VII SA/Wa 1588/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), sędzia WSA Mirosław Montowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę

Przedmiotem skargi L.N. ("skarżąca") jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("Minister") znak: [...] z [...] czerwca 2020 r. dotycząca skreślenia z rejestru zabytków działki ew. nr [...] w miejscowości [...]. Wskazana decyzja Ministra wydana została w oparciu o art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 282 ze zm., "ustawa o ochronie zabytków"), w postępowaniu wszczętym z wniosku właściciela ww. działki, L. N., zawartego w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. W piśmie tym skarżąca wniosła o skreślenie z rejestru zabytków parku krajobrazowego, "w części położonej na działce nr ew. [ w miejscowości [". W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w momencie zakupu nieruchomości od Gminy [...], na podstawie aktu notarialnego z [..] stycznia 1995 r., Repertorium A nr [ "nie było na jej terenie parku krajobrazowego, wpisanego do Krajowego Rejestru Zabytków pod nr [...] z 21.08.1958 r." Ponadto wnioskodawczyni stwierdziła, że dla przedmiotowego parku nigdy nie została wykonana dokumentacja ewidencyjna określająca granice ochrony konserwatorskiej. Decyzją z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], Minister odmówił skreślenia z rejestru zabytków "parku krajobrazowego, w części położonej na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...], wpisanego do tego rejestru decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] sierpnia 1959 r., pod numerem P[...]". W uzasadnieniu decyzji podał, że jak wynika z akt sprawy Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] decyzją z [...] sierpnia 1959 r., wpisał do rejestru zabytków województwa opolskiego pod numerem [...] "park krajobrazowy w [...], na terenie parku pałac. Całość o wartości artystyczno-historycznej". Treść ww. decyzji wskazuje na fakt indywidualnego wpisania do rejestru zabytków zarówno parku krajobrazowego, jak i pałacu, które wspólnie tworzą zespół obiektów o charakterze rezydencjonalnym. Decyzja z [...] sierpnia 1959 r. nie posiada załącznika graficznego. Dalej stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające skreślenie z rejestru zabytków ww. nieruchomości, bowiem "nieruchomość, na której zlokalizowane są ruiny pałacu, obecnie oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...], znajdowała się i znajduje w granicach kompozycji parku krajobrazowego w [...]", a "jej obszar był i jest zdominowany głównym elementem założenia tj. obiektem pałacowym". Dodał, że na podstawie archiwalnego materiału ikonograficznego w postaci zdjęć można wysnuć wniosek, że bezpośrednie sąsiedztwo pałacu, zarówno od frontu, jak i na zapleczu, zostało zaaranżowane w postaci ozdobnych parterów (trawniki, rabaty kwiatowe, gazon) z nielicznymi okazami drzew i krzewów. W konsekwencji Minister wskazał, że zachowanie się jedynie trzech egzemplarzy starodrzewu, nie przesądza o trwałym i nieodwracalnym zniszczeniu tej części parku krajobrazowego. Podkreślił także, że główna część kompozycji parku krajobrazowego w [...], która charakteryzuje się zachowanym zadrzewieniem, położona jest poza granicami przedmiotowej działki. Jednocześnie wskazał, że rola działki nr ew. [...] powinna być oceniana w odniesieniu do szerszego obszaru niż ten wnioskowany do skreślenia z rejestru zabytków, bowiem wedle koncepcji parku krajobrazowego jego poszczególne części nie muszą odznaczać się widocznym zagospodarowaniem parkowym. Stwierdził też, że w obecnym stanie zachowania część parku krajobrazowego, położona na działce nr ew. [...] w [...] nadal posiada wartości naukowe, historyczne i artystyczne, które wymagają ochrony prawnej. Przedmiotowa działka jest bowiem integralną częścią ww. parku, a także centralnym i kluczowym elementem dawnego założenia pałacowo-parkowego z folwarkiem w miejscowości [...]