I GSK 326/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Powiatu S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 719/19 w sprawie ze skargi Powiatu S. na decyzję Ministra Finansów z dnia 28 lutego 2019 r. nr ST5.4755.79.2018.8.FRKG w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Powiatu S. na rzecz Ministra Finansów 10.800 (słownie: dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 września 2022r., sygn. akt V SA/Wa 719/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę Powiatu S. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Ministra Finansów (dalej też: "MF", "organ") z 28 lutego 2019r., nr ST5.4755.79.2018.8.FRKG w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Oświadczył również, iż zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 ust.5 i 6 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2018r., poz. 1530, z późn. zm.) oraz przyjęcie, iż ustalona dla Powiatu S. oświatowa subwencja ogólna za rok 2018r. była wyższa od należnej w związku z czym uzasadnione było zobowiązanie Powiatu S. przez organ administracji - Ministra Finansów do zwrotu części tej subwencji w wysokości 422.510 zł. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2018r. W skardze kasacyjnej zawarto jedynie zarzuty odnoszące się do przepisów prawa materialnego. Wobec braku w niej zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania nie został przez skarżącego skutecznie podważony ustalony przez organy i przyjęty za prawidłowy przez Sąd I instancji stan faktyczny. Za pomocą jedynie zarzutów materialnoprawnych nie można bowiem skutecznie kwestionować dokonanych w sprawie ustaleń i oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. W tej sytuacji dla oceny zarzutów materialnoprawnych miarodajny jest stan faktyczny ustalony w sprawie. Ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie wynika zaś, że w wyniku błędu technicznego powstałego przy agregowaniu danych systemu informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2017r. spowodowanego przez Centrum Informatyczne Edukacji podległe Ministrowi Edukacji Narodowej - 340 uczniów Technikum Morskiego w Darłowie błędnie zostało przeliczonych wagą P16 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 dla Powiatu S.. Powyższe spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 78,1108, a w konsekwencji zawyżenie o kwotę 422.510 zł części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 dla Powiatu S. Wagą P38 przeliczani byli uczniowie kształcący się w zawodach dla żeglugi morskiej i śródlądowej oraz w zawodach dla rybołówstwa. Waga ta została przypisana specjalnie wyselekcjonowanej grupie uczniów kształcących się w zawodach właściwych dla Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Ze względu na specyfikę kształcenia w ww. zawodach wysokość wagi ustalono na bardzo wysokim poziomie, tj. 3,00. Przed naliczeniem części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 wszystkie jednostki samorządu terytorialnego zostały zobowiązane przez Ministra Edukacji Narodowej - pismem z 21 grudnia 2017r., nr DWST- WSST.356.2889.2017.MN - do zweryfikowania danych zgromadzonych w systemie informacji oświatowej, które będą wykorzystywane do kalkulacji subwencji oświatowej na rok 2018. W piśmie tym m.in. wskazano, że na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej zamieszony został do ewentualnego wykorzystania podczas weryfikacji materiał pomocniczy - "Objaśnienia źródeł danych statystycznych o liczbie uczniów/wychowanków wyszczególnionych w wykazie szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez JST" z którego wynika m.in., że waga P16 nie obejmuje uczniów przeliczanych wagą P38 oraz liczba uczniów wykazana w systemie informacji oświatowej w tabelach U3.1 Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności dla których wskazano zawody z listy zawodów: 315214-technik nawigator morski, 315216-technik żeglugi śródlądowej, 315105- technik mechanik okrętowy, 315215-technik rybołówstwa morskiego, została przeliczona wagą P38. Wskazać należy, że zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji: 1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty – wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego – wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji; 2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot – w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Zawarty w załączniku do rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 15 grudnia 2017r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2018 (Dz.U. poz. 2395). algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2018 przewidywał m.in. wagi: • P16 = 0,23 dla uczniów branżowych szkół I stopnia, uczniów klas dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonych w branżowej szkole I stopnia i uczniów techników, kształcących się w zawodach, o których mowa w ust. 20 ww. algorytmu; waga ta nie obejmuje uczniów branżowych szkół I stopnia i uczniów klas dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonych w branżowej szkole I stopnia, dla dzieci i młodzieży, będących młodocianymi pracownikami realizującymi praktyczną naukę zawodu u pracodawcy oraz uczniów przeliczanych wagami P25 i P38; • P38 = 3,00 dla uczniów kształcących się w zawodach dla żeglugi morskiej i śródlądowej, których proces kształcenia jest realizowany zgodnie z wymaganiami określonymi w Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. (Dz.U. z 1984 r. poz. 201, z 1999 r. poz. 286 oraz z 2013 r. poz. 1092), oraz w zawodach dla rybołówstwa, których proces kształcenia jest realizowany zgodnie z wymaganiami określonymi w Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht dla załóg statków rybackich, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1995r. (Dz.U. z 2015r., poz. 1654 i 1655), w szkołach posiadających certyfikat uznania procesu kształcenia uzyskany zgodnie z ustawą z 18 sierpnia 2011r. o bezpieczeństwie morskim (Dz.U. z 2016r. poz. 281 i 1948 oraz z 2017r. poz. 32, 60, 785 i 1215); waga P38 wyklucza się z wagami P12 i P16. Z powyższego wynika, że wagą P16 nie mogą być przeliczani uczniowie przeliczani wagą P38. Skoro 340 uczniów Technikum Morskiego w Darłowie zostało przeliczonych wagą P38, to uczniowie ci nie powinni zostać przeliczeni wagą P16. Przeliczenie zaś tych uczniów wagą P16 spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych, a w konsekwencji - uzyskanie przez Powiat Sławieński części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 w wysokości wyższej od należnej. To zaś spełnia przesłankę art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji art. 37 ust 1 pkt 1 ww. ustawy nie odnosi się do przyczyn oraz okoliczności w następstwie których doszło do uzyskania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej. Istotny jest jedynie fakt zawyżenia kwoty subwencji. Bez znaczenia są zatem przyczyny czy też to po której stronie nastąpił błąd - jednostki samorządu terytorialnego czy właściwego do naliczenia subwencji organu. Wysokość subwencji podlega korekcie niezależnie od tych okoliczności. Przeciwny pogląd byłby w istocie sankcjonowaniem stanu sprzecznego z prawem. W tej sytuacji prawidłowo ustalono, że oświatowa subwencja ogólna za rok 2018r. była wyższa od należnej w związku z czym uzasadnione było zobowiązanie Powiatu S. przez Ministra Finansów do zwrotu części tej subwencji w wysokości 422.510 zł. mając na względzie zasady przeliczania uczniów wagami P16 i P38. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).