Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 839/25

I OSK 839/25 - Wyrok NSA z 2026-05-06

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
6 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 16/24 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 20 listopada 2023 r., nr SKO.ŚR/41/383/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 16/24 oddalił skargę D.S. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 20 listopada 2023 r., nr SKO.ŚR/41/383/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką – B.S. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła: • naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 43 pkt 4 ppkt e ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieuwzględnienie faktu, że od 1 stycznia 2024 r. skarżącej przysługuje zasiłek pielęgnacyjny na małoletnią B.S. i spełnia ona przesłanki ustawowe do jego otrzymywania; b) naruszenie zasady lex posteriori derogat legi priori, co oznacza, że w niniejszej sprawie przy braku przepisów przejściowych – zastosowanie powinien mieć art. 17 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. co oznacza, że skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko; • naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. 6 kpa poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17) w którym wprost wskazano, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, zatem już od 2020 r. kwestia pobierania renty i świadczenia pielęgnacyjnego została rozstrzygnięta, a organy administracji muszą działać zgodnie z zasadą praworządności i stosować się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez nie oparcie podjętej w sprawie decyzji, a także wyroku Sądu I instancji o całokształt zebranego materiału dowodowego, dokonanie dowolnej oceny dowodów i naruszenie zasady prawdy obiektywnej, co wyrażało się w tym, że przyjęte zostało, iż wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy w chwili wydania wyroku obowiązywały już nowe przepisy i fakt pobierania renty socjalnej nie ma znaczenia przy podejmowaniu decyzji odnośnie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepełne i błędne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia przed sąd, a w szczególności nie odniesienie się do części zarzutów skarżącej, że zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności opieki na chorą córką oraz nie odniesienie się do zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w które spowodowały, że od 1.01.2024 r. osoby pobierające rentę czy emeryturę mają prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, a zmiana ta wobec braku przepisów przejściowych weszła w życie 1.01.2024 r. d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a z zw. z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i dowolne zastosowanie przepisów prawa polegające na przyjęciu, że skarżąca nie spełnia przesłanek do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego - nawet po 1.01.2024 r. - podczas gdy dowody wykazują, że powinna ona takie świadczenie otrzymać. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi, który wydał zaskarżoną decyzję; 2. ewentualnie uwzględnienie skargi kasacyjnej w całości, uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji oraz rozpoznanie skargi skarżącej, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona; 3. zasądzenie kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną od organu na rzecz skarżącej wg norm prawem przepisanych. Wniesiono również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka wnioskodawczyni na okoliczność obecnego stanu zdrowia małoletniej i dalszego zaliczenia do kategorii osób niepełnosprawnych wymagających stałej opieki z uwagi na znacznie ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji. Pismem z 17 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Odpowiedz na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczone są wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Istota sporu sprowadza się natomiast do wykazania, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżącej zasadnie odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 ust. 5 u.ś.r. (pobieranie renty socjalnej) w sytuacji, gdy zdaniem skarżącej kasacyjnie w sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 43 pkt 4 ppkt e ustawy o świadczeniu wspierającym. Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należało przypomnieć, że Sąd I instancji przyjął za podstawę orzekania stan sprawy, zgodnie z którym decyzją z 23 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta [...] odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką, ponieważ strona ma ustalone prawo do renty socjalnej od 1 października 2003 r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z 4 sierpnia 2023 r. nr SKO.ŚR/41/249/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji nie poinformował strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty socjalnej i uzyskaniu decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzją z 10 października 2023 r. nr MOPS/DŚR/003217/SP/06/2023 odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką. Organ wskazał, że poinformował skarżącą o konieczności zawieszenia prawa do pobierania świadczenia rentowego, jednakże skarżąca nie zawiesiła tego prawa. Organ uznał ponadto, że powodem rezygnacji z zatrudnienia nie była wyłącznie opieka nad córką. Wnioskodawczyni pobiera rentę socjalną od 1 października 2003 r. Ostatni raz była zatrudniona od 15 marca do 14 maja 2017 r., zaś wymóg konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji pojawia się w orzeczeniu z 24 stycznia 2024 r. Zdaniem organu, udzielanie pomocy i wsparcia córce, cierpiącej na atopowe zapalenie skóry, wynika w dużym zakresie z wieku podopiecznej, ponieważ małoletnie dziecko nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Opieka nie ma charakteru ciągłego, gdyż może być sprawowana o różnych porach dnia, a strona nie wykonuje czynności pielęgnacyjnych. Poza tym, w opiece nad córką pomaga mąż i starsza córka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z 20 listopada 2023 r. nr SKO.ŚR/41/383/23 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że jednym z powodów odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt pobierania przez skarżącą renty socjalnej. Skarżąca została poinformowana o możliwości wyboru albo świadczenia pielęgnacyjnego albo renty socjalnej, jednak nie zrezygnowała z otrzymywanego świadczenia. Organ wskazał ponadto, że nie została również spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ostatni raz strona była zatrudniona w 2017 r., a wymóg konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji pojawia się w orzeczeniu z 24 stycznia 2024 r. Poza tym z zakresu sprawowanej opieki wynika, że córka samodzielnie uczęszcza do szkoły podstawowej i w wielu czynnościach nie wymaga pomocy. Odwołująca wskazała podczas wywiadu środowiskowego czynności higieniczne, jakie musi wykonywać przy córce oraz czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym, m.in. sprzątanie i przygotowywanie posiłków. Jednakże odwołująca nie wykonuje przy córce czynności pielęgnacyjnych, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Ponadto w opiece nad córką pomaga niepracujący mąż i starsza córka, a niepełnosprawna córka jest w wielu czynnościach samodzielna. Poza tym wnioskodawczyni posiada prawo do renty socjalnej i pomimo wskazań zawartych w decyzji SKO z 4 sierpnia 2023 r. nie zrezygnowała z otrzymywanej renty. Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Sąd wskazał ponadto, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę lub rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty socjalnej. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270). Skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie złożyła oświadczenia o wyborze korzystniejszego świadczenia oraz nie złożyła w organie rentowym wniosku o zawieszenie renty socjalnej i wstrzymanie jej wypłaty. Sąd I instancji uznał, że nawet złożenie obecnie oświadczenia o wyborze korzystniejszego świadczenia oraz złożenie w organie rentowym wniosku o zawieszenie renty socjalnej i wstrzymanie jej wypłaty nie mogłoby skutkować uchyleniem decyzji organów orzekających w sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że orzeczenie o niepełnosprawności córki skarżącej z [...] stycznia 2023 r. zostało wydane do 31 stycznia 2024 r. Świadczenie pielęgnacyjne przysługiwałoby ewentualnie skarżącej za okres od 3 kwietnia 2023 r. (data wpływu wniosku do organu) do 31 stycznia 2024 r. (data końcowa obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności). Za powyższy okres skarżąca pobrała przysługujące jej świadczenie rentowe. Nie było więc możliwe przyznanie stronie za ten sam okres drugiego świadczenia - świadczenia pielęgnacyjnego. Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 20 listopada 2023 r. wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., wymieniał przesłanki, których spełnienie uprawniało do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Spełnienie przesłanek pozytywnych wymienionych w tym przepisie nie było wystarczające do uzyskania tego świadczenia. Obowiązujące przepisy przewidywały bowiem szereg okoliczności, które uniemożliwiały bądź blokowały możliwość przyznania świadczenia. Jedną z takich okoliczności była wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. okoliczność pobierania przez opiekuna renty socjalnej. Zgodnie bowiem z tym przepisem (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba sprawująca opiekę miała ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawiała zatem za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wnioskodawca mógł dokonać wyboru przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm., dalej "u.f.u.s."). Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.f.u.s., skutkować miało wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.f.u.s.). Choć renta jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z ww. przepisu musiała być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty miało skutkować wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjmowano, że w ten sposób dochodziło do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) nie pozwalała na równoczesne pobieranie przez skarżącą świadczenia rentownego jak i świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji - zgodnie ze stanowiskiem Sądu I instancji - okoliczność pobierania renty stanowiła negatywną przesłankę powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie bezsporne pozostaje, że zarówno w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką (który wpłynął do organu w dniu 3 kwietnia 2023 r.), jak i na dzień wydania przez Kolegium decyzji z dnia 20 listopada 2023 r., skarżąca pobierała wypłacane jej świadczenie rentowe (na żadnym etapie postępowania nie przedłożono decyzji o zawieszeniu/wstrzymaniu prawa do renty). Biorąc pod uwagę niedokonanie przez skarżącą wyboru jednego z przysługujących świadczeń, poprzez nieprzedłożenie decyzji właściwego organu emerytalno-rentowego o zawieszeniu renty, uznać należy, że w sprawie nie została wyeliminowana negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Powyższe uniemożliwiało wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z oczekiwaniami strony, mimo nawet stwierdzenia, że skarżąca spełnienia wszystkie pozostałe przesłanki pozytywne wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, nie było możliwe zastosowanie w sprawie art. 43 pkt 4 ppkt e ustawy o świadczeniu wspierającym. Zauważenia bowiem wymaga, że przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., a zatem już po wydaniu przez Kolegium zaskarżonej decyzji. Całe postępowanie w sprawie opierało się na przepisach obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. Tym samym, należało odmówić słuszności zarzutom naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 u.ś.r. w zw. z art. 43 pkt 4 ppkt e ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. W konsekwencji powyższego, za niezasadne należało uznać powołane w petitum skargi kasacyjnej zarzuty procesowe, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa. Zmierzają one bowiem do wykazania, że Sąd I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, zgodnie z którym osobom pobierającym rentę socjalną z dniem 1 stycznia 2024 r., przysługuje prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak już wcześniej wskazano, prowadzenie przez organy postępowania opierało się na przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 kpa poprzez, zdaniem skarżącej kasacyjnie, nieuwzględnienie przez Sąd I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. Zauważenia wymaga, że ww. wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I), oraz że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pkt II). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie wypowiadał się na temat problematyki związanej ze skutkami ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego na tle wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.). Jedynie zatem dla przykładu wymienić w tym miejscu można wyroki z dnia: 22.11.2022r., I OSK 247/22; 7.06.2023r., I OSK 1413/22; 12.09.2024r., I OSK 2354/23; 27.05.25r., I OSK 1041/24; 25.06.25r., I OSK 1909/24; 28.10.2025r., I OSK 1939/24; 19.11.2025r., I OSK 2166/24; 16.12.25r., I OSK 2396/24; 9.01.2026r., I OSK 2429/24. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażone w tych wyrokach stanowisko. Stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, wykreowało jednocześnie (z dniem 9 stycznia 2020 r.) nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ten wyrok. W związku z powyższym, prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. – jednolicie przyjmowana w aktualnym orzecznictwie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. - przemawiała za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zachodziła zatem konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięto przeszkodę w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. W kontekście powyższego, uznać więc należało, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.), także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (SK 2/17), nie pozwalała na równoczesne pobieranie świadczenia rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego, o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach. Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego, zgłoszonego w skardze kasacyjnej, skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką miała związek z kwestią pobierania przez skarżącą renty socjalnej i nie zawieszeniu prawa do tego świadczenia. Natomiast kwestia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki po wydaniu przez organ II instancji decyzji, nie mogła w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stanowić o możliwości podważenia prawidłowości wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut kasacyjny za nieusprawiedliwiony i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 maja 2025
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska Mariola Kowalska /sprawozdawca/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny