I SA/Łd 48/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant Starszy specjalista Małgorzata Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 maja 2026 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 19 listopada 2025 r. nr 1001-IOD-3.4102.11.2025.9.ER.U1002 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2024 rok oddala skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia 19 listopada 2025 r., po rozpoznaniu odwołania D.D., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie z dnia 2 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2024 r. W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor wskazał między innymi, że w dniu 26 kwietnia 2025 r. do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynęło zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2024 roku PIT-37 oraz korekta tego zeznania, w której wykazane zostały tożsame wielkości co do uzyskanych przychodów i należnego podatku, a jedyna różnica polega na wskazaniu innej kwoty dla OPP. W dniu 5 maja 2025 r. podatnik złożył kolejną korektę zeznania PIT-37 za rok 2024 wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2024 r. w kwocie 95.155 zł. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że roszczenie jest wynikiem błędnej kwalifikacji podatkowej wypłaconego przez jego byłego pracodawcę odszkodowania oraz zapłaconej przez niego niedopłaty podatku dochodowego w pierwotnym zeznaniu podatkowym za 2024 rok. Wskazał, że P S.A. Oddział Elektrownia B wypłacił mu odszkodowanie, wraz z należnymi odsetkami, na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2024 roku, wydanego w sprawie sygn. akt [...], z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę. Od naliczonej i wypłaconej kwoty były pracodawca potrącił zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie 71.156 zł, co w ocenie wnioskodawcy było bezzasadne i naruszyło obowiązujące przepisy prawne. W dniu 22 maja 2025 r. podatnik złożył jeszcze jedną korektę zeznania PIT-37 za 2024 r. oraz korektę wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego z dnia 5 maja 2025 r. wskazując jej kwotę na 94.956 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie, po analizie przedłożonych przez podatnika dokumentów uznał, że otrzymane przez niego świadczenie nie może korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2647 ze zm.), zwanej u.p.d.o.f., i decyzją z dnia 2 lipca 2025 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2024 r. w kwocie 94.956,00 zł. W ocenie organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że przedmiotowe świadczenie zostało wypłacone za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, to ma ono w istocie charakter odprawy, w rozumieniu ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Tym samym kwota świadczenia stanowi podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychód ze stosunku pracy, od którego były pracodawca miał obowiązek obliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia 19 listopada 2025r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Dokonując wnikliwej analizy treści wyroku będącego podstawą wypłaty spornego świadczenia oraz dokumentu porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego zawartego w dniu 30 grudnia 2016 r. między stroną związkową a pracodawcą, organ odwoławczy wywiódł, że, wbrew użytej nazwie "odszkodowanie", otrzymana przez stronę należność stanowiła w istocie, wynikającą z porozumienia, karę umowną za naruszenie obowiązujących u pracodawcy procedur dotyczących rozwiązania stosunku pracy. W żadnej zaś mierze zasądzona kwota nie miała na celu wyrównania zaistniałego w majątku podatnika uszczerbku, albowiem do takiego uszczerbku – w wyniku działania pracodawcy – nie doszło. Konsekwencją powyższych ustaleń było stwierdzenie, że należność ta nie podlega zwolnieniu z opodatkowania w oparciu o przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., stanowiąc przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu. W skardze na tą decyzję D.D. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, kwestionowanym rozstrzygnięciom, zarzucając naruszenie: 1) art. 21 ust 1 pkt 3 oraz art. 21 ust 1 pkt 3b u.p.d.o.f., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że świadczenie wypłacone skarżącemu na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] r., sygn. akt [...], nie stanowi odszkodowania w rozumieniu tych przepisów, lecz podlega opodatkowaniu jako przychód ze stosunku pracy (w szczególności odprawa lub świadczenie o analogicznym charakterze) albo jako świadczenie odpowiadające utraconym korzyściom (lucrum cessans), podczas gdy: - świadczenie to zostało zasądzone jako ryczałtowe odszkodowanie sankcyjno-kompensacyjne za naruszenie przez pracodawcę gwarancji zatrudnienia wynikającej z normatywnego źródła prawa pracy (porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego z dnia 30 grudnia 2016 r.), - jego wysokość nie została ustalona według reguł art 361 § 2 k.c., a zatem nie odpowiada utraconym korzyściom w rozumieniu prawa cywilnego, - świadczenie to nie zastępuje konkretnego strumienia dochodów ani wynagrodzenia za określony okres, lecz pełni funkcję sankcji za bezprawne naruszenie zobowiązania pracodawcy, - zostało ono zmiarkowane na podstawie art. 484 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p., co potwierdza jego odszkodowawczy charakter i wyklucza kwalifikację jako klasycznego odszkodowania za Iucrum cessans. 2) art. 21 ust 1 pkt 3 oraz 3b u.p.d.o.f. w zw. z art. 9 § 1 Kodeksu pracy, poprzez ich niezastosowanie, mimo że zasądzone świadczenie: a) wynikało wprost z postanowień "innego opartego na ustawie porozumienia zbiorowego" w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. b) zostało zakwalifikowane przez sąd powszechny jako odszkodowanie należne z tytułu naruszenia gwarancji zatrudnienia, c) nie mieści się w żadnym z wyjątków enumeratywnie wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a) – g) u.p.d.o.f., co czyniło zastosowanie zwolnienia podatkowego obligatoryjnym. 3) art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), zwanej o.p., poprzez nieuwzględnienie wiążącej mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] r., sygn. akt [...], w szczególności poprzez zaakceptowanie skutku tego wyroku w postaci zasądzonej kwoty, przy jednoczesnym pominięciu jego ratio decidendi, tj. kwalifikacji świadczenia jako odszkodowania oraz zastosowania przez sąd instytucji miarkowania na podstawie art. 484 § 2 k.c., a w konsekwencji dokonanie samodzielnej, sprzecznej z wyrokiem sądu pracy kwalifikacji prawnej świadczenia na potrzeby podatkowe, co stanowi niedopuszczalne podważenie ustaleń i ocen prawnych sądu powszechnego przez organ administracji publicznej. 4) art. 120, art. 121 § 1, art. 122 § 1 i 2, art. 187 §1 i art. 191 o.p., poprzez: a) dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na selektywnym i instrumentalnym wykorzystaniu fragmentów uzasadnienia wyroku sądu pracy, z pominięciem całościowej analizy podstawy prawnej roszczenia oraz zastosowanej przez sąd konstrukcji cywilnoprawnej, b) zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie istotnych dowodów, skutkujące dowolnymi ustaleniami, jakoby wypłata spornego świadczenia nastąpiła zgodnie z "obowiązującymi u pracodawcy aktami wewnętrznymi", przez co brak było bezprawności po stronie pracodawcy i szkody po stronie pracownika. Organ dowolnie zignorował treść prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] r., sygn. [...], w którym wyraźnie stwierdzono odszkodowawczy charakter zasądzonego świadczenia należnego skarżącemu za naruszenie Porozumienia etatyzacyjnego, a nie za sam fakt rozwiązania umowy o pracę. 5) art. 365 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie wiążącego organ państwowy (w tym organ podatkowy) skutków prawomocnego wyroku z dnia [...] r., wydanego przez Sąd Okręgowy w P - V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt [...], który stanowi wyłączną podstawę otrzymania przez podatnika przedmiotowego odszkodowania wynikającego z Porozumienia etatyzacyjnego i który jednocześnie stanowi tytuł wykonawczy uprawniający do egzekucji w przypadku jego niewykonania, podczas gdy zgodnie z tym przepisem art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, które to pominięcie skutkowało sprzecznym z wyrokiem (i tym samym wadliwym) przyjęciem, że zasądzone świadczenie nie stanowi odszkodowania w rozumieniu tych przepisów, lecz podlega opodatkowaniu jako przychód ze stosunku pracy (w szczególności odprawa lub świadczenie o analogicznym charakterze) albo jako świadczenie odpowiadające utraconym korzyściom (lucrum cessans), podczas gdy: - świadczenie to zostało zasądzone jako ryczałtowe odszkodowanie sankcyjno- kompensacyjne za naruszenie przez pracodawcę gwarancji zatrudnienia wynikającej z normatywnego źródła prawa pracy (Porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego z dnia 30 grudnia 2016 r.), - jego wysokość nie została ustalona według reguł art. 361 § 2 k.c., a zatem nie odpowiada utraconym korzyściom w rozumieniu prawa cywilnego, - świadczenie to nie zastępuje konkretnego strumienia dochodów ani wynagrodzenia za określony okres, lecz pełni funkcję sankcji za bezprawne naruszenie zobowiązania pracodawcy, - zostało ono zmiarkowane na podstawie art. 484 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p., co potwierdza jego odszkodowawczy charakter i wyklucza zarazem kwalifikację jako klasycznego odszkodowania za lucrum cessans. 