I GZ 283/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 76/22 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 26 października 2021 r., nr DIR-IXa.7343.10.2018.AP.15 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 76/22 przywrócił termin do wniesienia skargi P. C. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 października 2021 r., w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że uchybienie terminowi było skutkiem zakażenia się koronawirusem SARS-CoV-2 przez domowników pełnomocnika, poddania się przez pełnomocnika dobrowolnej izolacji, choroby pełnomocnika i przebywaniu na zwolnieniu lekarskim w okresie od 2 do 9 grudnia 2021 r., jak i faktem prowadzenia przez niego jednoosobowej kancelarii, co uniemożliwiło podjęcie skutecznych czynności w celu złożenia skargi do Sądu. Nie zgadzając się z przedmiotowym postanowieniem, organ wniósł na nie zażalenie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że organ nie neguje wystąpienia wirusa SARS-CoV-2, ale pełnomocnik skarżącego w tych szczególnych okolicznościach działał przez okres 2 lat i przy uwzględnieniu wystąpienia ryzyka samej choroby mógł i powinien należycie zadbać o swoje interesy i podjąć działania mające na celu zabezpieczenie pracy zawodowej. Organ nadmienił, że pełnomocnik nie przedstawił zwolnienia lekarskiego na okoliczność swojej choroby. Poza tym wskazany przez pełnomocnika adres kancelarii to adres, pod którym prowadzona jest wieloosobowa kancelaria małżonki pełnomocnika. W ocenie organu pełnomocnik dysponował odpowiednim zapasem czasu na sporządzenie skargi i jej nadanie, z uwagi na fakt, że decyzję doręczono pełnomocnikowi w dniu 8 listopada 2021 r. Natomiast nadanie skargi nastąpiło 13 grudnia 2021 r. a złożenie przedmiotowego wniosku nastąpiło 15 grudnia 2021 r. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego oddalenie jako całkowicie bezzasadnego. Wskazał, że nie mógł przewidzieć zakażenia się koronawirusem oraz że przedstawił zwolnienie lekarskie, które znajduje się w aktach sprawy. Ponadto wskazał, że w dniu 4 stycznia 2022 r. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego, ale tylko do dokonania czynności przeglądu akt. Nie zgodził się z twierdzeniem, że prowadzi on kancelarię wieloosobową, wskazując że małżonka również prowadzi kancelarię jednoosobową oraz w żaden sposób nie współpracowała z pełnomocnikiem w przedmiotowej sprawie. W okresie choroby pełnomocnika skarżącego również małżonka i jego syn przebywali na kwarantannie i zwolnieniu lekarskim. Końcowo pełnomocnik wskazał, że treść i cel art. 15 zzs2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) – dalej: "ustawa o Covid", obowiązująca w dniu złożenia wniosku wskazują, że terminy przewidziane przepisami prawa administracyjnego biegną dla strony w czasie trwania epidemii, ale w przypadku jego uchybienia i złożenia wniosku o przywrócenie terminu, termin ten powinien zostać przywrócony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podstawowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma więc ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie, jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego, przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 104/15). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wystąpiła niezawiniona przyczyna uchybienia terminowi. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi był niezdolny do wykonywania czynności zawodowych od 1 grudnia do 9 grudnia 2021 r. z uwagi na zakażenie wirusem SARS-Cov-2. Choroba związana z obowiązkową przecież izolacją nie tylko uprawdopodabnia, ale w tym przypadku dowodzi braku winy w uchybieniu terminu. Nadesłane przez pełnomocnika sprawozdania z badań laboratoryjnych, potwierdzające zakażenie wirusem SARS – CoV-2 u pełnomocnika oraz jego małżonki, jak też zaświadczenie o niezdolności do pracy dotyczące osoby małżonki do pełnomocnika w okresie od 11 grudnia do 17 grudnia 2021 r. nie budzą wątpliwości. Podobnie nie jest wątpliwe załączone do zażalenia zaświadczenie potwierdzające niezdolność pełnomocnika do pracy w okresie od 1 grudnia do 9 grudnia 2021 r., czyli w terminie otwartym do wniesienia przedmiotowej skargi. Nagła choroba jest okolicznością niezależną od strony. Oczywistym też jest, że choroby takiej nie da się przewidzieć. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pełnomocnik strony skarżącej prowadzący jednoosobową działalność zawodową nie miał realnej możliwości podjęcia czynności procesowej ani wyręczenia się inną osobą. W sytuacji pozostawania w izolacji domowej wraz z domownikami było to wręcz niemożliwe. Sformułowane przez organ oczekiwanie, że czynności zawodowe będzie podejmować osoba chora na koronawirusa, który – jak wynika z doświadczenia życiowego – upośledza często rozmaite zmysły oraz zdolność sprawnego myślenia jest nieuprawnione. Ustanowienie w dniu 4 stycznia 2022 r. pełnomocnika substytucyjnego nie mogło doprowadzić do odmiennej oceny tych faktów, dlatego że miało miejsce już kilka tygodni po upływie terminu na wniesienie skargi, a ponadto dotyczyło tylko przeglądu akt. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.