Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 1434/23

I GSK 1434/23 - Wyrok NSA z 2026-01-08

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
8 stycznia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 110/23 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada 2022 r. nr BON.III.4222.70.3.2022.ML w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nakazu zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 maja 2023 r., sygn. V SA/Wa 110/23, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), w wyniku rozpoznania skargi M.S. (dalej: "skarżąca") uchylił decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: Minister) z dnia 21 listopada 2022 r. nr BON.III.4222.70.3.2022.ML oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia 10 października 2022 r. nr BON.III.4222.41.8.2022.IN w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia 28 stycznia 2019 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON") nakazał skarżącej zwrot środków otrzymanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od września 2010 r. do kwietnia 2015 r. Na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 14 czerwca 2019 r. Prezes PFRON utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 28 stycznia 2019 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa PFRON z dnia 14 czerwca 2019 r., która została odrzucona postanowieniem z dnia 16 czerwca 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 1634/19, z uwagi na nieuiszczenie w zakreślonym terminie wpisu sądowego od skargi. Wnioskiem z dnia 9 marca 2022 r. skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa PFRON z dnia 14 czerwca 2019 r. z uwagi na zaistnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Zdaniem skarżącej, Prezes PFRON nakazał zwrot środków dofinansowania pomimo upływu okresu przedawnienia, co oznacza, że decyzja jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Decyzją z dnia 10 października 2022 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa PFRON z dnia 14 czerwca 2019 r., a po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał tę decyzję w mocy –decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. Zdaniem Ministra w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Odnosząc się do wskazanej przez skarżącą przesłanki rażącego naruszenia prawa z uwagi na upływ okresu przedawnienia do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania, organ zauważył, że w odniesieniu do środków PFRON obowiązuje 10-letni okres przedawnienia – na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 100 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji") – który nie upłynął w dacie wydania przez Prezesa PFRON decyzji z dnia 14 czerwca 2019 r. Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącej, uznając za skuteczny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Po przedstawieniu istoty postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności oraz rozumienia pojęcia rażącego naruszenia prawa, w ocenie sądu pierwszej instancji, zgodzić się należało ze skarżącą, że jeśli organ wydał decyzję nakazującą zwrot dofinansowania wypłaconego do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze, co do których upłynął okres przedawnienia dochodzenia ich zwrotu, to decyzja taka dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie można bowiem mieć wątpliwości, że tego rodzaju uchybienie jest oczywistym naruszeniem prawa materialnego i wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. W sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, bowiem Prezes PFRON w ogóle nie zbadał kwestii przedawnienia zwrotu dofinansowania przy wydawaniu decyzji w ramach postępowania zwykłego, a badający tę okoliczność w postępowaniu nadzwyczajnym Minister okoliczności tej nie dostrzegł i dodatkowo zaprezentował błędne stanowisko, co do okresu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w aktualnym w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i wskazywanym tam zresztą orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednolicie wskazuje się, że w zakresie ustalenia terminu przedawnienia środków dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (środków PFRON), należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie, z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (tak m. in. w wyrokach NSA: z dnia 24 lipca 2020 r. o sygn. akt I GSK 645/20; z dnia 30 lipca 2020 r. o sygn. akt I GSK 794/20; z dnia 10 września 2020 r. o sygn. akt I GSK 829/20 i I GSK 179/20; z dnia 18 listopada 2020 r. o sygn. akt I GSK 891/20; z dnia 9 grudnia 2020 o sygn. akt I GSK 1055/20; z dnia 10 grudnia 2020 r. o sygn. akt I GSK 1074/20). W tym stanie rzeczy, przedstawione przez Ministra stanowisko o 10-letnim okresie przedawnienia zwrotu środków PFRON uznać należało za nieprawidłowe, a w konsekwencji, wobec sygnalizowanego już wyżej niezbadania upływu 5-letniego okresu przedawnienia w ramach postępowania zwykłego, decyzję Prezesa PFRON uznać należało za dotkniętą wadą rażącego naruszenia prawa, co sprawia, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności takiej decyzji zapadły z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i jako takie podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego. W zaleceniach przy ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd pierwszej instancji wskazał, aby Minister uwzględnił dokonaną przez sąd ocenę prawną i ustalił, kiedy skarżącej wypłacono środki Funduszu za poszczególne okresy sprawozdawcze wskazane w decyzji Prezesa PFRON, i jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym doszło do wypłaty, upłynął okres 5 lat przed dniem wydania decyzji Prezesa PFRON z dnia 14 czerwca 2019 r., to będzie obowiązany stwierdzić jej nieważność w stosunku do tych okresów sprawozdawczych, co do których doszło do wyekspirowania terminu przedawnienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednoznacznego wyjaśnienia, jakie istotne naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na stosowanie przepisów prawa materialnego w sprawie oraz brak uzasadnienia w części dotyczącej naruszenia przepisów postępowania pomimo zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jako podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 10 października 2022 r. znak: BON.III.4222.41.8.2022.IN. Z kolei na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego: - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 70 § 1 o.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, że decyzja dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa w związku z upływem okresu przedawnienia dochodzenia zwrotu wypłaconego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, podczas gdy kwalifikowanego naruszenia prawa nie może stanowić naruszenie będące wynikiem odmiennej interpretacji i zastosowania przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w przedmiocie terminu przedawnienia prawa do żądania zwrotu wypłaconego dofinansowania, - art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 67 § 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270) - zwanej dalej "u.f.p." w zw. z art. 60 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że określony nim termin przedawnienia miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Wskazując na powyższe, Minister wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie wyroku w całości poprzez oddalenie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Przede wszystkim nie zasługiwał na uwzględnienie najdalej idący zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie organ nie wykazał, aby naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z jego dyspozycją uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a., co czyni podniesiony zarzut niezasadnym. Z motywów wyroku wynika tok rozumowania sądu pierwszej instancji, pozwalający jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA w Warszawie podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie i tym samym wyrok poddaje się kontroli instancyjnej (por. wyroki NSA z 25 listopada 2010r., sygn. akt I GSK 1215/09, z 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1761/13, z 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 816/15). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiono stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia oraz stanowiska stron postępowania. Następnie sąd pierwszej instancji powołał regulacje prawne, pozwalające mu na zrekonstruowanie podstaw do wywiedzenia normy prawnej, stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia oraz przedstawił motywy podjęcia zaskarżonego wyroku. Co prawda zgodzić się należało z organem, że sąd pierwszej instancji mimo wskazania w podstawie prawnej uchylenia zaskarżonych decyzji również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie wskazał naruszenia jakich przepisów postępowania dopuścił się Minister w sprawie, jednakże powyższy błąd sądu pierwszej instancji w żadnym zakresie nie miał wpływu na wynik sprawy, bowiem samo rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji wydanych przez organ w obu instancjach było prawidłowe. Dodatkowo skarżący kasacyjnie organ nie wykazał aby powyższe uchybienie przepisom postępowania miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a powyższe jest niezbędnym dla uznania zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Skarżący kasacyjnie organ wskazał na błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 70 § 1 o.p. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że wydana w sprawie decyzja Prezesa PFRON dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa w związku z upływem okresu przedawnienia dochodzenia zwrotu wypłaconego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, podczas gdy kwalifikowanego naruszenia prawa nie może stanowić naruszenie będące wynikiem odmiennej interpretacji i zastosowania. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się jednolicie, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, Nr 3, poz. 36; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, Nr 2, poz. 91; z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1206/11, z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 3926/18). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażąco może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga wykładni prawa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 29 czerwca 1987 r. sygn. akt II SA 2145/86). Przepisem, który może być rażąco naruszony jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania. Mówiąc innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu. W rezultacie, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W tym miejscu wskazać należy, że słusznie wskazuje skarżący kasacyjnie organ, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a nie w sytuacji błędnej jego wykładni czy wątpliwości interpretacyjnych. Jednakże z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie (o czym poniżej) dlatego też podnoszone przez skarżący organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty i bogate orzecznictwo sądów administracyjnych, nie mogło mieć wpływu na legalność zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko sądu pierwszej instancji zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, że wydanie decyzji nakazującej zwrot dofinansowania (w niniejszej sprawie wypłaconego do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych) co do których upłynął okres przedawnienia dochodzenia ich zwrotu, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wydanie takiej decyzji jest oczywistym naruszeniem przepisów prawa materialnego i wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym. W niniejszej sprawie decyzją ostateczną decyzją z 14 czerwca 2019 r. Prezes PFRON utrzymał w mocy własną decyzję z 28 stycznia 2019 r. nakazującą skarżącej zwrot środków otrzymanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od września 2010 r. do kwietnia 2015 r., w ogóle nie wypowiadając się w kwestii przedawnienia. Zdaniem Ministra, powyższa decyzja nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa z uwagi na upływ okresu przedawnienia dochodzenia zwrotu ww. należności, bowiem w odniesieniu do środków PFRON obowiązuje 10-letni okres przedawnienia – na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji. Nie ulega wątpliwości, że ustawa o rehabilitacji, zarówno w chwili wydawania decyzji przez Prezesa PFRON jak i obecnie nie reguluje terminu przedawnienia zwrotu środków funduszu PFRON. Z uwagi na powyższe, zarówno doktryna jak i orzecznictwo wypracowano kilka koncepcji, z których wynikało, że do liczenia biegu terminu przedawnienia dochodzenia takich należności należy stosować przepisy wspólnotowe (na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji), bądź przepisy kodeksu cywilnego (na podstawie art. 66 ustawy o rehabilitacji) bądź też przepisy o.p. (na podstawie odesłania z art. 67 ust. 1 i art. 60 u.f.p.). Bez względu którą z koncepcji przyjmiemy na użytek niniejszej sprawy, czy tę którą przyjął Minister, że do ww. należności należy stosować 10-letni okres przedawnienia – na podstawie art. 118 k.c., czy też tę przyjętą przez sąd pierwszej instancji, że zastosowanie powinien mieć 5–letni termin przedawnienia uregulowany w art. 70 § 1 o.p., w realiach niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości, że wydanie decyzji przez Prezesa PFRON w dniu 14 czerwca 2019 r. nakazującej zwrot dofinansowania przez skarżącą nastąpiło, przynajmniej co do części należności, po upływie terminu przedawnienia. Wskazać bowiem należy, czego nie dostrzegł skarżący kasacyjnie organ, że art. 118 k.c. uległ zmianie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1104) z dniem 9 lipca 2018 r. Stosownie do tegoż przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przez Prezesa PFRON (14 czerwca 2019 r.), jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Tym samym, skarżący kasacyjnie organ błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie, w odniesieniu do środków PFRON objętych decyzją z 14 czerwca 2019 r. (obejmującą okresy sprawozdawcze od września 2010 r. do kwietnia 2015 r.) obowiązuje 10-letni termin przedawnienia. Oznacza to, że nawet przyjęcie stanowiska prezentowanego przez Ministra w zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji z 21 listopada 2022 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, że w sprawie powinien mieć zastosowanie termin przedawnienia z k.c. a nie o.p. w żadnym zakresie nie świadczy, że pierwotna decyzja Prezesa PFRON nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przyjąć zatem należało, że nawet istnienie rozbieżności w orzecznictwie w zakresie sposobu liczenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w realiach niniejszej sprawy, nie miało jakiegokolwiek znaczenia dla przypisania decyzji Prezesa PFRON kwalifikowanej wady wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Nie można również zgodzić się z zasadnością zarzutu niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 67 § 1 i art. 60 u.f.p. Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że obecnie (również na chwilę wydawania zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji Ministra) nie budzi już wątpliwości, że w zakresie ustalenia terminu przedawnienia środków dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (środków PFRON), należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1. Zgodnie z tymże przepisem, zobowiązanie podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a zatem również zobowiązania do zwrotu środków PFRON z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych powinny się przedawniać z upływem 5-letniego terminu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym strona otrzymała środki z funduszu PFRON. Nadmienić przy tym należy, że podstawą do stosowania przepisów o.p. w zakresie przedawnienia dochodzenia ww. środków z funduszu PFRON nie jest art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, jak sugeruje w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister, lecz właśnie art. 67 § 1 u.f.p. w zw. z art. 60 u.f.p. Objecie art. 60 u.f.p. przychodów z państwowych funduszu celowych nastąpiło od dnia 28 kwietnia 2017 r. na mocy ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 659), a zatem na dzień wydania decyzji przez Prezesa PFRON (14 czerwca 2019 r.) środki m.in. funduszu PFRON zostały zaliczone do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Oznacza to, że na mocy odesłania z art. 67 ust. 1 u.f.p. miały do nich zastosowanie, w zakresie nieuregulowanym w u.f.p., przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym także przepisy regulujące przedawnienie zobowiązań publicznoprawnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 listopada 2023
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Sędziowie
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/ Joanna Wegner /przewodniczący/ Michał Kowalski

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny