: "1. Świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania. Odwołanie wniesione po terminie nie podlega rozpatrzeniu. 2. Odwołanie rozpatrywane jest w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. Wniesienie odwołania wstrzymuje zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej do czasu jego rozpatrzenia. 3. Po rozpatrzeniu odwołania dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną uwzględniającą lub oddalającą odwołanie. Decyzja jest zamieszczana w terminie 2 dni od dnia jej wydania, na tablicy ogłoszeń oraz na stronie internetowej właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu. 4. Od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu świadczeniodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 5. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w ust. 4, składa się do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 3. 6. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania i wydaje decyzję administracyjną w sprawie. Decyzja dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu wydana na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy podlega natychmiastowemu wykonaniu. 6a. Stronami postępowania, o którym mowa w ust. 1-6, są świadczeniodawca, który złożył odwołanie, o którym mowa w ust. 1, lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w ust. 4, oraz świadczeniodawcy, którzy zostali wybrani do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w danym postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. 7. W przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy. 8. Od decyzji, o której mowa w ust. 6, świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego". Analizując treść powyższego przepisu, uznać należy, że organ go nie naruszył w niniejszej sprawie. Odwołanie zostało wniesione w terminie. Organ zasadnie (o czym będzie mowa poniżej), uwzględnił odwołanie. Prawidłowo zostały określone strony postępowania. Od negatywnej dla skarżącego decyzji został w terminie złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, prawidłowo rozstrzygnięty przez organ. Jak wskazuje zaś dalszy rozwój sytuacji, po wydaniu decyzji, nie naruszono także ust. 7, zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 154 ust. 4 i 6 ustawy o świadczeniach oraz art. 130 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach, w szczególności poprzez ponowne przeprowadzenie przez Dyrektora postępowania w sprawie zawarcia umowy, zanim zostało zakończone postępowanie dotyczące złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] października 2017 r. oraz zanim została wydana decyzja z [...] listopada 2017 r. Fakt bowiem przeprowadzenia przez organ postępowania w sprawie zawarcia umowy, zanim zostało zakończone postępowanie dotyczące złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] października 2017 r. oraz zanim została wydana decyzja z [...] listopada 2017 r., nie ma bowiem żadnego wpływu na prawidłowość oceny obydwu decyzji Dyrektora, które w ocenie Sądu są zgodne z prawem. Organ NFZ był ponadto obowiązany z mocy prawa do podjęcia w tym zakresie działań, tylko ze względu na fakt uwzględnienia odwołania, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Dla wszczęcia nowego postępowania konkursowego nie mogła zatem mieć znaczenia okoliczność wniesienia przez skarżącego środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż brak jest w takim przypadku przepisu wyłączającego działanie normy art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach. Pozostawałoby to ponadto w sprzeczności z zasadami prowadzenia postępowań konkursowych w przedmiocie realizacji świadczeń opieki zdrowotnej, gdyż powodowałoby trudne do przewidzenia opóźnienie w realizacji zawieranych w tym zakresie umów. Nie znajdują w tym przypadku zastosowania w pełnym zakresie także przepisy k.p.a., dotyczące środków odwoławczych, gdyż przepis art. 154 ust. 7 ustawy o oświadczeniach należy uznać za normę o charakterze lex specialis, ze względu na odrębne uregulowanie w tej ustawie zasad prowadzenia postępowań konkursowych w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przede wszystkim jednak kontynuacja postępowania konkursowego w przypadku wydania decyzji z [...] października 2017 r., a przed wydaniem skarżonej decyzji nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości ustaleń organu, że skarżący nie dysponował zgodą dr R. na wykorzystanie jej danych osobowych w niniejszej sprawie, a to jest kluczowe dla tej sprawy ustalenie organu. Odnośnie natomiast rzekomego naruszenia art. 154 ustawy o świadczeniach wraz z przepisami k.p.a. podnieść należy, co następuje. Istota problemu sprowadza się do uznania, czy skarżący, składając w konkursie ofertę, podał w niej nieprawdziwe informacje, w związku z czym jego oferta powinna zostać odrzucona. W ocenie Sądu, okoliczność ta jest niewątpliwa i wynika z braku zgody E. R. na wykorzystanie jej dyplomów w celu wykazania jako lekarza mającego udzielać świadczeń w ramach kontraktu z NFZ oraz na podawanie i przetwarzanie jej danych osobowych oraz wykazywania jej jako personelu mającego udzielać świadczeń w ramach postępowania konkursowego na lekarską ambulatoryjną opiekę rehabilitacyjną, w złożonej przez skarżącego ofercie. Fakt ten został stwierdzony dopiero na etapie odwołania od konkursu ofert i następnie potwierdzony przez organ w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego (vide. oświadczenia dr R. z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz z dnia [...] września 2017 r., w aktach administracyjnych sprawy). Zważywszy, że oświadczenie to zostało ujawnione na skutek odwołania podmiotu, który nie został wybrany do udzielania ww. świadczeń, organ w konsekwencji miał zatem wystarczające powody do uwzględnienia tego odwołania. Skarżący oświadczenia te podważa wskazując na szereg dokumentów, z których w jego ocenie wynika zgoda na podawanie danych ww. lekarza jako personelu medycznego w złożonej przez skarżącego ofercie w przedmiotowym konkursie. Skarżący powołuje się na przedstawione na etapie postępowania administracyjnego dowody w postaci: - umowy o współpracy [...] zawartej pomiędzy Centrum Rehabilitacji [...]