I SA/Bd 667/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2026 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 30 października 2025 r. nr 0401-IEW2.7281.3.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykreślenia hipoteki przymusowej oddala skargę

D. C. (skarżąca) złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. wniosek o wykreślenie hipoteki przymusowej wpisanej na jej nieruchomości położonej w I. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] z powodu przedawnienia wierzytelności objętych wpisem hipotecznym. Skarżąca wskazała, że [...] grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w I. wykreślił hipotekę przymusową, która wpisana była na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia [...] marca 2025 r. na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej: "k.p.a." odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o wykreślenie hipoteki przymusowej. Na skutek wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] maja 2025 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, z uwagi na to, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że instytucję hipoteki przymusowej, która zabezpiecza wierzytelności podatkowe Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego regulują przepisy art. 34, art. 35 oraz art. 38 i art. 39 zawarte w Dziale III Rozdziale 3 zatytułowanym zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 roku poz. 111 ze zm.). Ponadto wyjaśniono, iż zgodnie z art. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przepisów tego Kodeksu nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa - z wyjątkiem przepisów działów IV i VIII. Natomiast organ pierwszej instancji działał na podstawie procedury ogólnoadministracyjnej, która nie miała zastosowania w tej sprawie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2025 r. na podstawie art. 165a § 1 O.p. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o wykreślenie hipoteki przymusowej. Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, która podniosła, że zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. uległy przedawnieniu, a utrzymanie hipoteki przymusowej jest niezgodne z prawem. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz nakazanie wszczęcia postępowania i dokonanie czynności zmierzających do wykreślenia hipoteki przymusowej wpisanej do księgi wieczystej nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 165a § 1 O.p. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w I. V Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał [...] grudnia 2024 roku wpisu hipoteki przymusowej w dziale IV Księgi Wieczystej nr [...] z tytułu zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok w kwocie [...]zł oraz w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2013 roku w kwocie [...]zł. Jak ustalił organ pierwszej instancji na dzień wydania zaskarżonego postanowienia skarżąca posiadała zaległości podatkowe objęte hipoteką przymusową. Następnie organ zauważył, że przepisy materialnego prawa podatkowego nie zawierają regulacji stanowiącej podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wykreślenia hipoteki przymusowej przez wierzyciela (organ podatkowy). Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 120 O.p., organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że podstawą ich działań i wydawanych rozstrzygnięć mogą być wyłącznie ustawy lub wydane na ich podstawie akty wykonawcze. Organ stanął na stanowisku, że wniosek skarżącej skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. jako wierzyciela zaległości nie mógł być rozpoznany merytorycznie z uwagi na brak podstawy prawnej takiego działania przez organ podatkowy. Zdaniem organu, art. 165a § 1 O.p. daje organowi podatkowemu prawo odmówienia wszczęcia postępowania na żądanie złożone przez osobę niebędącą stroną postępowania bądź gdy z jakichkolwiek innych przyczyn wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne. Inne przyczyny, o których mowa w tym przepisie, to w szczególności brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania danej treści w trybie postępowania podatkowego. Zdaniem Dyrektora organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w żądanym