. Wartości te są jej trwale przynależne, dopóki istnieje czytelny układ i elementy tworzące to założenie. Pismem z [ grudnia 2019 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z rejestru zabytków działki ewidencyjnej nr [..] w miejscowości [..]. W uzasadnieniu pisma wskazała, że "na dzień dzisiejszy park nie istnieje w terenie, brak materiałów graficznych zarówno w momencie wpisywania parku do rejestru zabytków jak również jakiejkolwiek dokumentacji fotograficznej umożliwiającej odtworzenie parku w rzeczywistości". Podkreśliła także, że brak jest budynków o charakterze rezydencjonalnym. Jedyny budynek pozostały na tym terenie oprócz ruin zamku, stanowiący funkcję stajni jest przeznaczony do rozbiórki i nie jest wpisany do rejestru zabytków. Wskazała także, że "brak jest czytelnego układu i elementów tworzących ww. założenie". Nie zgodziła się dalej z włączoną do akt opinią NID Oddział Terenowy w [...]. Wskazała na brak strefy reprezentacyjnej, leśno-parkowej oraz ogrodu warzywnego, a przede wszystkim dokumentacji umożliwiającej rekonstrukcję, a to stanowi podstawę do wykreślenia nieistniejącego w terenie parku z rejestru zabytków. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wskazaną na wstępie decyzją z [..] czerwca 2020 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części sentencji wskazującej numer działki ewidencyjnej - "[..]" i w tym zakresie orzekł, wskazując prawidłowy numer działki ewidencyjnej: "[...]", w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu Minister w pierwszej kolejności wyjaśnił, że strona w swoim wniosku określiła przedmiot postępowania jako działka ew. nr [..]. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę nadesłaną dokumentację (m.in. wydruk Księgi Wieczystej nr [..], a także kopię aktu notarialnego z [...] stycznia 1995 r., Repertorium A nr [..]) oraz przeprowadzone oględziny działki nr [..], na której znajdują się ruiny pałacu w [...], trzeba stwierdzić, że wniosek skarżącej zawierał oczywistą omyłkę dotyczącą numeru działki ewidencyjnej. Dodał, że Minister - rozpatrując ww. sprawę - badał zasadność skreślenia z rejestru zabytków nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], omyłkowo określając ją w sentencji decyzji zgodnie z informacją zawartą we wniosku strony. Co istotne, w części uzasadnienia organ prawidłowo wskazał na działkę ew. nr [...], co do której prowadzono omawiane postępowanie. W związku z powyższym uznał, że wskazanie na błędny numer działki ewidencyjnej w części sentencji decyzji definiującej położenie geodezyjne terenu nosi znamiona oczywistej omyłki i wymagało skorygowania w postępowaniu prowadzonym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W toku ponownego rozpatrywania sprawy Minister stwierdził natomiast, że rozstrzygnięcie podjęte przez Ministra w pozostałym zakresie w decyzji z [..] grudnia 2019 r. jest merytorycznie słuszne, a sama decyzja nie narusza przepisów prawa. Wskazał, że podstawą działania w sprawie był przepis art. 13 ust. 5 o ochronie zabytków, zgodnie z którym skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po ocenie czy zachodzą ustawowe przesłanki do takiego działania sformułowane w przepisie art. 13 ust. 1 ww. ustawy, stosownie do którego skreślić można zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Powyższy przepis stosuje się też w przypadku skreślenia części zabytku, na mocy art. 13. ust. 2 ww. ustawy. I dalej wskazał, że po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, uznał, że w omawianej sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności prawne lub faktyczne pozwalające na skreślenie działki ew. nr [...] położonej w miejscowości [...] z rejestru zabytków. Natomiast argumenty merytoryczne przemawiające za odmową skreślenia z rejestru zabytków przedmiotowego terenu, zostały dostatecznie wyjaśnione w decyzji Ministra z [...] grudnia 2019 r. i zachowały swoją aktualność. Podkreślił, że skreślenie z rejestru zabytków powinno być traktowane w kategoriach wyjątku, a nie każdy