I OZ 624/22

Dnia 12 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1850/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R.T. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr.[...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 listopada 2022 r., po rozpoznaniu wniosku R.T., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R.T. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że w dniu 28 lipca 2022 r. (data stempla pocztowego) R.T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 25 kwietnia 2022 r. Wraz ze skargą skarżący wniósł również o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W treści wniosku skarżący wskazał, że poprzedni pełnomocnik poinformował go o fakcie otrzymania decyzji odwoławczej drogą elektroniczną oraz próbował - wedle jego twierdzeń – skontaktować się z nim telefonicznie. Skarżący wyjaśnił, że wiadomość e-mail trafiła jednak do folderu SPAM, w związku z czym nie miał on realnej możliwości zapoznania się z jej treścią a o decyzji dowiedział się przypadkowo w dniu 25 lipca 2022 r. od swoich sąsiadów, którzy są stronami w analogicznej sprawie. Jednocześnie, jak wynika z zakresu pełnomocnictwa, pełnomocnik umocowany był wyłącznie do działania przed organem odwoławczym, nie był zaś umocowany do wystąpienia ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego skarżący stwierdził, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło na skutek wadliwej komunikacji z pełnomocnikiem, a zatem w sposób przez niego niezawiniony. Nieznane są mu przy tym powody, z których mogły wynikać zakłócenia sieci powodujące brak możliwości połączenia telefonicznego. Skarżący przyznał, że pełnomocnik mógł podjąć dodatkowe czynności, zmierzające do poinformowania go o doręczeniu mu decyzji organu odwoławczego. Na przykład mógł dostarczyć decyzję na adres zamieszkania skarżącego, a wobec czego należy stwierdzić, iż nie dochował on należytej staranności w zakresie przekazania stronie informacji odnośnie przebiegu postępowania. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, w tym wyłącznie w postępowaniu administracyjnym, to brak winy tego pełnomocnika jest warunkiem przywrócenia przez sąd terminu do wniesienia skargi, bowiem to pełnomocnik był upoważniony do odbioru decyzji oraz to na nim spoczywał obowiązek zadbania o poinformowaniu mocodawcy o rozstrzygnięciu sprawy, treści tego rozstrzygnięcia oraz o dalszych możliwościach. Okoliczności te warunkują bowiem prawidłowe i terminowe dokonanie ewentualnych dalszych czynności procesowych przez stronę. Sąd stwierdził w związku z tym, że w niniejszej sprawie strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż przekazanie jej informacji o treści decyzji i dacie jej odbioru przez ustanowionego przez nią w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika, nie było możliwe ze względu na przeszkody, którym pełnomocnik nie mógł zapobiec przy zachowaniu należytej staranności. Ewentualne problemy komunikacyjne w kontaktach pełnomocnika z mocodawcą nie stanowią zaś przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, na co wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżący, poza powołaniem się na "niewyjaśnione przyczyny techniczne" nie uprawdopodobnił by poza rozmową telefoniczną nie miał innych możliwości kontaktu z pełnomocnikiem. Co więcej, informacja o decyzji została przekazana wnioskodawcy drogą mailową, jednak nie wykazał się on stosowną zapobiegliwością i nie dokonywał sprawdzenia skrzynki pod kątem prawidłowości kwalifikacji wiadomości jako spam. Sąd podkreślił, że zakłócenia w kontakcie pełnomocnika z mocodawcą mogą stanowić przesłankę przywrócenia terminu tylko wówczas, gdy są one niezawinione przez którąkolwiek z tych osób a w tym wypadku fakt taki nie został w najmniejszym stopniu uprawdopodobniony. Mając na uwadze powyższe, Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R.T., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych, tj.: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż tak skarżący jak i uprzedni pełnomocnik nie dochowali należytej staranności w komunikacji, podczas gdy skarżący nie może odpowiadać za algorytmy, które spowodowały umieszczenie wiadomości w skrzynce SPAM oraz za niedopatrzenie ówczesnego pełnomocnika, który jednoznaczne w swoim oświadczeniu wskazał, że nie dopełnił należytej staranności; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu podczas gdy szczegółowo to opisał w piśmie zawierającym skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu; 3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż nie zostało wykazane we wniosku, jakoby niemożliwym była inna forma komunikacji prócz e-mail czy telefon, podczas gdy skarżący nie wiedział o tym, iż została wydana decyzja a sprawa trwała stosunkowo długo (od odwołania), stąd nie sposób oczekiwać abym skarżący nachodził cyklicznie pełnomocnika celem ustalenia co się dzieje w sprawie. Powyższe uczyniłby bez zbędnej zwłoki, gdybym tylko otrzymał widomość od pełnomocnika skierowaną na adres zamieszkania lub telefonicznie. Mając na uwadze powyższe, autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku w przedmiocie przywrócenie terminu do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Wyjaśnić na wstępie należy, że ww. instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Rację ma Sąd I Instancji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi wskazywane przez skarżącego we wniosku, należało wziąć pod uwagę stopień zawinienia samego skarżącego, który osobiście wniósł skargę, jak też jego pełnomocnika występującego w postępowaniu administracyjnym, który – jak podał skarżący – odebrał w jego imieniu zaskarżoną decyzję. Sąd trafnie jednak ocenił, że okoliczności te nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Należy bowiem wskazać, że z akt sprawy wynika, iż umocowany wyłącznie do działania w postępowaniu administracyjnym odwoławczym pełnomocnik skarżącego odebrał zaskarżoną decyzję w dniu 4 maja 2022 r. Natomiast już następnego dnia, tj. 5 maja 2022 r. poinformował drogą mailową skarżącego o tym fakcie, przesyłając w załączeniu również skan decyzji. Powyższe zostało potwierdzone przez samego pełnomocnika w pisemnym oświadczeniu dołączonym do wniosku o przywrócenie terminu. W oświadczeniu tym pełnomocnik potwierdził ponadto, że próbował skontaktować się również telefonicznie ze skarżącym w celu poinformowania go o treści decyzji. W tej sytuacji nie można zarzucić pełnomocnikowi, iż nie dochował należytej staranności w zakresie przekazania skarżącemu informacji odnośnie przebiegu postępowania, tym bardziej, że sam skarżący nie negował mailowej formy kontaktu z pełnomocnikiem. Natomiast okoliczność, że e-mail wysłany do skarżącego w dniu 5 maja 2022 r. trafił do folderu spam i nie został przez niego odczytany nie może już obciążać pełnomocnika. Jednocześnie, jak słusznie podkreślił Sąd Wojewódzki, skarżący występujący w postępowaniu sądowoadministracyjnym osobiście nie dołożył należytej staranności i nie podjął żadnych czynności w celu uzyskania od pełnomocnika informacji o stanie sprawy. Nie dokonał również sprawdzenia skrzynki pod kątem prawidłowości kwalifikacji wiadomości jako spam. Wskazywane zatem problemy komunikacyjne w kontaktach pełnomocnika z mocodawcą nie są tego rodzaju, że mogłyby uprawdopodobnić brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.