przez skarżącą zakresie. Następnie organ rozważył kwestię wygaśnięcia przez przedawnienie przedmiotowych zaległości podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową. Wskazując na art. 70 O.p. podał, że terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, upływałyby zatem co do zasady: w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2013 roku - [...] grudnia 2018 roku, a za IV kwartał 2013 roku i w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok - [...] grudnia 2019 roku. Wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.: nr [...] z [...] września 2016 roku obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2013 roku (doręczonego skarżącej [...] października 2016 roku), a podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] czerwca 2016 roku znak sprawy: [...] (doręczona skarżącej [...] lipca 2016 roku) oraz nr [...] z [...] sierpnia 2016 roku (doręczonego skarżącej [...] września 2016 roku) obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok, wynikającą z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] sierpnia 2016 roku znak sprawy: [...] (doręczonej skarżącej [...] sierpnia 2016 roku), po czym szczegółowo opisał przesłanki powodujące przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań podatkowych i stwierdził, że ostatni zastosowany wobec powyższych zaległości środek egzekucyjny - zajęcie nieruchomości z [...] marca 2025 roku, o którym została skarżąca zawiadomiona [...] kwietnia 2025 roku - wywarł skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia wszystkich powyższych zaległości, które rozpoczęły swój bieg na nowo od [...] kwietnia 2025 roku, a w związku z tym termin ich przedawnienia nie upłynął. Organ zaznaczył przy tym, że w aktach sprawy znajdują się potwierdzenia odbioru przez skarżącą wszystkich dokumentów potwierdzających doręczenia zawiadomień powodujących przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zauważył dodatkowo, że kwestia przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 roku oraz kwestia doręczeń, była przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w związku z wniesioną przez stronę skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] września 2024 roku znak sprawy: [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2021-2023 na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 roku. Wskazał, że Sąd prawomocnym wyrokiem z 4 marca 2025 roku sygn. akt I SA/Bd 754/24 oddalił wniesioną przez skarżącą skargę. Ponadto dodał, że kwestia przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2013 roku oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok oraz okoliczności mających wpływ na przerwanie bądź zawieszenie biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych podlegała kontroli Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...] oraz nr [...] (postanowienie z [...] sierpnia 2025 roku znak sprawy: [...]). Postanowienie to nie zostało przez stronę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Tym samym organ stwierdził, że nie można było uznać kwestii doręczania skarżącej korespondencji za nieskuteczne. Następnie odnosząc się do zarzutów nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika Dyrektor wskazał, że iż zgodnie z informacją uzyskaną od organu pierwszej instancji, do Urzędu Skarbowego w I. nie wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą profesjonalnemu pełnomocnikowi. Ponadto organ podał, że powoływane decyzje stanowiące podstawę prawną wydania tytułów wykonawczych, również były adresowane do skarżącej - jako strony postępowania, co potwierdza okoliczność, iż skarżąca nie posiadała pełnomocnika w tych postępowaniach wymiarowych. Dodał, że w materiale dowodowym tej sprawy znajduje się upoważnienie z [...] lutego 2025 roku udzielone przez skarżącą jej mężowi - B. C., do cyt.: "przejrzenia akt sprawy nr [...] oraz do sporządzenia z niej notatek, fotokopii, fotografii oraz żądania wydania kserokopii akt sprawy". [...] lutego 2025 roku w Urzędzie Skarbowym w I. sporządzony został protokół z czynności urzędowej w związku z zapoznaniem się B. C. z aktami postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. w sprawie nr [...] i sporządzenia fotokopii