VII SA/Wa 2318/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Asesor WSA Michał Podsiadło, Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. G. i W. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 1 września 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.1468.2021.BKW w przedmiocie nakazu przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego oddala skargę

Decyzją z dnia 1 września 2022 r. znak: DOZ- OAiK.650.1468.2021.BKW, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ( dalej; "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 45 ust. 1 pkt. 2 i 5, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. 2022 poz. 840, dalej: "u.o.z.") oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania D. G. oraz W. K. (dalej: "skarżący"), od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ( dalej: "MWKZ", "organ I instancji", "organ wojewódzki") z [...] września 2021 r., znak [...], nakazującej skarżącym jako właścicielom kamienicy przy ul. [...], przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego w terminie do dnia 28 lutego 2022 r. poprzez: 1. przeprowadzenie robót budowlanych polegających na rozbiórce części obiektu powstałego w wyniku zadaszenia podwórza, następnie przekształconego w jego zabudowę; 2. demontaż rolety elektrycznej w wejściu do sieni; 3. montaż bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne; 4. przywrócenie przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej - działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 45 ust. 1 pkt. 2 i 5, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. 2022 poz. 840) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł: - o uchyleniu decyzji w zakresie nakazania przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej (pkt 4) i umorzyć w tym zakresie postępowanie; - o uchyleniu decyzji w zakresie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego zabytku poprzez montaż bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne (pkt 3) i nakazać doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu poprzez zamontowanie bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne; - o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wskazania terminu wykonania nakazanych robót budowlanych i innych działań do 28 lutego 2022 r.; - wyznaczył termin ich wykonania do 31 grudnia 2022 r; - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 45 ust. 1 u.o.z. oraz wskazał, że właściwość rzeczowa organu ochrony zabytków w przedmiotowej sprawie wynika z faktu, że kamienica przy ul. [...] jest wpisana do rejestru zabytków pod numerem A-190, decyzją Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] marca 1966 r. Minister wyjaśnił, że stosownie do przepisu art. 7 pkt 4 u.o.z., jedną z form ochrony zabytków są ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zakres ochrony przedmiotowej nieruchomości określają jednocześnie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "S.", przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Posesja przy ul. [...] znajduje się w wyznaczonym w planie terenie oznaczonym symbolem MW/U.14 i jest objęta ochroną konserwatorską pełną, którą w myśl § 10 ust. 4 pkt. 1 lit a), h), i) ww. planu, należy rozumieć, jako ochronę i opiekę nad wartościami zabytkowymi (odpowiednio do sposobu zainwestowania: zabudowa, podwórce, dziedzińce, zieleń i mury graniczne, obiekty małej architektury) poprzez: nakaz zachowania istniejącego układu urbanistycznego zabudowy, z dopuszczeniem wykonania zmian wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz zabudowy podwórzy i dziedzińców, z dopuszczeniem budowy lub odbudowy (odtworzenia) oficyn zgodnie z ustaleniami szczegółowymi niniejszej uchwały lub wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz stosowania zadaszeń wewnętrznych, z dopuszczeniem ich stosowania zgodnie z ustaleniami szczegółowymi. Dla przedmiotowego terenu MW/U.14. W § 68 ust. 3 pkt 1 lit. e) ustalono "ul. [...] - posesja objęta ochroną konserwatorską pełną, możliwość odbudowy oficyny tylnej". Minister przypomniał, że jak wynika z akt sprawy, MWKZ decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...], pozwolił na prowadzenie badań archeologicznych ratowniczych związanych z inwestycją polegającą na remoncie i przebudowie przedmiotowej kamienicy. Według znajdującej się w aktach opinii archeologicznej autorstwa arch. B.C. , wykonana na podwórzu w pierwszej kolejności wiata miała służyć zabezpieczeniu prowadzonych badań archeologicznych. W wyniku jej obudowy stała się elementem rozbudowy budynku frontowego kosztem powierzchni podwórza, zagradzającym dostęp do istniejącej oficyny. W tak powstałym wnętrzu prowadzona jest działalność gastronomiczna, funkcjonalnie powiązana z lokalem usługowym w budynku frontowym. Jednocześnie sień została zaaranżowana jako dodatkowa powierzchnia lokalu gastronomicznego po demontażu metalowej bramy oraz montażu rolety elektrycznej w wejściu do sieni. Sień i podwórze straciło pierwotną funkcję komunikacyjną. Dalej Minister podał, że do Gminy Miejskiej K. Wydział Architektury i Urbanistyki, wpłynęło pismo zawierające informację dotyczącą prowadzenia przy przedmiotowej kamienicy robót budowlanych polegających na remoncie, przebudowie, rozbudowie oraz odtworzeniu historycznej oficyny z łącznikiem i zmianą sposobu użytkowania części mieszkalnej i poddasza na budynek zamieszkania zbiorowego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Minister nie podzielił zarzutów odwołania dotyczących naruszenia art. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, dalej: "ustawa covid"), wskazując, że ), szczegółowo argumentując, że przeprowadzone przez skarżących prace budowlane oraz działania polegające na prowadzeniu w budynku działalności gastronomicznej, nie są związane z przeciwdziałaniem COVID-19. W dalszych rozważaniach Minister powołał przepis art. art. 36 ust. 1 u.o.z. i wskazał, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt wykonania bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków: zadaszenia podwórza i tymczasowej podłogi nad reliktami architektonicznymi odsłoniętymi w toku I etapu badań archeologicznych oraz uzyskanymi w ich wyniku poziomami podwórka, zabudowy podwórka poprzez obudowę konstrukcji wiaty, demontażu bramy wejściowej, montażu rolety elektrycznej w wejściu do sieni, przeznaczeniu powierzchni sieni oraz przestrzeni powstałej w wyniku zadaszenia na cele usługowe (dowód: protokoły z oględzin z 29 października 2020r. oraz z 11 marca 2021r.). Odwołujący się zakwestionowali jedynie konieczność uzyskania ww. pozwolenia, ponieważ zadaszenie podwórka stanowi zabezpieczenie wykopalisk archeologicznych oraz z uwagi na dokonanie zgłoszenia w trybie art. 12 ustawy covid. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie analizy materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego i wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Motywy działania organu pierwszej instancji zostały ponadto wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zrealizowane roboty, jak trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, doprowadziły do zatarcia waloru autentyczności poprzez zmianę historycznego sposobu kształtowania zabudowy na działce, według zasady: budynek frontowy, niezbudowane podwórze, oficyna. Ochronę powyższych walorów zabytkowych ujęto w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez: nakaz zachowania istniejącego układu urbanistycznego zabudowy, z dopuszczeniem wykonania zmian wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz zabudowy podwórzy i dziedzińców, z dopuszczeniem budowy lub odbudowy (odtworzenia) oficyn zgodnie z ustaleniami szczegółowymi planu lub wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz stosowania zadaszeń wewnętrznych, z dopuszczeniem ich stosowania zgodnie z ustaleniami szczegółowymi. Dla przedmiotowej posesji ustalono możliwość odbudowy oficyny tylnej. Ponadto w uchwale dotyczącej utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy S. ustalono ochronę krajobrazu kulturowego poprzez przeciwdziałanie nadmiernej rozbudowie działalności handlowej i usługowej, ingerującej w formę architektoniczną obiektów zabytkowych bądź zakłócającej ich ekspozycję, a także nakaz zachowania zabytkowej stolarki okiennej, witryn sklepowych, bram wejściowych oraz wymóg przywrócenia tradycyjnej formy i zastosowania tradycyjnego materiału. Minister podkreślił, że powyżej przywołane roboty budowlane umożliwiły natomiast wykorzystanie powierzchni sieni oraz przestrzeni powstałej w wyniku zadaszenia na cele usługowe, zaburzyły historyczną dyspozycję wnętrz kamienicy i ukształtowanie zabudowy na działce. Doprowadziły jednocześnie do negatywnej zmiany wyglądu elewacji kamienicy: frontowej i podwórzowej. Organ ochrony zabytków ma prawo dopuścić tylko takie przekształcenia w chronionych obiektach zabytkowych, które nie doprowadzą do ich zniszczenia i nie spowodują uszczerbku dla wartości zabytkowych. Zdaniem Ministra z uwagi na brzmienie art. 45 ust. 1 u.o.z. wyłączającego jego stosowanie w odniesieniu do określonej w art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z. zmiany przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku, konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie nakazania przywrócenia przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej i umorzenie postępowania w tej części. Konieczna była również zmiana brzmienia sentencji zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3, ponieważ z analizy przekazanych dokumentów wynika, że zdemontowana brama do sieni wykonana była z poliwęglanu na konstrukcji z profili stalowych. Nie można zatem uznać, w okolicznościach sprawy, nakazania montażu bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne za przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu sprzed wykonania samowolnych robót budowlanych. Stanowi ono bowiem doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu, o którym mowa w przepisie art. 45 ust. 1 u.o.z. Organ odwoławczy wskazał, że przywołany przepis pozwala na wybór między ww. opcjami w zależności od ustaleń stanu faktycznego i oceny, do jakiego stopnia bezprawne działania niekorzystnie wpłynęły na wartości zabytku oraz czy możliwe lub celowe jest przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego albo konieczne jest doprowadzenie do stanu jak najlepszego we wskazany przez organ sposób. Zdaniem organu odwoławczego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie pozostają podnoszone w odwołaniu okoliczności, bowiem wskazywane zabezpieczenie terenu podwórka po zakończeniu I etapu badań archeologicznych nie może stanowić uzasadnienia dla jego zabudowy celem wykorzystania na cele usługowe wraz z przestrzenią sieni. Minister stwierdził, że argumentacja stron, że przedmiotowe zadaszenie powstało w związku z renowacją elewacji i dla jej ochrony, nie tylko nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, ale również stoi w sprzeczności ze wskazaniem, iż stanowi ono zabezpieczenie terenu objętego badaniami archeologicznymi. Podważa ją także przywołana przez strony okoliczność oczekiwania na wykonanie programu prac konserwatorskich przez biuro projektowe prowadzenia wskazanych robót budowlanych. Minister dodał, że kwestia "niepodejmowania remontu oficyny tylnej" leży poza przedmiotem niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego zaistniały uzasadnione podstawy do wydania decyzji, zobowiązującej obecnych właścicieli przedmiotowej posesji do przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu poprzez przeprowadzenie robót budowlanych polegających na rozbiórce części obiektu powstałego w wyniku zadaszenia podwórza, następnie przekształconego w jego zabudowę; demontaż rolety elektrycznej w wejściu do sieni, a następnie doprowadzenie do jak najlepszego stanu poprzez zamontowanie bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne. Celem nakazanych działań jest przywrócenie walorów zabytkowych utraconych w wyniku podjęcia kwestionowanych działań. Zaskarżona decyzja w utrzymanej części nie narusza prawa i jest zasadna merytorycznie. Organ odwoławczy wskazał, że uwzględnił czas, który upłynął do dnia rozpatrzenia odwołania i wyznaczył nowy termin ich wykonania do 31 grudnia 2022 r. Z powyższą decyzją nie zgodzili się skarżący, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyli decyzję Ministra w części dotyczącej utrzymania w mocy w części pkt 1 i pkt 2 decyzji MWKZ z [...] września 2021r. oraz nakazania doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu poprzez zamontowanie bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne ( w miejsce pkt 3 zaskarżonej decyzji). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa: I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj; 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie w oparciu o jaki dowód organ twierdzi, że działania przy zabytku nie były związane z przeciwdziałaniem COVID-19 oraz iż tymczasowe zadaszenie i podłoga zaadoptowane zostało wyłącznie na cele usługowe, a także z jakiego powodu organ nie widzi możliwości legalizacji obiektu, 2. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego organ przyjął, że badania archeologiczne się zakończyły i należy rozebrać tymczasowe zadaszenie, w sytuacji gdy archeolog B. C. wskazał jednoznacznie, że zakończony został zaledwie pierwszy etap badań archeologicznych, 3. art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o rozbiórce zadaszenia i demontażu rolety w wejściu do sieni, w miejsce której skarżący mieliby wykonać bramę wejściową, w sytuacji gdy spełniają one ważną rolę zabezpieczenia budynku narażonego na zniszczenie w procesie badań architektonicznych oraz stanowią tymczasowe rozwiązania, na które nie było wymagane żadne pozwolenie budowlane. II. naruszenie prawa materialnego, a to: 1. art. 45 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uznanie, iż konieczne jest wdrożenie jakiegokolwiek trybu naprawczego, a działania odwołujących się można zakwalifikować jako niezgodne z wydanym pozwoleniem na prowadzenie badań archeologicznych, 2. art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż "obiekt" powstał bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji gdy tymczasowe zadaszenie nie wymagało uzyskania takowego pozwolenia, a zadaszenie powstało bowiem w oparciu o pozwolenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. na prowadzenie badań archeologicznych, co konsekwentnie w całym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostało przez organ przemilczane, 3. art. 12 ustawy z dnia 23 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy powołane w niej przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wobec użytkowania obiektu w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania. Powyższe zarzuty znalazły rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części wskazanej na wstępie oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 1 września 2022 r. znak: DOZ-OAiK.650.1468.2021.BKW, którą organ ten po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2021 r., znak [...], nakazującej skarżącym jako właścicielom kamienicy przy ul. [...], przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego w terminie do dnia [...] lutego 2022 r. poprzez: 1. przeprowadzenie robót budowlanych polegających na rozbiórce części obiektu powstałego w wyniku zadaszenia podwórza, następnie przekształconego w jego zabudowę; 2. demontaż rolety elektrycznej w wejściu do sieni; 3. montaż bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne; 4. przywrócenie przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej, orzekł o: - uchyleniu decyzji organu I instancji w zakresie nakazania przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej (pkt 4) i umorzył w tym zakresie postępowanie; - uchyleniu decyzji organu I instancji w zakresie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego zabytku poprzez montaż bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne (pkt 3) i nakazał doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu poprzez zamontowanie bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne; - uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej wskazania terminu wykonania nakazanych robót budowlanych i innych działań do 28 lutego 2022 r.; - wyznaczył termin ich wykonania do 31 grudnia 2022 r; - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy w pozostałej części. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji, stanowił przepis art. 45 ust. 1 u.o.z., w myśl którego w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie lub restauratorskie (pkt 1), roboty budowlane (pkt 2), badania konserwatorskie (pkt 3), badania architektoniczne (pkt 4) oraz inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12 (pkt 5), wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Organy prawidłowo ustaliły adresata przedmiotowej decyzji, co znalazło wyraz w szczegółowym uzasadnieniu decyzji organu I instancji i nie jest kwestionowane przez skarżących. Nie budzi również wątpliwości, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania kamienica jest zabytkiem. Została ona bowiem wpisana do rejestru zabytków pod numerem A-190, decyzją Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] marca 1966 r. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, "Kamienica została wzniesiona w XIV-XV w. [...] Jest przykładem kamienicy o fasadzie neorenesansowej". Zabudowana ww. kamienicą i oficyną nieruchomość, obejmująca działkę nr [...], znajduje się w obrębie układu urbanistycznego miasta K. w granicach P., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z [...] maja 1933 r. i na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO oraz na obszarze historycznego zespołu miasta Krakowa uznanego za pomnik historii Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 8 września 1994 r. (M.P. Nr 50, poz. 418), a także na terenie parku kulturowego pod nazwą "Park Kulturowy S.". Kolejną formą ochrony przedmiotowego zabytku przewidzianą w art. 7 pkt 4 u.o.z., są ustalenia obowiązującego na tym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "S.", przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Posesja, na której położona jest kamienica, znajduje się w wyznaczonym w planie miejscowym terenie oznaczonym symbolem MW/U.14 i jest objęta ochroną konserwatorską pełną. Należy podkreślić, że w myśl § 10 ust. 4 pkt. 1 lit a), h), i) ww. planu, przez ochronę i opiekę nad wartościami zabytkowymi, należy rozumieć (odpowiednio do sposobu zainwestowania: zabudowa, podwórce, dziedzińce, zieleń i mury graniczne, obiekty małej architektury): nakaz zachowania istniejącego układu urbanistycznego zabudowy, z dopuszczeniem wykonania zmian wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz zabudowy podwórzy i dziedzińców, z dopuszczeniem budowy lub odbudowy (odtworzenia) oficyn zgodnie z ustaleniami szczegółowymi niniejszej uchwały lub wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz stosowania zadaszeń wewnętrznych, z dopuszczeniem ich stosowania zgodnie z ustaleniami szczegółowymi. Dla przedmiotowego terenu w § 68 ust. 3 pkt 1 lit. e) ustalono możliwość odbudowy oficyny tylnej. Z akt sprawy wynika, że MWKZ, decyzją nr [...] z [...] maja 2019 r. pozwolił na prowadzenie badań archeologicznych ratowniczych związanych z inwestycją polegającą na remoncie i przebudowie przedmiotowej kamienicy. Według znajdującej się w aktach opinii archeologicznej nr [...] autorstwa arch. B. C., wykonana na podwórzu wiata, miała na celu zabezpieczenie prowadzonych badań archeologicznych. Nie można zdaniem Sądu podzielić argumentacji skarżących, którzy podnoszą, że przeprowadzone przez nich prace, zostały zrealizowane zgodnie z prawem oraz w granicach wydanego w tym przedmiocie wspomnianego pozwolenia MWKZ z [...] maja 2019 r., zaś organ nie odniósł się do tej kwestii. Wskazać bowiem należy, że wykonane przez skarżących prace, nie ograniczyły się do wskazanego w powyższym pozwoleniu zabezpieczenia prowadzonych badań archeologicznych. Zrealizowana na potrzeby prac archeologicznych wiata, w wyniku jej obudowy, stała się bowiem elementem rozbudowy budynku frontowego kosztem powierzchni podwórza, zagradzającym dostęp do istniejącej oficyny. W tak powstałym wnętrzu prowadzona jest działalność gastronomiczna, funkcjonalnie powiązana z lokalem usługowym w budynku frontowym. Jednocześnie sień została zaaranżowana jako dodatkowa powierzchnia lokalu gastronomicznego po demontażu metalowej bramy oraz montażu rolety elektrycznej w wejściu do sieni. Sień i podwórze straciło pierwotną funkcję komunikacyjną. Stan ten potwierdzają wyniki czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 29 października 2020 r. oraz 11 marca 2021 r. przez organ wojewódzki. Zdaniem Sądu przeprowadzona przez skarżących rozbudowa, nie była zatem zgodna z decyzją WKZ z dnia 27 maja 2019 r., a także wbrew argumentacji podniesionej w skardze, nie była związana zabezpieczeniem prac archeologicznych. Wykonane przez skarżących prace, nie były także w ocenie Sądu związane z przeciwdziałaniem COVID – 19, a zatem nie można podzielić argumentacji skarżących wskazującej na rażące art. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 tej ustawy do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem C0VID - 19, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.104), ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r. poz. 293 i 471) oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2020 r. poz. 282), a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. W myśl art. 12 ust. 2 ustawy covid, prowadzenie robót budowlanych oraz zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, wymagają niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno-budowlanej. W art. 12 ust. 3 wskazano, że w informacji, o której mowa w ust. 2, należy określić: 1) rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia - w przypadku prowadzenia robót budowlanych; 2) dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - w przypadku zmiany sposobu użytkowania. Zdaniem Sądu pismo skarżących z dnia 4 września 2020 r., skierowane do Gminy Miejskiej K. Wydziału Architektury i Urbanistyki dotyczące prowadzenia przy przedmiotowej kamienicy robót budowlanych polegających na remoncie, przebudowie, rozbudowie oraz odtworzeniu historycznej oficyny z łącznikiem i zmianą sposobu użytkowania części mieszkalnej i poddasza na budynek zamieszkania zbiorowego w związku z przeciwdziałaniem COYID-19, nie może przesądzać o spełnieniu wymogów określonych w art. 12 ustawy covid. Słusznie organ wojewódzki w piśmie z dnia 10 września 2020 r. poddał w wątpliwość czy zakres planowanych robót budowlanych związanych w istocie ze zmianą przeznaczenia budynku na lokal gastronomiczny wpłynie na zapobieganie skutkom epidemii COVID-19. W ocenie Sądu, art.12 ust. 1 ustawy covid, wyłącza zastosowanie u.o.z. tylko w odniesieniu do inwestycji związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, a nie w odniesieniu do wszystkich inwestycji, w odniesieniu do których inwestor poinformował organ administracji architektoniczno-budowlanej o skorzystaniu z tego przepisu. Przepis ten zatem ustanawia przesłankę materialną a nie formalną wyłączenia przepisów Prawa budowlanego. Innymi słowy, nie jest więc wystarczające samo powołanie się na ten przepis. Konieczne jest faktyczne wypełnienie jego przesłanek, zaś organy nadzoru mają możliwość ich zweryfikowania. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2021 r., II SA/Bk 369/21, LEX nr 3194872, w którym wskazano, że "spełnienie formalnych wymogów dotyczących informacji, o której mowa w art. 12 ust. 213 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), nie spowodowało, że wszelkie organy administracji publicznej, w granicach swojej właściwości, utraciły prawo kontroli inwestora, co do jego zamierzenia inwestycyjnego i oceny, czy owe zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z prawem. Działania inwestorskie na mocy art. 12 ust. 1 specustawy ograniczone zostały do działań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, rozumianym jako wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków choroby, o której mowa w ust. 1 (art. 2 ust. 2 specustawy). Dla oceny, które z tych działań mogą zostać zaliczone do działań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż przepis art. 12 specustawy, zgodnie z art. 36 ust. 1 specustawy, utracił moc po upływie 180 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (utracił moc z dniem 5 września 2020 r.). A zatem przepis art. 12 specustawy był przepisem, czasowym i przez ten pryzmat należy oceniać uprawnienia podmiotów, do których był kierowany. Działania podejmowane w ramach tego przepisu miały się zamknąć wraz z utratą jego mocy". W myśl art. 36 ust. 1 u.o.z., pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni (pkt 1) oraz podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, z wyłączeniem działań polegających na usuwaniu drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części niebędącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem albo inną formą zaprojektowanej zieleni (pkt. 11). Tymczasem w niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości, że skarżący bez pozwolenia organu konserwatorskiego wykonali zadaszenie podwórza i tymczasową podłogę nad reliktami architektonicznymi odsłoniętymi w toku I etapu badań archeologicznych oraz uzyskanymi w ich wyniku poziomami podwórka, zabudowy podwórka poprzez obudowę konstrukcji wiaty, demontażu bramy wejściowej, montażu rolety elektrycznej w wejściu do sieni, przeznaczeniu powierzchni sieni oraz przestrzeni powstałej w wyniku zadaszenia na cele usługowe. Należy podzielić ocenę organów, że zrealizowane przez skarżących roboty, doprowadziły do zatarcia waloru autentyczności poprzez zmianę historycznego sposobu kształtowania zabudowy na działce, według zasady: budynek frontowy, niezbudowane podwórze, oficyna. Rolety i zadaszenie zacierają walor zabytkowy obiektu, natomiast montaż nakazanej przez organ bramy zabezpieczy ten zabytek. Przypomnieć należy, że ochronę zabytkowych walorów przedmiotowej kamienicy, ujęto w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez: nakaz zachowania istniejącego układu urbanistycznego zabudowy, z dopuszczeniem wykonania zmian wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz zabudowy podwórzy i dziedzińców, z dopuszczeniem budowy lub odbudowy (odtworzenia) oficyn zgodnie z ustaleniami szczegółowymi planu lub wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz stosowania zadaszeń wewnętrznych, z dopuszczeniem ich stosowania zgodnie z ustaleniami szczegółowymi. Dla przedmiotowej posesji ustalono możliwość odbudowy oficyny tylnej. Ponadto w uchwale dotyczącej utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy S. ustalono ochronę krajobrazu kulturowego poprzez przeciwdziałanie nadmiernej rozbudowie działalności handlowej i usługowej, ingerującej w formę architektoniczną obiektów zabytkowych bądź zakłócającej ich ekspozycję, a także nakaz zachowania zabytkowej stolarki okiennej, witryn sklepowych, bram wejściowych oraz wymóg przywrócenia tradycyjnej formy i zastosowania tradycyjnego materiału. Przeprowadzone samowolnie przez skarżących roboty budowlane, które umożliwiły wykorzystanie powierzchni sieni oraz przestrzeni powstałej w wyniku zadaszenia na cele usługowe, zaburzyły historyczną dyspozycję wnętrz kamienicy i ukształtowanie zabudowy na działce. Doprowadziły jednocześnie do negatywnej zmiany wyglądu elewacji kamienicy: frontowej i podwórzowej. Organ ochrony zabytków ma prawo dopuścić tylko takie przekształcenia w chronionych obiektach zabytkowych, które nie doprowadzą do ich zniszczenia i nie spowodują uszczerbku dla wartości zabytkowych. Nie można także podzielić argumentacji skargi, że niedorzeczne jest ze strony organu stwierdzenie, że zadaszenie, podłoga i wiata, miała służyć zabezpieczeniu prowadzonych badań archeologicznych, a jednocześnie nakazanie rozbiórki tych zabezpieczeń mimo że nie zakończono prac archeologicznych. Jak już bowiem wspomniano, zakres prac wykroczył poza pozwolenie konserwatorskie związane z koniecznością zabezpieczenia prac archeologicznych, zaś zabezpieczenie terenu podwórka po zakończeniu I etapu badań archeologicznych nie może stanowić uzasadnienia dla jego zabudowy celem wykorzystania na cele usługowe wraz z przestrzenią sieni. Zadaszenie to bowiem związane jest z prowadzoną działalnością gastronomiczną i nie stanowi zabezpieczenia terenu objętego badaniami archeologicznymi. Ponadto należy podkreślić, że organy nakazały rozbiórkę tylko części obiektu, a więc w tym zakresie, w jakim wykroczył ona poza zakres pozwolenia WKZ, a więc tej części, która stanowiła obudowę wiaty zrealizowaną na potrzeby prowadzonej działalności gastronomicznej. Organ odwoławczy słusznie z uwagi na treść art. 45 ust, 1 u.o.z. wyłączającego jego stosowanie w odniesieniu do określonej w art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z. zmiany przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku, uchylił decyzję organu I instancji w zakresie nakazania przywrócenia przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej i umorzył postępowanie w tej części. Zasadna była również zdaniem Sądu zmiana brzmienia sentencji zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3, ponieważ z analizy przekazanych dokumentów wynika, że zdemontowana brama do sieni wykonana była z poliwęglanu na konstrukcji z profili stalowych. Nie można zatem uznać, w okolicznościach sprawy, nakazania montażu bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne za przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu sprzed wykonania samowolnych robót budowlanych. Stanowi ono bowiem doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu, o którym mowa w przepisie art. 45 ust. 1 u.o.z. Przywołany przepis pozwala na wybór między ww. opcjami w zależności od ustaleń stanu faktycznego i oceny, do jakiego stopnia bezprawne działania niekorzystnie wpłynęły na wartości zabytku, oraz czy możliwe lub celowe jest przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego albo konieczne jest doprowadzenie do stanu jak najlepszego we wskazany przez organ sposób. Należy zgodzić się z Ministrem, że zaistniały uzasadnione podstawy do wydania decyzji, zobowiązującej obecnych właścicieli kamienicy do przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu poprzez przeprowadzenie robót budowlanych polegających na rozbiórce części obiektu powstałego w wyniku zadaszenia podwórza, następnie przekształconego w jego zabudowę; demontaż rolety elektrycznej w wejściu do sieni, a następnie doprowadzenie do jak najlepszego stanu poprzez zamontowanie bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne. Celem nakazanych działań jest przywrócenie walorów zabytkowych utraconych w wyniku podjęcia kwestionowanych działań. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.