I FZ 64/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Po 910/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za okres od stycznia do grudnia 2021 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Po 910/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił H.K., wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 26 września 2025 r., w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za okres od stycznia do grudnia 2021 r. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Twierdzenia ukierunkowane na wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie zostały poparte żadnymi dokumentami. WSA podkreślił, że wydanie orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami wnioskodawczyni musiałoby zostać poprzedzone porównaniem jej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej z aktualnymi na dzień orzekania dolegliwościami wynikającymi z wydania zaskarżonego aktu. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów obrazujących jej obecną sytuację finansową i majątkową. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody majątkowej oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z jej bardzo trudnej sytuacji finansowej i majątkowej, a także pomimo przedstawienia w niniejszym zażaleniu dokumentów potwierdzających tę sytuację. Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do zażalenia dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, publ. CBOSA). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała w złożonym wniosku, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny rozstrzyga czy wykonanie decyzji może hipotetycznie doprowadzić do wystąpienia sytuacji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu wniosku miał on na uwadze okoliczności przedstawione przez stronę we wniosku tj. wskazanie, że zaskarżona decyzja nakłada na skarżącą obowiązek zapłaty zobowiązania podatkowego w znacznej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę. Wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do powstania znacznej szkody w majątku skarżącej. Egzekucja administracyjna może objąć rachunki bankowe, wynagrodzenie oraz inne składniki majątku, co doprowadzi do utraty płynności finansowej oraz realnego zagrożenia dla dalszego funkcjonowania gospodarstwa rolnego skarżącej. Skutki wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej mają charakter trudny do odwrócenia. W odniesieniu do przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej - wbrew wywodom zażalenia - nie uprawdopodobnił, aby ewentualne skutki wykonania decyzji organów podatkowych mogły spowodować po stronie skarżącej negatywne konsekwencje, co z kolei stanowi ujemną przesłankę do udzielenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA z: 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13; 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2138/14; 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I FZ 241/19, publ. CBOSA). Skarżąca nie wykazała bowiem nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ani groźby powstania znacznej szkody w następstwie wykonania aktu, na które we wniosku się powołuje. Wspomniała jedynie, poza wskazaniami powyżej, że ryzyko powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków ma charakter realny i aktualny, gdyż zobowiązanie jest wymagalne i może zostać objęte egzekucją w każdym czasie. Naczelny Sąd Administracyjny także uznaje, że strona na etapie składania wniosku, nie uprawdopodobniła stosowną argumentacją oraz dokumentami, iż wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast w kwestii wszczęcia egzekucji ze środków na rachunkach bankowych zaznaczenia wymaga, że prowadzenie egzekucji administracyjnej, które może prowadzić do utraty płynności finansowej, nie stanowi przesłanki wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie akt niniejszej sprawy za trafną uznaje ocenę Sądu pierwszej instancji co do tego, że z wniosku nie wynika, iż realnym efektem wykonania kwestionowanej decyzji podatkowej może być niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawienie natomiast w zażaleniu dokumentacji, która w ocenie strony uzasadnia podniesione we wniosku twierdzenia, w żaden sposób nie konwaliduje jego braków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznając wniosek skarżącej z 25 lutego 2026 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z przedstawioną w nim argumentacją, prawidłowo uznał brak możliwości jego uwzględnienia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.