akt. Postępowanie to dotyczyło odmowy wszczęcia postępowania, na wniosek skarżącej z [...] grudnia 2024 roku, w sprawie doręczenia dalszych tytułów wykonawczych z [...] września 2024 roku stanowiących podstawę wpisu hipotek przymusowych w księdze wieczystej nr [...], z uwagi na treść przepisu art. 26c § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 roku poz. 1438), zgodnie z którym zobowiązanemu nie doręcza się odpisu dalszego tytułu wykonawczego. Zdaniem organu, pełnomocnictwo to nie obejmowało swoim zakresem umocowania B. C. do działania w imieniu skarżącej w przedmiotowej sprawie. Organ dodał także, że wbrew twierdzeniom skarżącej, akta sprawy nie zawierają informacji o kolejnej czynności zapoznawania się przez stronę lub jej pełnomocnika - B. C., z zebranym materiałem dowodowym. Natomiast załączone przez nią do zażalenia pełnomocnictwo z [...] marca 2010 roku udzielone E. Ł. z B. R.-P. "[...]" z I., dotyczy składania i podpisywania w imieniu skarżącej deklaracji podatkowych, zeznań i innych informacji w rozumieniu art. 3 pkt 5 O.p. oraz protokołów z kontroli urzędów skarbowych. Podkreślił, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą - E. Ł. - nie obejmuje przedmiotu tej sprawy. Ponadto organ zauważył, że przedłożone przez B. C. przy piśmie z [...] września 2025 roku pełnomocnictwo z [...] kwietnia 2011 roku nie może być uznane jako obowiązujące w tej sprawie z uwagi na jego zakres umocowania. Z uwagi na wszystkie powyższe okoliczności, organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie został spełniony warunek zastosowania trybu przewidzianego w art. 165a § 1 O.p. W skardze do sądu skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie art. 165a § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. przez zastosowanie odmowy wszczęcia – bez uprzedniego wyjaśnienia stanu reprezentacji strony – co stanowi obligatoryjny element fazy wstępnej postępowania, 2. naruszenie art. 145 § 2 O.p. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. polegające na: a. nieustaleniu stanu reprezentacji, mimo znajdującego się w aktach pełnomocnictwa z [...] kwietnia 2011 r. b. doręczeniu pism, w tym postanowienia z [...] sierpnia 2025 r. wyłącznie skarżącej, a nie pełnomocnikowi, c. przyjęciu – bez podstawy prawnej, że pełnomocnictwo "nie obowiązuje z uwagi na zakres umocowania", co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. naruszenie art. 121 § 1 O.p. przez arbitralne pominięcie pełnomocnictwa z [...] kwietnia 2011 r. wcześniej honorowanego przez organ (pismo z Urzędu Skarbowego z [...] września 2015 r.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2025 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykreślenia hipoteki przymusowej, gdyż uznał, że jest niezasadna. Zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2020 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, t.j.) – dalej: "p.p.s.a.", w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 151 p.p.s.a. oznacza, że zainicjowany skargą strony proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie ujawnił wad postępowania, które obligowałyby sąd do wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego uzasadnieniem (wyjaśnieniem) dla rozstrzygnięcia wynikającego z art. 151 p.p.s.a. są przede wszystkim te oceny Sądu, w których zawarta jest aprobata dla poczynań organu odwoławczego. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oznacza przede wszystkim, że Sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonego aktu, nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady skutkującej sankcją nieważności, oraz że nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jak wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Podobnie art. 151 p.p.s.a. - który w niniejszej sprawie miał prawidłowe zastosowanie - wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie została uwzględniona. Unormowania te są przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu podstawę do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz wynikowymi - stanowiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione w zarzucie przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Przepisy te można naruszyć jedynie w powiązaniu