Sygnatura
I OSK 2761/23
I OSK 2761/23 - Wyrok NSA z 2026-01-07
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 7 stycznia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 370/23 w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] marca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...].
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 370/23 oddalił skargę R. L. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie (Kolegium) z [...] marca 2023 r., [...] w przedmiocie dodatku węglowego. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Wnioskiem z [...] września 2022 r. Skarżący wystąpił do Wójta Gminy [...] (Wójt) o wypłatę dodatku węglowego. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że przedmiotowy wniosek dotyczy adresu, na który ww. dodatek został już przyznany. W związku z powyższym, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, decyzją z [...] lutego 2023 r. Wójt odmówił przyznania Skarżącemu dodatku węglowego wskazując, że pod adresem Ż. [...] nie prowadzi on oddzielnego gospodarstwa domowego, ani nie zamieszkuje w odrębnym lokalu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący w odwołaniu podniósł, że w wywiadzie przeprowadzonym 1 lutego 2023 r. wskazano, że jest on osobą samotnie gospodarującą, co oznacza, iż sam się żywi, ubiera oraz ogrzewa, a w związku z tym należy mu się dodatek węglowy ustanowiony przez rząd. Natomiast w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym 30 stycznia 2023 r. wskazano, że nie zamieszkuje on w odrębnym lokalu i nie prowadzi oddzielnego gospodarstwa domowego. Skarżący wskazał, że budynek, w którym mieszka jest piętrowy i pomieszczeń do zamieszkiwania osobno jest wiele. Podał, że jego matka ogrzewa się kuchnią węglową, on zaś piecem kaflowym. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] marca 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy wskazały przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (DZ.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm. – dalej jako "u.d.w."). Od decyzji Kolegium Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazując, że mieszka sam, w domu, który jest własnością jego matki, ale nie można przyjąć, że razem z matką prowadzą wieloosobowe gospodarstwo domowe, ponieważ prowadzi on je samodzielnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę podzielił stanowisko organów. Wyjaśnił, że skoro ustawa wprowadza warunek, zgodnie z którym dodatek może zostać przyznany, o ile w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, to wykładnia pomijająca ten fragment pozbawia normę istotnego znaczenia. W szczególności należy rozważyć dwa elementy tj. odrębność lokalu i brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. Istotne jest zatem to, że ustalenie odrębnego adresu musi być prawne dopuszczalne, a wnioskodawca dąży do jego uzyskania, natomiast brak tego adresu jest jedynie stanem przejściowym. Wprowadzenie sformułowania "do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu" wskazuje, że konieczne jest, aby zostały rozpoczęte starania o ustalenie odrębnego adresu, które przed powyższą datą – bez winy wnioskodawcy – nie zakończyły się pozytywnie. Jeżeli bowiem żadne postępowanie nie zostało wszczęte, nie można zweryfikować wskazanej przesłanki. Odnosząc się do przesłanki odrębności lokalu, Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że zgodnie z art. 46 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2022 r., poz. 1360) nieruchomością jest m. in. część budynku trwale związanego z gruntem, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności. Samodzielny lokal może stanowić odrębną nieruchomość (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz. U. 2021 r., poz. 1048, dalej jako: u.w.l.). Definicję samodzielnego lokalu mieszkalnego zawarto w art. 2 ust. 2 u.w.l. Należy w tym miejscu podkreślić, że ustawa o dodatku węglowym nie posługuje się pojęciem "samodzielny lokal (mieszkalny)", lecz wyrażeniem dalej idącym tj. odrębny lokal. Samodzielność lokalu wymaga spełnienia przesłanek technicznych, o których stanowi art. 2 ust. 2 u.w.l. oraz wynikających z art. 2 ust. 1a-1b u.w.l. Spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 1a-2 u.w.l., stwierdza starosta w formie zaświadczenia. Zgodnie z art. 7 u.w.l. odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy lub jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu, znoszącego współwłasność. Wydzielenie lokalu jako odrębnej nieruchomości jest niezbędne do ustanowienia dla danego lokalu prawa odrębnej własności i jego wpisu do księgi wieczystej. Nie jest możliwe nadanie odrębnego adresu lokalowi, który nie stanowi odrębnej nieruchomości tj. nie został wyodrębniony w rozumieniu u.w.l. Odrębność lokalu nie może zatem być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie koreluje to z intencją ustawodawcy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego na jeden adres (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 157/23, publ. CBOSA). Sąd wyjaśnił następnie, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo dokonał weryfikacji złożonego wniosku przeprowadzając w dniu 30 stycznia 2023 r. wywiad środowiskowy, z którego została sporządzona notatka służbowa podpisana zarówno przez uprawnionego pracownika organu jak i wnioskodawcę (k. 6 akt adm.). Ze wskazanej notatki wynika, że pod spornym adresem znajduje się jeden lokal i prowadzone jest gospodarstwo domowe wieloosobowe składające się z 2 osób. Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji kwestionującej ustalenie, że Skarżący prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe z matką oraz do jego twierdzeń, że zajmuje odrębny lokal, Sąd Wojewódzki wskazał, że uwzględniając przedstawione przezeń rozważania dotyczące odrębności lokalu stwierdzić należy, że ze znajdującej się w aktach sprawy notatki z wywiadu środowiskowego wynika, iż pod spornym adresem znajduje się jeden lokal mieszkalny, a wskazane ustalenie zostało potwierdzone podpisem wnioskodawcy na przedmiotowej notatce (k. 6v akt adm.). Okoliczności podnoszone przez Skarżącego, a dotyczące funkcjonowania w oddzielnym pomieszczeniu w domu jednorodzinnym pod adresem Ż. [...], nie oznaczają, że wskazane pomieszczenie stanowi odrębny lokal. W odniesieniu natomiast do twierdzeń, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe Sąd wyjaśnił, że dla spełnienia warunku uznania w myśl ustawy o dodatku węglowym danego gospodarstwa za jednoosobowe muszą być spełnione dwie przesłanki: samotne zamieszkiwanie i samotne gospodarowanie. W przypadku Skarżącego przyjmując nawet, że samotnie gospodaruje, to nie można mówić o samotnym zamieszkiwaniu, bowiem jak wynika z akt sprawy zamieszkuje on z matką. Sąd wyjaśnił końcowo, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, na podstawie której Skarżącemu przyznawany jest zasiłek okresowy z powodu bezrobocia zawiera własną definicję osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, za którą uważa się osobę samotnie gospodarującą. W tym przypadku brak jest przesłanki samotnego zamieszkiwania. Powyższa definicja nie ma zastosowania na gruncie postępowania dotyczącego przyznania dodatku węglowego. Zarówno postępowanie dotyczące zasiłku okresowego jak i dodatku węglowego rozpatrywane są w oparciu o dwa różne akty prawne tj. ustawę o pomocy społecznej oraz ustawę o dodatku węglowym i uregulowania prawne w nich zawarte. Skarżący wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. a) art. 2 ust. 3a, 3b i 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1630, dalej; "ustawa o dodatku węglowym") polegającą na jego błędnej wykładni i uznaniu, że przepis nakłada na wnioskodawcę obowiązek podjęcia działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, podczas gdy ustawa nie przewiduje takiego wymogu; b) art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym poprzez niezastosowanie powyższego przepisu w sytuacji, gdy Skarżący spełnia określone w przepisie warunki przyznania dodatku węglowego, tj. prowadzi gospodarstwo domowe, którego głównym źródłem ogrzewania jest znajdujący się w zajmowanym przez niego pomieszczeniu piec niezgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, .o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r. w związku z czym przysługuje mu dodatek węglowy; 2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), poprzez przyjęcie, że organy I oraz II instancji prawidłowo dokonały czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy poprzez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i prawidłowo ustaliły, że pod adresem Ż. [...] brak jest odrębności lokali, podczas gdy w/w decyzje zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, tj.: a) nie uwzględniono oświadczenia radnego z 28 marca 2023 r. z którego treści wynika, że w budynku mieszkalnym pod adresem Ż. [...] brak jest łazienki, zaś lokale mieszkalne mają odrębne wejścia z klatki schodowej i oddzielne źródła ogrzewania; b) błędnie ustalono, że Skarżący razem z matką korzystają ze wspólnej łazienki, podczas gdy treść wywiadu środowiskowego wskazuje jedynie na brak oddzielnych łazienek; c) błędnie ustalono, że pod adresem Ż. [...] jest jedno gospodarstwo domowe prowadzone wspólnie przez Skarżącego i jego matkę, podczas gdy wskazany wyżej adres zamieszkują dwa gospodarstwa: wieloosobowe gospodarstwo domowe prowadzone przez Skarżącego i jego konkubinę oraz jednoosobowe gospodarstwo domowe prowadzone przez matkę Skarżącego. Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Na podstawie ww. zarzutów Skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie; - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a, w zw. z art. 193 p.p.s.a o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia radnego gminy Ż. z 23 marca 2023 r. oraz pozostałych dokumentów dołączonych przez Skarżącego do pisma zatytułowanego " kasacja" z 20 sierpnia 2023 dla wykazania, że w budynku pod adresem Ż. [...] brak jest wspólnej łazienki, zaś lokale mieszkalne mają odrębne wejścia z klatki schodowej i oddzielne źródła ogrzewania. - zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu na rzecz Skarżącego, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Jednocześnie Skarżący wniósł o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów naruszenia prawa materialnego, zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania uzależniona jest bowiem od oceny prawidłowości wykładni art. 2 ust. 3a, 3b i 3c u.d.w. przedstawionej przez Sąd Wojewódzki. W zarzucie objętym punktem 1.a petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 2 ust. 3a, 3b i 3c u.d.w. poprzez błędna wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis nakłada na wnioskodawcę obowiązek podjęcia działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, podczas gdy ustawodawca obowiązku takiego nie wprowadza. Sąd kasacyjny wskazuje, że w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2025 r. I OSK 648/24, w którym wskazano, że żaden przepis ustawy o dodatku węglowym nie uzależnia wykazania spełnienia przesłanki normatywnej polegającej braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących w odrębnych lokalach, od uprzedniego podjęcia przez wnioskodawcę formalnych działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, np. przez uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wystąpienie z wnioskiem o nadanie numeru porządkowego, wszczęcie procedury o wydzielenie odrębnego lokalu etc. Przyjęcie odmiennego poglądu wiązałoby się z nałożeniem na osoby wnioskujące o przyznanie dodatku węglowego obowiązku spełnienia wymogów, których nie przewiduje ustawa, co byłoby nie do pogodzenia zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a."). Wobec tego należy przyjąć, że weryfikacji wskazanej przesłanki dokonuje organ administracji w oparciu o doświadczenia życiowe, z ewentualnym uwzględnieniem oświadczenia wnioskodawcy, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt I OSK 2991/23 i I OSK 2992/23, z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 2811/23 i I OSK 2812/23, z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 3101/23). Takie rozumienie przytoczonych przepisów pozwala również na realizację celu nowelizacji ustawy jakim było dążenie do zapewnienia dostępu do świadczenia wszystkim tym gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Sąd Wojewódzki podkreślał, że skoro ustawodawca wprowadził warunek, zgodnie z którym dodatek węglowy może zostać przyznany o ile w terminie do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, to wykładnia pomijająca ten fragment pozbawia normę istotnego znaczenia. Odnosząc się do tego argumentu Sąd kasacyjny wskazuje, że przyjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia nie eliminuje przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania do 30 listopada 2022 r. jako warunku przyznania dodatku, a jedynie neguje wyprowadzanie z tego warunku obowiązków dla strony postępowania administracyjnego (por. stanowisko wyrażone w wyroku z 6 grudnia 2024 r. I OSK 2911/23). Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, Skarżący upatruje naruszenia przywołanego w petitum skargi kasacyjnej art. 2 ust. 3c u.d.w. w błędnej wykładni pojęcia odrębnego lokalu. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, nieprawidłowe jest w ocenie jej autora odwoływanie się w toku wykładni tego pojęcia do definicji samodzielnego lokalu mieszkalnego wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r, o własności lokali (Dz. U: z 2021 r. poz. 1048, dalej "u.w.l."). Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę podziela wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, w świetle którego przyjęcie, że pojęcie "odrębny lokal" użyte w art. 2 ust. 3c u.d.w. ma tożsame znaczenie, jak zdefiniowane w art. 2 ust. 2 u.w.l. pojęcie "samodzielny lokal mieszkalny", naruszałoby zakaz wykładni synonimicznej, a przede wszystkim prowadziłoby do nieuzasadnionego ograniczenia prawa strony w uzyskaniu wnioskowanego świadczenia, w sposób sprzeczny z celem wprowadzenia dodatku węglowego. Samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu u.w.l., jest wyłącznie lokal spełniający warunki opisane w tym akcie prawnym. Odkodowanie z kolei znaczenia pojęcia "odrębny lokal", którym posługuje się ustawodawca w art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. - w kontekście pojęcia, którym operuje u.w.l., pomimo braku stosownego, ustawowego odesłania - oznaczałoby niedopuszczalne formułowanie i zastosowanie dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie przesłanek rzutujących na przyznanie dodatku węglowego. Pomimo oczywistego, zbliżonego znaczenia ww. pojęć w języku potocznym, z punktu widzenia zasady praworządności z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa, nie można zaakceptować rezultatu wykładni prezentowanej w rozpoznawanej sprawie przez Sąd Wojewódzki. Reasumując, "odrębność lokalu" w rozumieniu przepisów u.d.w. należy odczytywać w znaczeniu funkcjonalnym, nie zaś przez pryzmat pojęcia "samodzielności lokalu mieszkalnego" z u.w.l. (por. wyroki NSA z 7 marca 2024 r. I OSK 2701/23, 27 marca 2023 r. I OSK 1275/24, 22 listopada 2024 I OSK 2722/23). Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z 13 września 2023 r. II SA/GL 803/23, lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca. Stanowisko to Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę w pełni podziela. W konsekwencji, zarzuty objęte punktem 1a petitum skargi kasacyjnej okazały się uzasadnione. Uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnię przepisów prawa materialnego za zasadne uznać należało zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Podstawą ustaleń faktycznych poczynionych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki była notatka służbowa dokumentująca przeprowadzony wywiad środowiskowy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, przy uwzględnieniu przedstawionej przezeń wykładni pojęcia odrębności lokalu uznać należało, że z notatki tej wynika, iż pod spornym adresem znajduje się jeden lokal mieszkalny i prowadzone jest gospodarstwo wieloosobowe składające się z dwóch osób. W ocenie Sądu kasacyjnego stanowisko to jest nieprawidłowe z następujących przyczyn : Notatka sporządzona została 30 stycznia 2023 r. Podpisana została ona przez osobę o nazwisku "L.". Skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Sądu pierwszej instancji podnosił, że nie zostało wyjaśnione, kto złożył podpis pod notatką dokumentującą wywiad środowiskowy – on czy jego matka. Sąd Wojewódzki wskazał w uzasadnieniu wyroku, że z notatki wynika, iż kuchnia i łazienka w budynku jest użytkowana wspólnie przez Skarżącego i jego matkę. Jak podkreślał Skarżący w skardze do Sądu pierwszej instancji, w domu, w którym zamieszkuje, w ogóle nie ma łazienki. Odnosząc się do tych twierdzeń Skarżącego zwrócić należy uwagę, że wywiad sporządzony został na formularzu, w którym znajduje się zapis "osobna łazienka tak/nie" i "osobna kuchnia tak/nie". W formularzu tym dokonano zakreśleń z których wynika, że nie ma osobnej kuchni i osobnej łazienki, nie można jednak ustalić na jego podstawie, czy w ogóle w budynku jest osobna łazienka. W wywiadzie środowiskowym wskazano "nie ma osobnego wejścia" nie wiadomo jednak czy chodzi o osobne wejścia do budynku czy też do pomieszczenia zajmowanego przez Skarżącego i pomieszczenia zajmowanego przez jego matkę. Zwrócić należy uwagę w tym miejscu, że z decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, jak rozumiał on pojęcie odrębnego lokalu. Również na podstawie formularza wywiadu środowiskowego nie jest możliwe ustalenie, jak rozumiane jest pojęcie odrębności lokalu, a co za tym idzie, jak rozumiane jest pojęcie odrębnego wejścia. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że przyjęcie funkcjonalnej wykładni pojęcia odrębnego lokalu oznacza, że nawet jeżeli jest jedno wejście do budynku, to konieczne jest ustalenie, czy podmiot wnioskujący o przyznanie świadczenia ma swobodny dostęp do zajmowanego przez siebie lokalu, bez konieczności korzystania z innych samodzielnych lokali. Ustaleń takich nie ma w znajdującym się w aktach sprawy wywiadzie środowiskowym. Skarżący konsekwentnie podkreślał zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, że uznany został za osobę prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe w toku postępowania o przyznanie zasiłków z pomocy społecznej. Rację miał Sąd Wojewódzki wskazując, że ustawa o pomocy społecznej zawiera definicję osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, za którą uważa się osobę samotnie gospodarującą. Słusznie również Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że definicja ta nie odwołuje się do przesłanki samotnego zamieszkiwania, która wskazana jest w art. 2 ust. 2 pkt 1 u.d.w. Zwrócić należy jednak uwagę, że Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazało, że okoliczność prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego podlega weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Następnie organ wskazał, że przez wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego rozumie się wspólne zamieszkiwanie określonych osób a także związane z tym wspólne zaspokajanie potrzeb życiowych, w tym wzajemną ścisłą współpracę w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo to prowadzi. Kolegium wyjaśniło również, odwołując się do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 21 grudnia 2010 r. II SA/Lu 664/10, że przez wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego rozumie się nie tylko wspólne zamieszkiwanie określonych osób, ale związane z tym wspólne zaspokajanie potrzeb życiowych, w tym wzajemną ścisłą współpracę w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione powinno być cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Następnie organ wskazał, że z wywiadu środowiskowego z 30 stycznia 2023 r. wynika, że Skarżący wraz z matką prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe. Sąd kasacyjny wskazuje, że przywołany przez Kolegium wyrok z 21 grudnia 2010 r. dotyczył wykładni pojęcia prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego właśnie dla potrzeb ustawy o pomocy społecznej. Z wywiadu znajdującego się w aktach sprawy nie wynikają żadne okoliczności faktyczne pozwalające na przyjęcie, że Skarżący prowadził wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Rację miał zatem Skarżący zwracając uwagę na niekonsekwencję stanowiska organu. Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że ustalenia faktyczne organów, przyjęte przez Sąd Wojewódzki za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, poczynione zostały z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., co skutkuje koniecznością uznania za zasadny w tym zakresie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Niezasadny był natomiast zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. Wskazany przez Skarżącego art. 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Przepis ten nie dzieli się na dalsze jednostki redakcyjne. W konsekwencji, zakresie zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. jest niezrozumiały i uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Na obecnym etapie postępowania odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 2 ust. 15g u.d.w. nie jest możliwe. Przyczyną odmowy przyznania dodatku węglowego były ustalenia faktyczne w świetle których Skarżący nie zamieszkuje i nie gospodaruje samodzielne. Ustalenia ta, jak już wyżej wskazano są nieprawidłowe nie uwzględniają bowiem prawidłowej wykładni pojęcia odrębnego lokalu. Ponownie prowadząc postępowanie organ ustali, czy Skarżący samotnie zamieszkuje i gospodaruje w odrębnym lokalu uwzględniając wykładnię tego pojęcia przedstawioną przez Sąd kasacyjny a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Odnosząc się do wniosku dowodowego zawartego w skardze kasacyjnej, to jest wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia radnego gminy Ż. z [...] marca 2023 r. oraz pozostałych dokumentów dołączonych przez Skarżącego do pisma zatytułowanego " kasacja" z 20 sierpnia 2023 dla wykazania, że w budynku pod adresem Ż. [...] brak jest wspólnej łazienki, zaś lokale mieszkalne mają odrębne wejścia z klatki schodowej i oddzielne źródła ogrzewania Sąd kasacyjny wyjaśnia, że część z tych dokumentów przedstawiona zostały przez Skarżącego już na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji. Dotyczy to oświadczenia z [...] mraca 2023 r. oraz decyzji z [...] lutego 2023 r. i 14 kwietnia 2023 r. Stosownie do art. 106 § 5 p.p.s.a. do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie zaś do art. 243 2 k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie. W niniejszej sprawie nie zostały wydane postanowienia dotyczące odmowy przeprowadzenia dowodu z dokumentów przedstawionych przez Skarżącego na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Do pisma z zatytułowanego "kasacja" skarżący dołączył polisę ubezpieczeniową potwierdzającą zawarcie umowy ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, zaświadczenie lekarskie z 11 stycznia 2023 r. oraz pismo z Sądu Rejonowego z 26 marca 2021 r. Stosownie do 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 243 2 k.p.c., dokumenty te stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 14 listopada 2023
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/ Piotr Niczyporuk
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny