I FZ 8/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 548/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 14 lipca 2023 r., nr 0601-IOV-2.4103.50.2022.27 w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 548/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku G. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: Strona, Spółka lub Skarżąca), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 14 lipca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r. 2. Stan sprawy 2.1. W skardze (zawartej w piśmie z dnia 17 sierpnia 2023 r.) Strona zawarła wniosek o wstrzymanie przez Sąd wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS, w sytuacji gdyby tego wniosku wcześniej nie uwzględnił organ. Uzasadniając wniosek Strona podała, że: - wykonanie zaskarżonej decyzji implikuje powstanie po jej stronie obowiązek zapłaty kwoty ponad 500.000 zł (suma ta stanowi różnicę pomiędzy nadwyżką podatku VAT naliczonego nad należnym wykazanego przez Spółkę w deklaracjach podatkowych, a nadwyżką ustaloną przez organ w skarżonej decyzji); -zgodnie zaś ze sprawozdaniami finansowymi, w 2022 r. poniosła ona stratę na poziomie 57.125,68 zł, natomiast w 2021 r. było to 1.778.954,67 zł; - Spółka od dwóch lat nie uzyskuje "przychodu" ze swojej działalności; - w takiej sytuacji konieczność zwrotu ponad 500.000 zł mogłaby sparaliżować działalność Spółki, która nie miałaby środków na realizowanie zobowiązań, prowadzenie działalności czy opłacanie pracowników. 2.2. Postanowieniem z dnia 6 września 2023 r. Dyrektor IAS odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji 3.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). 3.2. Sąd ocenił, że twierdzenia Spółki, niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogły przyczynić się do uwzględnienia wniosku, sąd nie może bowiem domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Jednocześnie odnosząc się do stanowiska Strony, jakoby strata z prowadzonej działalności gospodarczej była równoznaczna z brakiem środków finansowych, Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, iż taka strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód lub strata, a osiągnięty przychód z tej działalności. Jednakże jak wskazano wyżej, Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów pozwalających na ocenę jej rzeczywistych zdolności płatniczych, ograniczając się jedynie do wskazania wysokości osiągniętej straty. 4. Zażalenie Spółki 4.1. Zażaleniem (sporządzonym przez radcę prawnego) Spółka, zaskarżając postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonalności, w sytuacji gdy powoduje to - według Spółki - niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w postaci istotnego zachwiania płynności finansowej Skarżącej. 4.2. W zażaleniu Spółka wniosła : - o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów na fakty wskazane w niniejszym zażaleniu, tj. decyzji o rozłożeniu na raty z dnia 15 września 2023 r., wyroku Sądu Okręgowego w X. o sygn. [...] zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego X. wydany w sprawie o sygn. akt [...]; - o uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sad Administracyjny, rozpoznanie na nowo wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonalności decyzji z dnia 14 lipca 2023 r. i wstrzymanie wykonalności tejże decyzji; - w sytuacji zaś nie przychylenia się do poprzedniego wniosku o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie było pozbawione usprawiedliwionych podstaw i jako takie podlegało oddaleniu. 5.2. Analiza treści wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdziła stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie uprawdopodobniła w dostateczny sposób ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Przypomnieć należało, że wniosek zawierał tylko ogólnikowe stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do "paraliżu działalności Spółki", "braku środków na opłacenie pracowników", "zakończenia działalności gospodarczej". Na poparcie tych konkluzji we wniosku odwołano się zaś jedynie do okoliczności ponoszonej przez Spółkę straty finansowej oraz wysokości ciążącego na niej zobowiązania pieniężnego w podatku VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie trafnie zatem przyjął, że w oparciu o tak umotywowany wniosek nie można było stwierdzić, aby rzeczywiście w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Strona nie podała konkretnych informacji i dowodów, na podstawie których można byłoby zrekonstruować sytuację majątkowo-finansową Spółki. Spółka twierdziła, że wykonanie decyzji naraża ją na upadłość, ale jednocześnie nie przedstawiła motywów uprawdopodobniających możliwość jej zaistnienia (zabrakło takich informacji jak choćby: w zakresie specyfiki branży w której działa; rozmiarów prowadzonej przez Spółkę działalności np. liczby kontrahentów i istniejących z nimi relacji, liczby zatrudnionych pracowników, posiadanego majątku). Tymczasem Sąd rozpatrujący ów wniosek nie był uprawniony z urzędu poszukiwać za Stronę argumentów oraz danych finansowych na poparcie wniesionego żądania procesowego. To na Stronie bowiem (reprezentowanej w tym przypadku dodatkowo przez zawodowego pełnomocnika) spoczywał obowiązek takiego uzasadnienia wniosku, aby okazał się on wystarczająco precyzyjny i dotyczył konkretnych okoliczności, które kwalifikują się do merytorycznej oceny z punktu widzenia wpływu na kondycję finansową Spółki. W gestii Strony, jako znającej dokładnie okoliczności z zakresu jej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że samo wskazanie w treści wniosku na wysokości ponoszonej straty, bez zobrazowania konkretnymi danymi, tj. wykazania jak ta okoliczność dokładnie przekładała się na sytuację finansową Skarżącej, nie było wystarczające do oceny, czy rzeczywiście powołane we wniosku okoliczności dają podstawę do stwierdzenia, że spełnione są ustawowe przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Przyjmując przeciwnie, czyli zgodnie z oczekiwaniami Strony, należałoby w istocie uznać, że z uwagi na zaistniałą w spółce z o.o. stratę finansową, już tylko z tego względu jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Tymczasem ochrona tymczasowa, zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., może być zastosowana dopiero przy wystąpieniu przesłanki w nim przewidzianej. Ogólnie sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji i lakoniczna argumentacja Strony w przedmiotowym zakresie nie dawały zatem podstaw do uwzględnienia jej żądania o przyznanie ochrony tymczasowej, o której mowa w tym przepisie. 5.3. Nie mógł zostać uwzględniony wniosek Strony o przeprowadzenie dowodów z dokumentów. Zażalenie nie jest środkiem za pomocą którego można uzupełnić złożony w sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie stanowi ustawą przewidziany środek odwoławczy od postanowienia sądu pierwszej instancji, co oznacza, że służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie może więc być skuteczne przedstawianie w zażaleniu zupełnie nowej argumentacji oraz załączanie do niego materiału dowodowego, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek załatwiony odmownie w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego. Kontrola bowiem postanowienia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na rozpatrzeniu wniosku w ramach innych okoliczności niż poddane w nim ocenie, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej zawartości oraz argumentacji nie mógł zostać uwzględniony. Dopuszczenie możliwości podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i zgłaszanie dowodów na poparcie wniosku zaprzeczałoby funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego i jednocześnie godziło w zasadę dwuinstancyjności postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FZ 79/16 i I FZ 80/16 oraz z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FZ 281/21). Skoro Spółka w piśmie będącym skargą twierdziła, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w postaci upadłości, to już w nim powinna przedstawić konkretne dane, poparte, na ile to możliwe, stosownymi dokumentami, a których analiza pozwalałaby uznać, że obawy Spółki nie są bezpodstawne. W sytuacji braku z jej strony przekonywujących motywów, jej twierdzenia w istocie okazały się gołosłowne. 5.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty zażalenia za bezzasadne. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.