z wyraźnie wskazanymi przepisami postępowania lub prawa materialnego. Dopiero bowiem naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Ocena, czy nieuwzględnienie skargi jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. - przez jego niezastosowanie możliwa jest zatem wtedy, gdy zostanie wykazane naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego. Na początek należy odpowiedzieć na zarzut braku skutecznego doręczenia orzeczenia w sprawie. Jak wskazuje organ zgodnie z informacją uzyskaną od organu pierwszej instancji, do Urzędu Skarbowego w I. nie wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą profesjonalnemu pełnomocnikowi. Ponadto organ podał, że powoływane decyzje stanowiące podstawę prawną wydania tytułów wykonawczych, również były adresowane do skarżącej - jako strony postępowania, co potwierdza okoliczność, iż skarżąca nie posiadała pełnomocnika w tych postępowaniach wymiarowych. Dodał, że w materiale dowodowym tej sprawy znajduje się upoważnienie z [...] lutego 2025 roku udzielone przez skarżącą jej mężowi, do cyt.: "przejrzenia akt sprawy nr [...] oraz do sporządzenia z niej notatek, fotokopii, fotografii oraz żądania wydania kserokopii akt sprawy". W dniu [...] lutego 2025 roku w Urzędzie Skarbowym w I. sporządzony został protokół z czynności urzędowej w związku z zapoznaniem się umocowanego małżonka z aktami postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie i sporządzenia fotokopii akt. Postępowanie to dotyczyło odmowy wszczęcia postępowania, na wniosek skarżącej z [...] grudnia 2024 roku, w sprawie doręczenia dalszych tytułów wykonawczych z [...] września 2024 roku stanowiących podstawę wpisu hipotek przymusowych w księdze wieczystej, z uwagi na treść przepisu art. 26c § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 roku poz. 1438), zgodnie z którym zobowiązanemu nie doręcza się odpisu dalszego tytułu wykonawczego. Zdaniem organu, pełnomocnictwo to nie obejmowało swoim zakresem umocowania małżonka do działania w imieniu skarżącej w przedmiotowej sprawie. Organ dodał także, że wbrew twierdzeniom skarżącej, akta sprawy nie zawierają informacji o kolejnej czynności zapoznawania się przez stronę lub jej pełnomocnika z zebranym materiałem dowodowym. Natomiast załączone przez nią do zażalenia pełnomocnictwo z [...] marca 2010 roku udzielone innej osobie z B. R.-P., dotyczy składania i podpisywania w imieniu skarżącej deklaracji podatkowych, zeznań i innych informacji w rozumieniu art. 3 pkt 5 O.p. oraz protokołów z kontroli urzędów skarbowych. Podkreślił, że i to pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą nie obejmuje przedmiotu tej sprawy. Ponadto organ zauważył, że przedłożone przy piśmie z [...] września 2025 roku pełnomocnictwo z [...] kwietnia 2011 roku nie może być uznane jako obowiązujące w tej sprawie z uwagi na jego zakres umocowania. Akta sprawy potwierdzają powyższe okoliczności i analizę należy rozpocząć od tego, że stosownie do art. 145 § 1 i § 2 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Za orzecznictwem należy przyjąć, że w każdym wypadku naruszenia art. 145 § 2 O.p. uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy. Przez wadliwość doręczenia postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia zażalenia. Skarżąca nie wykazała, by w postępowaniu o wykreślenie hipoteki przedłożyła pełnomocnictwo, którego treść nałożyłaby na organ obowiązek doręczenia postanowienia wydanego w tym postępowaniu pełnomocnikowi. W szczególności za takie nie można uznać dołączone do pisma pełnomocnictwo datowane na 2011 r., gdyż nie tylko jego zakres nie wskazuje na to, by intencją strony było działanie przez tego pełnomocnika, ale również same czynności skarżącej: samodzielne złożenie wniosku, który zainicjował postępowanie oraz przedkładanie w postępowaniu pełnomocnictwa tej samej osobie, jednak ograniczone jedynie do czynności przeglądania akt. Nie jest zatem logicznym stwierdzenie, że działała przez pełnomocnika w pełnym zakresie. To wola skarżącej kreuje czy będzie ona działała samodzielnie czy przez pełnomocnika. Powołanie się na pełnomocnictwo sprzed ponad dziesięciu lat przez złożenie go jedynie na dowód, że takie kiedyś było udzielone w sprawie nie było wystarczającym do uznania, by w sprawie o wykreślenie hipoteki ustanowiono pełnomocnika, któremu należało doręczać pisma stosownie do art. 145 § 2 O.p. Podkreślenia wymaga, że obecnie Sąd ocenia zgodność z prawem odmowy wszczęcia postępowania z wniosku złożonego z żądaniem o wykreślenie hipoteki. W tym postępowaniu nie ustanowiono pełnomocnika w sprawie, gdzie podstawa prawną kwestionowanego orzeczenia organu był art. 165a § 1 O.p. Nie ma więc racji skarżąca formułując taki zarzut na etapie złożenia skargi. Sąd stwierdza, że jest to jedyny, i zresztą lakonicznie uzasadniony, zarzut, jednak stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. O naruszeniu normy wynikającej z art. 134 § 1 p.p.s.a. można mówić, gdy Sąd wyszedł poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, ale także wówczas gdy ograniczył się do rozpoznania tylko niektórych aspektów sprawy. Sąd wskazuje, że organ prawidłowo zinterpretował art. 165a § 1 O.p., gdyż istnienie przesłanki "innych uzasadnionych przyczyn" powinno być badane przede wszystkim w odniesieniu do kompetencji organu a w szczególności do tego, czy organ posiada uprawnienie do wszczęcia danego postępowania (tj. czy przepis prawa upoważnia organ do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie). Jeśli więc okazałoby się, że przepis prawa będący podstawą wniosku inicjującego postępowanie, nie upoważnia organu do prowadzenia tego konkretnego postępowania, organ winien wydać postanowienie w trybie omawianego przepisu. Należy pamiętać o tym, że to rozstrzygnięcie, nie zapada nigdy z przyczyn merytorycznych, tj. z uwagi na stwierdzenie, że konkretne żądanie strony nie jest zasadne. "Inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego zostały ograniczone do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Nadto w postanowieniu wydanym w tym trybie organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu co do odpowiednika art. 165a § 1 O.p., tj. art. 61a § 1 k.p.a. (por. Barbara Adamiak. Refleksje na temat dopuszczalności postępowania administracyjnego, ZNSA 2015/5, s. 9-25) "przepisy (...) nakładają na organ administracji publicznej obowiązek ustalenia dopuszczalności przedmiotowej postępowania administracyjnego. Regulacja w ujęciu pozytywnym jest już zawarta w unormowaniu zakresu obowiązywania przepisów ogólnego postępowania administracyjnego w związku z przepisami materialnego prawa administracyjnego. Odpowiednio do regulacji należy usystematyzować brak przesłanki przedmiotowej na niedopuszczalność przedmiotową z powodu przynależności sprawy do właściwości sądu powszechnego i z innych przyczyn. W sprawie organ prawidłowo powołał art. 165a § 1 O.p. w powiązaniu z przepisami ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz Kodeksu postępowania cywilnego (str. 4 postanowienia) i wywiódł prawidłowy wniosek, że sprawa wykreślenia hipoteki należała do sądu powszechnego. Żądanie przyjęte przez organ nie jest podważane przez stronę, a jej wniosek w swej treści jest jasny co do skutku, czyli wykreślenia zapisu hipoteki (k. 62). Materiał zgromadzony w sprawie nie budził wątpliwości. Zatem nie można doszukać się naruszeń w tym zakresie, w szczególności art. 122, art. 187 § 1 czy art. 191 O.p. Organy podatkowe zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, które są niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Powinny zebrać wszystkie dostępne dowody i rozpatrzeć je w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzają one tezy organu czy twierdzenia podatnika (art. 187 § 1 w zw. z art.121 § 1 o.p.). Następnie powinny je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Oznacza to, że powinny poddać ocenie wszystkie prawidłowo zebrane dowody, każdy z nich z osobna, a także we wzajemnym ich związku, kierując się doświadczeniem życiowym, zasadami wiedzy i własnym przekonaniem. Organ nie może pominąć żadnego z dowodów, jeżeli oceni go jako wiarygodny, nie może nie doceniać jego znaczenia, jeżeli ma on wartość dla rozpoznawanej sprawy (por. D. Strzelec, Dowody i postępowanie dowodowe w prawie podatkowym, Warszawa 2015, s. 192). Ocena ta powinna być logiczna i spójna. Organ nie może zatem wyprowadzać z dowodów wniosków, które według