uszczerbek w substancji zabytkowej może zostać zakwalifikowany jako urzeczywistniający przesłankę z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Z treści ww. przepisu wynika, że przesłankami uprawniającymi do skreślenia zabytku z rejestru zabytków są: utrata wartości historycznej, artystycznej lub naukowej; brak potwierdzenia wartości zabytku w świetle nowych ustaleń naukowych. Do utraty wartości zabytkowej obiektu może dojść na skutek jego zniszczenia, jednakże dla zaistnienia tej przesłanki konieczny jest bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy faktem częściowego czy całkowitego zniszczenia obiektu wpisanego do rejestru, a utratą przez ten obiekt wartości historycznej, artystycznej lub naukowej (por. M. Cherka, P. Antoniak, Komentarz do art. 13 ww. ustawy, LEX). W odniesieniu do drugiej przesłanki umożliwiającej skreślenie obiektu z rejestru zabytków Minister wyjaśnił, że pod pojęciem "nowych ustaleń naukowych" rozumie się takie dane i informacje o obiekcie, które nie były znane organowi ochrony zabytków w dacie wpisu do rejestru zabytków, a które rzutują na ocenę jego wartości, przesądzającej o wpisie do tego rejestru. I dalej wskazał, że skreślenie z rejestru zabytków jest sytuacją wyjątkową, która może mieć miejsce jedynie w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 13 ustawy o ochronie zabytków. Dlatego też dokonanie oceny, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek określonych w ust. 1 tego przepisu wymaga ustalenia, czy stopień zniszczenia danego obiektu spowodował utratę jego wartości, lub też, czy nowe ustalenia naukowe faktycznie tej wartości nie potwierdzają. O skreśleniu obiektu z rejestru zabytków powinien decydować rzeczywisty jego stan w dniu wydawania decyzji. Podał następnie, że z akt sprawy wynika, że w stosunku do omawianej nieruchomości nie zachodzą przesłanki umożliwiające skreślenie z rejestru zabytków. Przedmiotowa działka ew. nr [....], pomimo niezadowalającego stanu zachowania, będącego skutkiem przekształceń własnościowych oraz braku właściwej pielęgnacji zieleni przez właścicieli, nie utraciła wartości historycznych, artystycznych i naukowych, dla których została wpisana do rejestru zabytków. Tym samym, zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, nie zachodzi przesłanka wskazująca na konieczność skreślenia omawianego obszaru z rejestru zabytków. Minister dodał przy tym, że przedmiot ochrony konserwatorskiej jakim jest zabytek sztuki ogrodowej ma specyficzny charakter; w przypadku założenia parkowego, stopień zachowania oryginalnych nasadzeń nie jest czynnikiem decydującym o jego wartości. Istotny w przypadku zabytków sztuki ogrodowej jest przede wszystkim stopień zachowania formy, czyli w omawianej sprawie - oryginalny i czytelny sposób ukształtowania przestrzeni i jej wpływ na kształt otaczającego krajobrazu. Zachowane archiwalne mapy wskazują, że na terenie dzisiejszej działki ew. nr [...] znajdował się pałac, niewielki staw, droga biegnąca ukośnie przez teren dziedzińca przed pałacem oraz jedynie w części zieleń komponowana. Z wymienionych wyżej elementów zachowały się do dziś: ruiny pałacu i ww. szlak komunikacyjny biegnący ukośnie przez dziedziniec. Co istotne, dużą rolę w kształtowaniu ww. parku krajobrazowego odgrywają także otwarte przestrzenie, które stanowiły dogodne punkty widokowe dla zakomponowanych grup zieleni. Fakt, że na omawianym terenie nie zachowała się zieleń historyczna wynika też poniekąd z ww. zasady budowania kompozycji, bowiem dziedziniec przed pałacem w części pozbawiony był komponowanej zieleni. Minister ponadto wyjaśnił, że opieka nad zabytkiem, w którym występuje roślinność, polega m.in. na jej pielęgnacji a także na zastępowaniu pokoleń drzew kończących żywot - nowymi, w związku z powyższym ocena oryginalności substancji zabytkowej winna być dokonywana w oparciu o inne kryteria niż dzieje się to w przypadku zabytków nieruchomych takich jak budynki i dzieła architektury. Wskazał, że