6) błąd w ustaleniach faktycznych i dowolną ocenę dowodów - polegające na: a) bezzasadnym przyjęciu przez organ, że skarżący otrzymał sporne świadczenie w ramach obowiązujących u pracodawcy zasad i regulaminów, co rzekomo wyklucza bezprawność działania pracodawcy i istnienie szkody, a sugeruje jedynie wypłatę rekompensaty utraconych dochodów w formie odprawy. W rzeczywistości materiał dowodowy (w tym wyrok sądu pracy i samo Porozumienie etatyzacyjne) jednoznacznie potwierdza, że pracodawca dopuścił się czynu bezprawnego, naruszając gwarancję zatrudnienia uzgodnioną ze stroną związkową, co spowodowało szkodę po stronie skarżącego. Świadczenie ma więc charakter sankcji/odszkodowania za naruszenie prawa, a nie zwykłej odprawy przy zgodnym z prawem zwolnieniu; b) bezzasadnym przyjęciu, że fakt podjęcia przez skarżącego nowego zatrudnienia i osiągania niższych dochodów po rozwiązaniu stosunku pracy dowodzi, iż zasądzone świadczenie odpowiada utraconym korzyściom (lucrum cessans), podczas gdy okoliczność ta została przez sąd powszechny uwzględniona wyłącznie jako kryterium miarkowania ryczałtowego odszkodowania, a nie jako podstawa ustalenia charakteru lub funkcji świadczenia, co doprowadziło organ do błędnego i logicznie nieuprawnionego wniosku co do jego kwalifikacji podatkowej. 7) naruszenie zasad prawa Unii Europejskiej - w tym zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, zasady lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE) oraz zasady proporcjonalności. Opodatkowanie przez organ podatkowy odszkodowania przyznanego skarżącemu w celu zrekompensowania naruszenia praw pracowniczych (braku konsultacji przy zwolnieniu grupowym) jest działaniem podważającym efektywność i cel unijnych norm ochronnych. Organ, nakładając podatek na świadczenie o charakterze sankcji za naruszenie prawa pracy wywiedzionego z dyrektywy 98/59/WE, osłabił jego skutek prewencyjny i odstraszający, co narusza zasadę efektywności prawa UE oraz lojalnej współpracy. Ponadto decyzja organu zapadła w sposób nieprzewidywalny dla skarżącego (wbrew brzmieniu krajowych przepisów podatkowych), podważając zasadę pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań jednostki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty oraz wnioski zawarte w treści skargi oraz ustosunkował się do treści odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi rozstrzygnięcie, czy wypłacona na rzecz skarżącego kwota z tytułu naruszenia przez P S.A. Oddział Elektrownia w B. - Gwarancji Zatrudnienia na podstawie Porozumienia z dnia 30 grudnia 2016 r. jest zwolniona z opodatkowania, a to na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 bądź pkt 3b u.p.d.o.f., a w konsekwencji, czy skarżącemu przysługuje nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2024 rok. Sąd zauważa, że w sprawie pomiędzy stronami postępowania nie występują wątpliwości co do kluczowych elementów stanu faktycznego. Nie ulega wątpliwości, że podatnik był zatrudniony w P S.A. Oddział Elektrownia B na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od 30 maja 2016 r. do 31 marca 2021r. Z treści dokumentu "Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem" z dnia 11 grudnia 2020 r. wynika, że stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 w zw. z art. 36 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm.), zwanej k.p., oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1969 ze zm.) - z powodu likwidacji stanowiska Głównego Specjalisty Oddziału ds. Zarządzania i Organizacji. W treści tego dokumentu zawarto również pouczenie o przysługującym stronie prawie odwołania do Sądu Rejonowego w B. w terminie 21 dni od jego doręczenia. Z akt sprawy wynika, że podatnik nie skorzystał z tego prawa. W związku z otrzymanym wypowiedzeniem umowy o pracę złożył natomiast do Sądu Okręgowego w P. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pozew z dnia 23 sierpnia 2021 r., wnosząc o zasądzenie od P Spółki Akcyjnej w B.- Oddział Elektrownia B kwoty 595.221,75 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty z tytułu odszkodowania oraz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jako podstawę dochodzonego roszczenia wskazał - zgodnie z art. 9 § 1 k.p. - naruszenie § 5 pkt 1 Porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego zawartego 30 grudnia 2016 r. między stroną związkową a pracodawcą. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument