I GZ 157/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Gl 1028/24 w zakresie odmowy zmiany postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 października 2024 r. nr SKO.FD/41.4/215/2024/16592 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji celowej postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 2 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Gl 1028/24, w sprawie ze skargi G. J. (dalej zwanego: skarżącym albo wnioskodawcą) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 25 października 2024 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji celowej, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej powoływanej jako: p.p.s.a.), odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z 5 lutego 2025 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Postanowieniem z 5 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 25 października 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gliwice z 27 sierpnia 2024 r., którą to określono kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 277 691,20 zł i zobowiązano do jej zwrotu wraz z odsetkami. Wobec pisma skarżącego nadanego 27 marca 2025 r., którym wniósł on o zmianę ostatnio wymienionego postanowienia, Sąd nie uwzględnił tego wniosku i postanowieniem z 5 maja 2025 r. odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Kolejnym wnioskiem, w tym przypadku z 28 sierpnia 2025 r., skarżący wniósł o zmianę postanowienia z 5 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił tego wniosku i postanowieniem z 8 października 2025 r. odmówił zmiany postanowienia. Pismem z 16 stycznia 2026 r. skarżący ponowił wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając złożony wniosek wskazał, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej i utrzymuje siebie oraz rodzinę wyłącznie z wynagrodzenia o pracę. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. 8400 zł. Dochód ten jest w całości przeznaczany na bieżące utrzymanie pięcioosobowej rodziny, natomiast jest on pomniejszony o kwotę 300 zł, pobieraną przez pracodawcę na rzecz Urzędu Skarbowego z uwagi na prowadzone egzekucje. Ponadto, skarżący otrzymuje dietę radnego dzielnicy na poziomie 300-500 zł miesięcznie, która również jest zajmowana przez Urząd Skarbowy. Koszty utrzymania obejmują podstawowe wydatki związane z funkcjonowaniem, tj. utrzymanie mieszkania (1200-1400 zł), media (300-500 zł), obiady w szkole dla dzieci (900-1200 zł), zajęcia dodatkowe dla dzieci (800-1200 zł), bieżące zakupy żywności (2000-2500 zł), środków czystości i pomocy szkolnych dla dzieci (300-600 zł), koszty leczenia (ok. 500 zł miesięcznie od grudnia 2025 r.). Skarżący wyjaśnił, że zarówno on jak i jego żona posiadają nieużywane rachunki bankowe, na których znajdują się środki na poziomie kilku lub kilkunastu złotych i są one przeznaczone do zamknięcia. Przedstawił również okoliczności związane z pełnieniem różnych funkcji w podmiotach obrotu gospodarczego, jak również z prowadzoną wobec niego egzekucją administracyjną. Po rozpoznaniu wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z 5 lutego 2025 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. WSA w Gliwicach przedstawił przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie, jak również wyjaśnił że w postanowieniu z 28 kwietnia 2025 r. Sąd szczegółowo omówił warunki uwzględnienia wniosku o zmianę postanowienia wydanego w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. i uznał ponowne rozważanie tychże kwestii za zbędne. Sąd Wojewódzki oceniając ponowny wniosek skarżącego i dołączone do wniosku dokumenty Sąd stwierdził, że również i w tym wypadku brak jest podstaw do zmiany postanowienia z 5 lutego 2025 r. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego argumentacja powielała argumentację powołaną w poprzednim wniosku, a przedłożone do akt sprawy nowe dokumenty przedstawiały sytuację skarżącego i jego rodzinny w sposób wybiórczy, przez co nie była możliwa pełna ocena bieżącej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Sąd I instancji wskazał przy tym na okoliczność złożenia przez skarżącego kolejnych dokumentów oraz powiązane z tym niewystarczające wykazanie źródeł przychodu jego gospodarstwa domowego. W ocenie WSA w Gliwicach od dnia ostatniego postanowienia z 8 października 2025 r., którego tak jak poprzednich skarżący nie zaskarżył i tym samym stało się prawomocne, sytuacja skarżącego nie uległa zmianie. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem, zdaniem Sądu, okoliczności, które stanowić mogłyby podstawę do zmiany tego postanowienia i tym samym do zastosowania ochrony tymczasowej. Podkreślił przy tym, że niezależnie od powyższego stosowne przepisy zapewniają osobie fizycznej, wobec której prowadzona jest egzekucja, zachowanie środków niezbędnych dla bieżącego utrzymania (tzw. minimum egzystencjalne). Między innymi polega to na pozostawieniu kwoty wolnej od zajęcia w przypadku dochodów ze stosunku pracy, a także zwolnieniu spod egzekucji świadczeń o charakterze wsparcia społecznego. Zażalenie na powyżej powołane postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając postanowienie w całości, wniósł o jego uchylenie, alternatywnie o zmianę zaskarżonego postanowienia. Ponadto, skarżący wniósł o zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola postanowienia WSA w Gliwicach w zakresie wniosku o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Wstępnie jednak należy wyjaśnić, że kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Warunkiem zmiany postanowienia jest zmiana takich okoliczności, które były analizowane przy wydawaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu, a aktualnie doprowadziłyby do odmiennego stanowiska. Podstawę zmiany będą stanowić okoliczności wskazujące na wzrost lub osłabienie zagrożenia tymi zjawiskami albo tylko na potrzebę zmiany zakresu wstrzymania wykonania aktu lub czynności (J. Borkowski, Monitor Prawny 2005.14.675, Lex 48620/4). Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego wniosku o zmianę postanowienia WSA w Gliwicach z 5 lutego 2025 r. w sprawie odmowy wstrzymania wykonania decyzji powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą niezastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii. Złożony zatem wniosek, jak należało przyjąć w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. o zmianę postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, mógłby zostać uwzględniony w razie zmiany okoliczności. Ustawodawca formułując przesłankę zmiany okoliczności nie precyzuje jej bliżej, jednak dokonując wykładni tej przesłanki bezspornie można stwierdzić, że nie każda zmiana każdych okoliczności będzie uzasadniała uwzględnienie wniosku, ale tylko zmiana takich okoliczności, które mają istotne znaczenie z punktu widzenia potrzeby zastosowania ochrony tymczasowej (por. m.in. postanowienie NSA z 15 października 2024 r., sygn. akt II OSK 527/24). Podkreślenia jednak wymaga, że okoliczności faktyczne przedstawione we wniosku skarżącego stanowiły już przedmiot oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w postanowieniach z 8 października 2026 r. i 2 lutego 2026 r. Wnioskodawca nie wskazał istotnych nowych okoliczności, które miały miejsce po wydaniu postanowień, będących wynikiem rozpatrzenia poprzednich wniosków skarżącego, a które mogłyby stanowić podstawę do zmiany postanowienia z 5 lutego 2025 r. Jednakże oceniając w nieco szerszym zakresie kontrolowane postanowienie - odnosząc się do treści zarzutów zażalenia - według skarżącego, przedstawił on pełne, spójne o weryfikowalne dane dotyczące swojej aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednak stanowisko wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach, w szczególności odnoszące się do wykazania przez skarżącego źródeł przychodu gospodarstwa domowego. Niewystarczające jest w tym zakresie przedstawienie wyciągów bankowych z ostatnich 90 dni czy też złożenie oświadczenia o nieprowadzeniu działalności gospodarczej. Nie wskazano bowiem, czy i jakim majątkiem dysponuje skarżący (nieruchomości, zasoby, inne oszczędności). Skarżący nie przedstawił dokumentów finansowych podmiotów powiązanych osobowo bądź finansowo z jego osobą i jego małżonką. Powoływanie się na trudną sytuację, w tym prowadzenie gospodarstwa domowego z trójką małoletnich dzieci oraz prowadzone egzekucje, również nie prowadzą do przedstawienia wyczerpująco takich informacji. Oświadczenie o braku posiadanych oszczędności i majątku, które mogłyby zostać przeznaczone jako "bufor dla egzekucji prowadzonej na podstawie zaskarżonej decyzji" także nie umożliwia w sposób jednoznaczny ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego. Tym samym zaskarżone postanowienie okazało się prawidłowe, co musiało skutkować oddaleniem zażalenia. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego z wniosku skarżącego, albowiem wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 p.p.s.a.). Postanowienie wydane w przedmiotowej sprawie nie należy do żadnej z tych kategorii orzeczeń.