I FZ 129/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2362/21 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 marca 2021 r. nr 1401-IOV.2.4103.53.2020.RG w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2015 r. do listopada 2016 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2362/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 22 marca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2015 r. do listopada 2016 r. 2. Skarżąca pismem z dnia 22 września 2021 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". 3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019r., poz. 2325 ze zm. dalej jako: P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przyjął, że Skarżąca nie wykazała we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia, z którego wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji -alternatywnie - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. 5. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 3 P.p.s.a., przez niezasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i błędne uznanie, że Skarżąca we wniosku o wstrzymanie z dnia 22 września 2021 r. nie wykazała okoliczności, które wskazywałyby na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy Skarżąca wykazała we wniosku istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie przez Sąd wykonania zaskarżonej decyzji, tj. wskazała że konieczność wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora lAS wynika przede wszystkim z wartości przedmiotu sporu tj. 426.568.389 zł, przekraczającej wielokrotnie możliwości spłaty przez Skarżącą zobowiązań wynikających z decyzji organu podatkowego I instancji (wydanej z istotnym naruszeniem prawa, co potwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 870/20) i faktu, iż odmowa wstrzymania spowoduje trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki w postaci braku możliwości prowadzenia przez Skarżącą normalnej działalności gospodarczej, co z kolei pociągnie za sobą konieczność ogłoszenia jej upadłości; - art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i sporządzenie lakonicznego i enigmatycznego uzasadnienia, nieodnoszącego się do stanu faktycznego sprawy, nierozstrzygającego istoty sprawy, a ponadto niespełniającego podstawowych przesłanek określonych w przywoływanym przepisie, które winno zawierać uzasadnienie wyroku. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie należy podkreślić, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonej do tego sądu ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będące formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. 5.3. Skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Niezbędnym zatem do uwzględnienia wniosku jest wykazanie konkretnych zagrożeń płynących z wykonania decyzji, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA). Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). 5.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że Skarżąca nie wskazała uzasadnieniu wniosku żadnych okoliczności, z których by wynikało, że w jej sytuacji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Samo stwierdzenie Skarżącej, że "wnosi o wstrzymanie wykonania decyzji bowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" nie może stanowić podstawy dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem rolą sądu administracyjnego aby domniemywać, w czym skarżąca spółka upatruje niebezpieczeństwa wystąpienia skutków przewidzianych w art. 61 § 1 P.p.s.a. Słusznie zatem, Sąd pierwszej instancji uznał, iż Skarżąca nie wykazała okoliczności, które wskazywałyby na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. 5.5. Na powyższą ocenę nie ma wpływu przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia dodatkowa argumentacja opierająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na dokumentach przedstawionych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, którego to odmówiono Skarżącej w niniejszej sprawie. Jak słusznie zauważyła Skarżąca, Sąd wydaje postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie akt sprawy, co oznacza, iż może on wziąć pod uwagę również dowody przedstawione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Nie można jednak utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Odnośnie do poglądu skarżącej dotyczącego znacznej wartości przedmiotu zaskarżenia tj. 426.568.389 zł, nie mógł on znaleźć usprawiedliwienia w toku niniejszego postępowania. Należało podkreślić, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może przemawiać sama wysokość zobowiązania podatkowego nałożonego zaskarżoną decyzją. Analizą tego rodzaju argumentacji na tle przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. wielokrotnie zajmowały się sądy administracyjne, wyrażając pogląd, że sama tylko wysokość zobowiązania podatkowego ciążąca na wnioskodawcy nie może zostać uznana za warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeśli wnioskodawca nie wykaże związku pomiędzy uszczupleniem jego majątku a niebezpieczeństwem wystąpienia niebezpieczeństwa znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. np. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2022 r. I FZ 111/22). W konsekwencji, ponieważ Skarżąca nie dopełniła wskazanych powyżej obowiązków w zakresie uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był wniosek oddalić, co też zgodnie z przepisami prawa uczynił. Dla uzyskania prawa do ochrony tymczasowej - wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji - nie mogło zostać uznane za wystarczające, zaprezentowane przez Skarżącą twierdzenie, że wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora lAS wynika przede wszystkim z wartości przedmiotu zaskarżenia przekraczającej wielokrotnie możliwości spłaty przez Skarżącą zobowiązań wynikających z decyzji organu podatkowego pierwszej instancji oraz faktu, iż odmowa wstrzymania spowoduje trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki w postaci braku możliwości prowadzenia przez Skarżącą normalnej działalności gospodarczej, co z kolei pociągnie za sobą konieczność ogłoszenia jej upadłości. Brak było dokumentów w należyty sposób wskazujących związek między znaczną wysokością przedmiotu zaskarżenia, a sytuacją ekonomiczną Skarżącej tj. związek pomiędzy uszczupleniem jej majątku o tę kwotę, a niebezpieczeństwem wystąpienia przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. 5.6. Uwagi w pkt. 5 i dalszych zażalenia odnoszące się do ustaleń poczynionych przez organy podatkowe nie mają wpływu na rozstrzygnięcie jakim jest ochrona tymczasowa - wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odnoszenie się w niniejszym postępowaniu wpadkowym do kwestii związanych z postępowaniem podatkowym, objętym postępowaniem głównym stanowiłoby w istocie wyjście poza granice sprawy. 5.7. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. również okazał się bezzasadny, a ponadto nieuzasadniony w należytym stopniu. Sąd pierwszej instancji przedstawił w istocie swoje stanowisko w sposób zwięzły, niemniej jednak jednoznacznie wskazał on przyczynę odmowy przyznania ochrony tymczasowej - wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji - jaką był brak przywołania przez Wnioskodawcę odpowiednich dokumentów potwierdzających okoliczności uzasadniające jej przyznanie. Ponadto Skarżąca swoją argumentację odnośnie do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. ograniczyła jedynie do stwierdzenia, iż przedmiotowe postanowienie nie spełnia ustawowych przesłanek właściwych dla uzasadnienia. Nie wskazała ona jednak precyzyjnie o jakie braki chodzi, tak więc nie można było uznać zarzutu za uzasadniony. 5.8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.