reguł logiki z nich nie wynikają (por. też A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, 2006, s. 248, Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1996r., s.174 i n., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2011 r., II FSK 1944/09). W sprawie wystarczającą do ustalenia okolicznością była treść wniosku skarżącej z [...] lutego 2025 r. Nie można nie dostrzec, że organ przeprowadził rozpoznanie kwestii przedawnienia, co mogłoby się wydawać zbędne po stwierdzeniu braku swojej kompetencji do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej. Jednak nie można zapomnieć, że organ z zasady zaufania zawartej w art. 121 § 1 O.p. ma obowiązek prowadzenia postępowania podatkowego zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa tak, by było pewne, że respektowane są uprawnienia jego uczestników, że organ wywiązuje się ze swoich obowiązków i dąży do sprawnego i efektywnego zakończenia sprawy. Zatem niewątpliwie organ ma obowiązek badania wniosków złożonych w trybie administracyjnym tak, by dążyć do załatwienia spraw zgodnie z oczekiwaniem wnioskodawcy, a więc merytorycznie (pozytywnie albo negatywnie). Odmowa wszczęcia postępowania nie jest takim rozstrzygnięciem. Przedawnienie zobowiązań nie jest okolicznością istotną dla odmowy wszczęcia postępowania, jaka miała miejsce w stanie faktycznym sprawy, gdyż organ nie ma narzędzi prawnych, by dokonać wykreślenia hipoteki, niemniej z art. 100 ustawy z 6 lipca 1982 r., o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2025 r., poz. 341, t.j.), wynika, że w razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Zatem organ prawidłowo poczuł się w obowiązku zbadać, w jakim kierunku należy prowadzić postępowanie z wniosku, a przedawnienie mogło zmienić optykę tego. Przedawnienie jest w pierwszym rzędzie instytucją materialnoprawną wywołującą istotne skutki w postępowaniu administracyjnym. Przedawnienie obejmuje sytuacje, kiedy nie istnieje już żaden stosunek materialnoprawny, kiedy wygasły już wszelkie relacje pomiędzy podatnikiem, a organami podatkowymi (Państwem) w związku ze zdarzeniem prawnopodatkowym, od którego upłynął już ustawowy termin, który nie uległ wcześniej przerwaniu, bądź zawieszeniu i nie zachodzi sytuacja, że nie rozpoczął on swojego biegu. Wierzyciel, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego. Zatem ustalając brak przedawnienia organ nie poddał istnienia przedawnienia pod spór, ale poddał pod to, czy wykonał wszystkie swoje obowiązki jako organ administracji publicznej w sprawie o wykreślenie hipoteki w szerszym rozumieniu. Organ nie ma obowiązku występować z wnioskiem o wykreślenie hipoteki przymusowej. Nie można więc złożyć ponaglenia, zarzucając mu w tej kwestii bezczynność. Organ jest natomiast zobligowany do dokonania wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej, w tym na wniosek winien wystawić dokument potwierdzający wygaśnięcie wierzytelności podatkowej (zaświadczenie). Jeżeli organ podatkowy odmawia wystawienia takiego dokumentu, a podstawa do takiej odmowy zostanie odpowiednio zweryfikowana (także w postępowaniu sądowoadministracyjnym), właściciel nieruchomości może domagać się wykreślenia hipoteki w drodze powództwa. Chodzi o powództwo mające na celu usunięcie rozbieżności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Wnosi się je na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zaś sąd cywilny jest zobowiązany do zgromadzenia materiału dowodowego oraz własnej oceny sprawy, z uwzględnieniem brzmienia przepisów ustawy podatkowej i przy współdziałaniu z organami podatkowymi. To oznacza, że organ nie stwierdzając przedawnienia nie miał obowiązku wykonywania dalszych obowiązków wynikających z art. 100 tej ustawy. Zatem według organu nie tylko nie ma podstawy kompetencyjnej do wykreślenia hipoteki, ale również nie ma podstawy faktycznej do uznania przedawnienia zabezpieczonych zaległości i taki wniosek należy uznać za prawidłowy w świetle prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że na tym etapie nie można uznać, by ocena przedawnienia była wiążąca merytorycznie. W takim wypadku organ prawidłowo zastosował art. 165 a § 1 O.p. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.