lokalizacja dawnego stawu jest zaznaczona na archiwalnych mapach, a zatem istnieje możliwość odtworzenia go. Przeprowadzenie rewaloryzacji przedmiotowego terenu jest trudne, niemniej jednak możliwe do wykonania. Istotne jest także, aby nie zniszczyć integralności całego założenia, poprzez wykreślanie z rejestru zabytków jego fragmentów. Poszczególne części założenia parku krajobrazowego, nawet o niewielkiej powierzchni i odmiennym przeznaczeniu, są niezwykle istotne w kontekście odbioru artystycznego (krajobrazowego) całości założenia. Pozbawienie nawet małego fragmentu przedmiotowego obszaru ochrony konserwatorskiej, a w konsekwencji umożliwienie dowolnego jego zagospodarowania, doprowadzić może do uszczuplenia wartości zabytkowych całego zabytku. W omawianej sprawie przedmiotem postępowania jest natomiast nieruchomość, na której zlokalizowano pałac, a zatem kluczowy element zespołu. Wykreślenie jej z rejestru zabytków uszczupliłoby w znaczącym stopniu wartość całego założenia. W związku z powyższym Minister przyjął, że omawiana działka ewidencyjna posiada przede wszystkim walor artystyczny jako czynnik kształtujący krajobraz parkowy oraz walor historyczny, jako świadectwo istnienia w Łanach założenia pałacowego, a także walor typologiczny, jako dokument historii kultury materialnej regionu. Do chwili obecnej wartości te zostały zachowane. Prowadzi to do wniosku, że okoliczności faktyczne wskazane w materiale dowodowym nie wypełniają przesłanki ustawowej do uznania, że ww. działkę ewidencyjną można skreślić z rejestru zabytków; stwierdził, że nie zachodzą przesłanki, pozwalające na skreślenie z rejestru zabytków działki ew. nr [...] położonej w miejscowości [...], wpisanej do tego rejestru jako część parku krajobrazowego, pod numerem [..], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [..] z [..] sierpnia 1959 r. W skardze do Sądu na ww. decyzję Ministra z [...] czerwca 2020 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi poczynienie błędnych ustaleń i dokonanie wadliwej oceny. W uzasadnieniu skargi wskazała, że ruiny zamku w momencie zakupu działki przez jej rodzinę dopuszczone zostały do rozbiórki. Skarżąca ponadto wskazała, że Minister pominął w swojej ocenie stan obecny, a na dzień dzisiejszy oprócz ruin pałacu brak jest: strefy reprezentacyjnej w formie czworobocznego dziedzińca, który kiedyś poprzedzał fasadę pałacu oraz polany wzdłuż elewacji ogrodowej ("obecnie wybudowany budynek stanowi pomieszczenia ośrodka zdrowia, apteki, biblioteki, OSP oraz sala wiejska"); strefy wysuniętej w kierunku północnym o charakterze leśno-parkowym (obecnie budynek szkoły); ogrodu warzywnego w części zachodniej (obecnie prywatna posesja, na której wybudowano dom jednorodzinny wraz z warsztatem samochodowym). Zdaniem skarżącej bezpodstawne jest też stwierdzenie Ministra, że skreślenie omawianego obszaru mogłoby skutkować jego dalszą degradacją, gdyż z omawianego parku pozostały jedynie 3 sztuki starodrzewu, a nie jest możliwa do odtworzenia kompozycja parku; wskazała jednocześnie na brak jakiejkolwiek dokumentacji związanej z tym parkiem (fotograficznej czy określającej granice ochrony konserwatorskiej). W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z [...] września 2020 r. skarżąca uzupełniła argumenty skargi. Podała m.in., że do rejestru zabytków wpisany jest park krajobrazowy, dla którego brak jest jakiejkolwiek dokumentacji fotograficznej oraz map określających granice parku krajobrazowego, co potwierdza sam Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] w piśmie wystosowanym do NID w K. na potrzeby złożonego przez nią wniosku o wytyczenie granic ochrony konserwatorskiej parku. Wskazała tez raz jeszcze, że zachowane do dnia dzisiejszego ruiny pałacu zgodnie z decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków przeznaczone zostały do rozbiórki. Do pisma załączyła wykaz obiektów zabytkowych nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków województwa opolskiego – stan na dzień 31 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra z [...] czerwca 2020 r., podtrzymująca co do istoty decyzję własną tego organu z [...]..] grudnia 2019 r. o odmowie skreślenia z rejestru zabytków parku krajobrazowego w części położonej na działce nr ew. [...] w [...]...], gmina [...]...], wpisanego do tego rejestru decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] sierpnia 1959 r., pod numerem [...]...] Decyzja ta, zdaniem Sądu, odpowiada prawu; została poprzedzona gruntowną analizą sprawy, opartą na wyczerpująco zgromadzonym materiale dowodowym (którego zasadniczy element stanowi specjalistyczna opinia sporządzona przez Oddział Terenowy w [...]...] Narodowego Instytutu Dziedzictwa, poprzedzona oględzinami terenu); zawarto w niej prawidłową wykładnię art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, nadto – odniesiono się w niej w sposób właściwy i pełny do argumentów podniesionych w postępowaniu przez skarżącą, spełniając w efekcie wymóg określony w art. 107 § 3 k.p.a. Rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że zgodnie z wymienionym powyżej przepisem prawa materialnego zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Z przepisu tego wynika, że skreślenie zabytku z rejestru zabytków możliwe jest w dwóch przypadkach, a spełnienie chociażby jednego z nich obliguje organ do wydania decyzji o skreśleniu. Przy czym, instytucja przewidziana w przywołanym przepisie winna być traktowana w kategoriach wyjątku, a poza tym – może mieć zastosowanie tylko do zabytku wpisanego do rejestry zabytków. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie miała pierwsza z przesłanek uregulowanych w ww. art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Przy czym, przed rozważeniem jej zaistnienia konieczne było ustalenie zakresu wpisu do rejestru zabytków wynikającego z decyzji organu konserwatorskiego z [...] sierpnia 1959 r. Tylko bowiem stwierdzenie, że nieruchomość objęta wnioskiem o wykreślenie z rejestru zabytków, została objęta tą ochroną prawną, uprawniało organ do badania wystąpienia przesłanek z przywołanego art. 13 ust. 1, i następnie wydania decyzji merytorycznej. Z uwagi na brak załącznika graficznego do tej decyzji, tj. decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] sierpnia 1959 r., biorąc pod uwagę treść tego aktu (uznającego za zabytek: "park krajobrazowy [...], na terenie parku pałac. Całość o wartości artystyczno-historycznej"), a także archiwalną mapę zespołu obiektów w miejscowości [...] (pochodzącą z 1912 r.), prawidłowo Minister uznał, że wpisem indywidulanym do rejestru zabytków objęto zarówno park krajobrazowy, jak i pałac, które wspólnie tworzą zespół o charakterze rezydencjonalnym. Prawidłowo także w konsekwencji wywiódł, że wskazana we wniosku skarżącej, inicjującym postępowanie w sprawie, działka o nr ew. [...] w [...], położona w południowo-zachodniej części zabytku, pełniąca pierwotnie funkcję reprezentacyjną, jako część dziedzińca poprzedzającego pałac i jego bezpośrednie otoczenie, została objęta (na mocy ww. orzeczenia z 1959 r.) ochroną prawną. Dodać należy, że w jej części północnej do dzisiaj zachowały się ruiny neogotyckiego pałacu (o którym to mowa także w ww. decyzji z 1959 r.). Biorąc pod uwagę archiwalną mapę Minister wskazał jednocześnie na to, że na objętej postępowaniem nieruchomości znajdował się pałac, niewielki staw, droga biegnąca ukośnie przez teren dziedzińca przed pałacem oraz jedynie w części zieleń komponowana. W oparciu o archiwalne dokumenty wskazał na charakterystyczne elementy i strefy tego zabytkowego założenia, podkreślając jednak, że działka objęta postępowaniem była i jest zdominowana głównym elementem założenia, tj. obiektem pałacowym. Uznał przy tym, że rola objętej postępowaniem działki powinna być oceniana w odniesieniu do szerszego obszaru niż ten – wnioskowany do wykreślenia; a rozważając wartość tej nieruchomości w tym szerszym kontekście stwierdził, że część parku krajobrazowego położona na przedmiotowej działce nadal posiada wartości, dla których została objęta ochroną prawną. Dokonując takiej oceny Minister nie naruszył, zdaniem Sądu, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. ani art. 80 tej ustawy. Prowadził postępowanie dowodowe we właściwym zakresie, wykorzystując w tym celu również swoje merytoryczne zaplecze, jakim jest Narodowy Instytut Dziedzictwa. Oceny w sprawie dokonał zaś w oparciu o całość zgromadzonych dowodów, biorąc pod uwagę zarówno treść specjalistycznej opinii, archiwalną mapę topograficzną z 1912 r., jak i obecny stan działki, a przy tym także stanowisko skarżącej. W oparciu o zgromadzone dowody mógł zaś przyjąć, że pomimo niezadowalającego stanu zachowania, będącego skutkiem przekształceń własnościowych oraz braku właściwej pielęgnacji zieleni przez właścicieli, działka ew. nr [...] nie utraciła wartości artystyczno-historycznej, dla której została objęta wpisem do rejestru zabytków. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia zaprezentowanej przez Ministra argumentacji, wskazującej na niespełnienie w sprawie żadnej z przesłanek z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków do skreślenia zabytku z rejestru zabytków. Zdaniem Sądu, decyzja Ministra nie narusza art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez odmowę jego zastosowania; zawiera jednocześnie przekonującą analizę (spójną, znajdującą oparcie w dowodach), przemawiającą za nieuwzględnieniem żądania skarżącej. Wyraźnie przedstawia bowiem powody powyższej oceny, w sposób wystarczający zaznaczając, że objęta postępowaniem działka nadal przedstawia wartości prawnie chronione, współtworząc zabytkowe założenie. Słusznie przy tym m.in. Minister akcentuje w niej specyficzny charakter zabytku sztuki ogrodowej, a także, że pozbawienie ww. fragmentu zabytku ochrony konserwatorskiej i umożliwienie jego dowolnego zagospodarowania doprowadzić może do uszczuplenia wartości zabytkowych całego założenia. Zasadnie także organ ten zaznacza w kontrolowanej decyzji, że poszczególne części założenia są niezwykle istotne w kontekście odbioru krajobrazowego (artystycznego) całości zabytku; ważny jest nie tylko pałac i otaczający go teren zadrzewiony, ale też relacje przestrzenne między częściami zespołu. Słusznie więc wywodzi, że wykreślenie z rejestru zabytków omawianej nieruchomości uszczupliłoby w znaczącym stopniu wartość całego założenia. Z tych przyczyn, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu. Dokonując takiej oceny Sąd wyjaśnia, że miał na uwadze zarzuty skarżącej, wskazujące na objęcie ruin pałacu zgodą na rozbiórkę. Sąd zauważa jednak, że akta administracyjne nie potwierdzają, aby decyzja tej treści została wydana i pozostawała w obrocie prawnym (w opinii NID mowa jedynie o tym, że "z uwagi na zły stan techniczny pałacu już w 1989 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] dopuszczał możliwość jego rozbiórki"); poza tym nie wynika z dokumentacji zdjęciowej, aby została ona wykonana. Organ, orzekając w sprawie, mógł natomiast przyjąć, że jest to ten element zabytkowego założenia, dla którego działka o nr. ew. [...] nadal powinna być objęta ochroną prawną; zachowany do dzisiaj w formie ruin pałac stanowi bowiem kluczowy element kompozycji całego założenia parkowo-pałacowego i jego główną dominantę. Poza tym prawidłowo wskazał na to, że pałac także został objęty indywidualnym wpisem do rejestru zabytków. Sąd zaznacza jednocześnie, że wykaz nieruchomości województwa opolskiego widniejący na stronie internetowej organu konserwatorskiego stopnia wojewódzkiego, na który powołuje się skarżąca, ma jedynie charakter poglądowy (o czym informuje sam organ na tej stronie, wskazując, że ma on charakter roboczy i nie jest w pełni zweryfikowany), a treść decyzji z 1959 r. nie pozostawia, zdaniem Sądu, żadnych wątpliwości w kwestii zakresu, czy inaczej: przedmiotu tego aktu. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.