I FZ 237/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 września 2025 r. sygn. akt I SA/Ol 38/25 w przedmiocie odrzucenia wniosku G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 25 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2023 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 września 2025 r. sygn. akt I SA/Ol 38/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej - "p.p.s.a.") odrzucił wniosek G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "spółka") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Ol 38/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę spółki na decyzję DIAS z dnia 25 listopada 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2023 r. W dniu 28 sierpnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął wniosek skarżącej (nadany w placówce pocztowej w dniu 26 sierpnia 2025 r.) o doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 38/25, doręczenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku, przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazanie adresu oraz daty ewentualnych czynności doręczeniowych dotyczących wyroku i uzasadnienia, jeśli były podejmowane. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazywała, iż w dniu 11 sierpnia 2025 r. uzyskała z Urzędu Skarbowego w O. informację, iż w dniu 19 marca w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 38/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał wyrok, zaś do chwili otrzymania tej informacji spółka nie miała żadnej wiedzy o jego wydaniu. Spółka podnosiła, iż nie otrzymała od Sądu żadnej przesyłki zawierającej wyrok ani jego uzasadnienie, co uniemożliwiło jej podjęcie stosownych czynności procesowych i złożenie skargi kasacyjnej w ustawowym terminie. Podkreśliła, iż zaniechanie to nie nastąpiło z jej winy, lecz z przyczyn od niej niezależnych, a w konsekwencji spełnione zostały przesłanki z art. 86 i nast. p.p.s.a., uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 8 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, uznając go za niedopuszczalny, bowiem nie jest możliwie przywrócenie terminu, który nie rozpoczął biegu. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wyrokiem z dnia 19 marca 2025 r. po przeprowadzeniu rozprawy, o której skarżącą prawidłowo zawiadomiono, oddalono jej skargę na decyzje DIAS z dnia 25 listopada 2024 r. Sąd zaznaczył, że zawiadomienie o rozprawie skierowane do strony zawierało stosowne pouczenie, zaś spółka nie złożyła w przewidzianym terminie wniosku o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku, co spowodowało, że trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej nie rozpoczął biegu. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie, w którym domagała się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (z uwzględnieniem, że wniosek obejmował faktycznie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia), a ewentualnie o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 marca 2025 r., sporządzenie i doręczenie uzasadnienia odpisu wyroku uzasadnieniem, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego. Strona wniosła także o "dopuszczenie dowodu z akt sprawy I SA/Ol 38/25, w szczególności z korespondencji doręczeniowej (karty akt wskazane w uzasadnieniu WSA, w tym k. 49-51) na okoliczność sposobu i skuteczności doręczania zawiadomienia o rozprawie oraz orzeczenia" Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie - art. 86-88 p.p.s.a. przez błędne zastosowanie instytucji odrzucenia wniosku jako "niedopuszczalnego", podczas gdy treść pisma spółki z 25 sierpnia 2025 r. - obejmująca żądanie doręczenia wyroku, doręczenia uzasadnienia oraz przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinna zostać potraktowana (pro actione) jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 marca 2025 r., połączony z żądaniem jego sporządzenia i doręczenia. Zamiast merytorycznie ocenić brak winy strony w uchybieniu terminowi 7-dniowemu, Sąd poprzestał na formalnym odrzuceniu, - art. 141 § 2 p.p.s.a. oraz art. 177 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 86 i art. 87 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że brak wniosku o sporządzenie uzasadnienia czyni niedopuszczalnym wniosek o przywrócenie terminu "do wniesienia skargi kasacyjnej", podczas gdy w realiach sprawy uchybienie dotyczyło terminu 7-dniowego do złożenia wniosku o uzasadnienie (o którego sporządzenie strona w istocie wnioskowała), a więc to ten termin podlegał ocenie pod kątem przywrócenia. - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa strony do sądu oraz zasady rzetelnego postępowania przez nadmierny formalizm skutkujący pozbawieniem strony realnej możliwości wniesienia środka zaskarżenia w sytuacji braku wiedzy o wydaniu wyroku i braku doręczeń jego treści, co strona konsekwentnie podnosi, czego domaga się wykazania poprzez doręczenie dowodów doręczeniowych z akt. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero wówczas czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.) (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 960/12). Formalną przesłanką dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu przez sąd administracyjny jest jego uchybienie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II GZ 427/23). Uchybienie terminowi jest zatem podstawowym warunkiem, od którego uzależniona jest dopuszczalność wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z treścią art. 88 p.p.s.a spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Nie sposób dopatrzyć się błędu Sądu pierwszej instancji, który przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia art. 88 p.p.s.a., stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi bowiem na niedoręczenie stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia tego środka zaskarżenia, co wynika bezpośrednio z treści art. 177 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Bez wpływu na wynik rozważanej sprawy, a mianowicie prawidłowości odrzucenia wniosku, pozostaje argumentacja strony w zakresie niewłaściwego potraktowania jej pisma. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że wyraźnie w jego treści, zarówno na wstępie wprost wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak i w jego uzasadnieniu, gdzie twierdziła, iż "nie otrzymała od Sądu żadnej przesyłki zawierającej wyrok ani jego uzasadnienie, co uniemożliwiło jej podjęcie stosownych czynności procesowych i złożenie skargi kasacyjnej w ustawowym terminie", końcowo stwierdzając, że "zaniechanie to nie nastąpiło z winy spółki, lecz z przyczyn od niej niezależnych. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki z art. 86 i nast. – ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej". Nie ulegało zatem wątpliwości, iż swoim żądaniem strona objęła termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Ale nawet gdyby uznać, że stronie chodziło o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, to nadal podlegałby on odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a., jako wniosek spóźniony, bowiem złożono go po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego przez art. 87 § 1 p.p.s.a., który zaczyna swój bieg od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. W złożonym wniosku strona podała, iż o wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Op 38/25 dowiedziała się w dniu 11 sierpnia 2025 r., tak więc w tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminowi (w postaci niewiedzy spółki odnośnie wydania orzeczenia w jej sprawie). Wniosek spółki nadany został zaś w placówce pocztowej w dniu 26 sierpnia 2025 r., a zatem po upływie wskazanego siedmiodniowego terminu (który upływał w dniu 18 sierpnia 2025 r.). Nie doszło zatem do wskazywanych w zażaleniu naruszeń art. 141 § 2 i art. 177 § 1 oraz art. 86, art. 87 § 1 i art. 88 p.p.s.a., ani też art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ze wskazanych wyżej przyczyn, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.