." [...].. w W. a [...], - karty oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy E. R., - listę obecności na szkoleniu z zakresu: "System zarządzania jakością w naszej Firmie", - oświadczenia P. D. i M. D. z [...] października 2017 r. dotyczącego zawarcia ustnej umowy w sprawie udzielania świadczeń przez E. R. na rzecz [...] oraz udostępnienia przez nią godzin, które skarżący mógł wskazać w ofercie, - wypowiedzenia umowy o pracę z Centrum Rehabilitacji "[...] s.c. w W. przez E. R., - konfliktu interesów E. R., w związku z jej zatrudnieniem u drugiego z uczestników postępowania. Dodatkowo już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący powołał się w tym zakresie na nowe dowody w postaci dokumentów obejmujących: 1) pisemne oświadczenie z dnia [...] marca 2014 r. E. R., że od [...] marca 2014 r. pracuje w przychodni [...] zgodnie z harmonogramem pracy i wskazaniem, że nie będzie ona pracowała w innej placówce w wykazanych godzinach; 2) dyplom E. R., z którego wynika, że uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie rehabilitacja medyczna; 3) dyplom E. R. (dawniej: C.) o odbyciu studiów wyższych medycznych na kierunku lekarskim i uzyskaniu tytułu lekarza. W ocenie Sądu dowody, które wskazał skarżący, nie mogły skutecznie podważyć złożonych oświadczeń o braku zgody dr E. R. na wykazanie jej – w ofercie skarżącego - jako lekarza mającego udzielać świadczeń w ramach kontraktu z NFZ. Okoliczność, że skarżący był w posiadaniu dokumentów dotyczących uprawnień zawodowych dr E. R., które zostały złożone za jej zgodą w innym (wcześniejszym od obecnego) postępowaniu konkursowym, nie oznacza automatycznie wyrażenia zgody na wykorzystanie tych danych także w nowym konkursie. Istniejące w tym zakresie domniemanie zostało bowiem skutecznie obalone w wyniku złożenia przez E. R. oświadczeń woli o braku jej zgody na wykorzystywanie jej danych, jako lekarza udzielającego świadczeń zdrowotnych, w przedmiotowym konkursie. W związku z powyższym, rozstrzygającą okolicznością w tej sprawie pozostaje fakt, że wśród dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie było dokumentu jednoznacznie świadczącego o zgodzie E. R. na wykorzystanie jej dyplomów w celu wykazania ww. jako lekarza mającego udzielać świadczeń w ramach kontraktu z NFZ oraz na podawanie i przetwarzanie jej danych osobowych oraz wykazywania jako personelu w ofercie złożonej przez skarżącego do przedmiotowego konkursu prowadzonego przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ, w trybie konkursu ofert, w rodzaju rehabilitacja lecznicza w zakresie fizjoterapia ambulatoryjna na okres od [...] października 2017 r. do [...] czerwca 2022 r. Oświadczenie takie skarżący powinien bowiem niewątpliwie posiadać, aby móc potwierdzić fakt obsady stanowisk lekarskich, zgodnie ze złożoną w tym konkursie ofertą. W sytuacji zatem, gdy organ w ramach przeprowadzonego postępowania uzyskał złożone dwukrotnie oświadczenie woli dr. E. R. o tożsamej treści, a skarżący oświadczeń tych skutecznie nie podważył, należało uznać, że nie było intencją dr E. R. zgłoszenie jej do oferty złożonej przed skarżącego na prowadzone przez MOW NFZ przedmiotowe postępowanie konkursowe. Jedynie na marginesie sprawy, w związku z argumentacją skarżącego, należy zauważyć, że wystarczająca ilość punktów konkursowych jego oferty, nawet bez uwzględnienia w tym zakresie stanowiska dr E. R., nie mogła mieć w tej sprawie znaczenia, wobec podania przez skarżącego nieprawdziwych informacji. Ocena materiału dowodowego – logiczna i poparta przekonującymi argumentami, ale przeciwna stanowisku strony skarżącej, nie może tym samym stanowić o naruszeniu zasady równego traktowania świadczeniodawców, zagwarantowanej w art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach. W konsekwencji nie może też być mowy o naruszeniu interesu prawnego skarżącego, natomiast pierwotne rozstrzygniecie przedmiotowego konkursu, z uwzględnieniem, że skarżący podał nieprawdziwe dane w ofercie, zatem jego oferta powinna zostać odrzucona, naruszało właśnie interes prawny Uczestnika, gdyż w takim wypadku nie miało już znaczenia ile punktów w konkursie uzyskała jego oferta. Reasumując, w ocenie Sądu brak jest podstaw faktycznych i prawnych do zakwestionowania rozstrzygnięć dokonanych w rozpoznawanej sprawie przez organy obu instancji. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
9 marca 2022
Symbol z opisem
652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Sędziowie
Agnieszka Jendrzejewska. Aneta Lemiesz Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący sprawozdawca/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny