I FSK 1331/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SAB/Wa 54/24 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2015 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Wa 54/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. sp.k. z siedzibą w W. (obecnie P. sp. z o.o. z siedzibą w W.; dalej: Skarżąca, Spółka lub Strona) na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej: NUS lub organ) w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2015 r., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 1.2. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ w niniejszej sprawie nie pozostawał bezczynny, a zatem nie naruszył art. 139 § 1 i 2 w zw. z art. 140 § 1 i 2 i w zw. z art. 125 § 1 i 2 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) poprzez nieuzasadnione niepodejmowanie żadnych czynności w ramach złożonego wniosku z dnia 29 stycznia 2020 r. Organ niewątpliwie rozpoczął procedowanie tego pisma. Zdaniem WSA zasadniczym celem Skarżącej w związku ze złożoną w niniejszej sprawie skargą było ponowne rozstrzygnięcie kwestii zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającego z deklaracji VAT P.1 z tytułu podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2015 r. Zdaniem Sądu sprawa ta została już rozstrzygnięta i nie można dokonać oceny podjętych przez organ czynności. Sąd stwierdził także, że art. 134 p.p.s.a. w zakresie skargi na bezczynność nie pozwala Sądowi na badanie legalności czynności procesowych podejmowanych przez organy w konkretnym postępowaniu oraz nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd wojewódzki nie może zatem badać legalności czynności procedowanych organów, które doprowadziły do zakończenia postępowania postanowieniem z dnia 5 stycznia 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki od podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym wynikającego z deklaracji VAT-7 za listopad i grudzień 2015 r. Zobowiązanie organu, zgodnie z wnioskiem Spółki, do rozpoznania wniosku z dnia 29 stycznia 2020 r. doprowadziłoby bowiem do powtórnego rozpatrzenia sprawy już rozstrzygniętej. Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę, że Stronie doręczono postanowienie z dnia 5 stycznia 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania, które nie zostało przez nią zaskarżone. Mając na uwadze powyższe, WSA w Warszawie oddalił skargę. 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 133 § 1 oraz art. 141 § 1 p.p.s.a., poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń i przyjęcie na ich podstawie, że intencją Spółki wynikającą ze złożonej skargi na bezczynność jest "[...] ponowne rozstrzygnięcie kwestii zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającego z deklaracji VAT złożonych przez P.1 za okresy rozliczeniowe listopad oraz grudzień 2015 r. na rachunek bankowy Spółki", podczas gdy w złożonej skardze na bezczynność Spółka wyraźnie zaznaczała, że nie dąży do ponownego rozpoznania sprawy, bo w aktach sprawy nie ma śladu nawet po "pierwotnym" sposobie załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem Spółki z dnia 29 stycznia 2020 r. - co w efekcie doprowadziło do niewłaściwego rozpoznania sprawy i naruszenia funkcji kontrolnych Sądu. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od NUS kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2.2. NUS nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. 3.2. Przed przystąpieniem do oceny zarzutu zgłoszonego w złożonej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z kolei granice skargi kasacyjnej wyznaczają przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej polega na wskazaniu tych przepisów określonego aktu prawnego, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone oraz wyjaśnienie w uzasadnieniu, na czym naruszenie to polegało. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w jakimkolwiek zakresie rekonstruować lub uzupełniać podstaw kasacyjnych przytoczonych przez wnoszącego skargę kasacyjną, nawet, jeżeli są one oczywiście nieadekwatne do wywiedzionych twierdzeń i zarzutów. 3.3. Powyższe przypomnienie było konieczne z uwagi na wadliwość sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu, która uniemożliwiła Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku WSA. Autor kasacji zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 141 § 1 p.p.s.a., co doprowadziło do niewłaściwego rozpoznania sprawy i naruszenia funkcji kontrolnych Sądu. Zdaniem kasatora WSA niezasadnie uznał, że intencją Spółki wynikającą ze złożonej skargi na bezczynność było ponowne rozstrzygnięcie kwestii zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającego z deklaracji VAT złożonych przez P.1 za listopad oraz grudzień 2015 r. W związku z tym przypomnieć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przyjmuje się, że naruszenie określonej w tym przepisie zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi mimo niekompletnych akt sprawy lub pominięciu istotnej części tych akt względnie oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 3627/21). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1158/18). Natomiast przywoływana w skardze kasacyjnej argumentacja – nie powiązana zresztą z postawionym zarzutem kasacyjnym - nie uzasadnia wskazanego naruszenia, gdyż Sąd pierwszej instancji orzekał na podstawie akt sprawy, którymi były akta postępowania w przedmiocie bezczynności NUS, a wyrok wydano po zamknięciu rozprawy. Odnosząc się natomiast do drugiej podstawy kasacyjnej wskazać należy, że art. 141 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. W skardze kasacyjnej nie wskazano w czym jej autor upatruje naruszenia przez Sąd pierwszej instancji tej regulacji prawnej. Ponadto, jak wskazano, uzasadnienie skargi kasacyjnej nie koresponduje ze zgłoszonymi zarzutami, brak jest przywołania zarzutów czy podstaw prawnych tego uzasadnienia. Argumenty wskazane w uzasadnieniu kasacji dotyczą tego, że Sąd pierwszej instancji nie zrozumiał argumentacji zawartej w skardze, ponieważ Strona wyraźnie wskazywała, że jej przedmiotem są jedynie zaniechania NUS na tle złożonego przez Stronę wniosku z dnia 29 stycznia 2020 r. Tym nie mniej nie zostały powiązane z prawidłowymi zarzutami, co w świetle poczynionych na wstępie uwag uniemożliwiło Sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku WSA. Jak już była o tym mowa na wstępie, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, a Naczelny Sąd Administracyjny nie jest ani uprawniony ani zobowiązany do weryfikacji czy poprawiania zgłoszonych zarzutów kasacyjnych, ani domyślania się intencji jej autora. 3.4. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Elżbieta Olechniewicz Bartosz Wojciechowski Danuta Oleś Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA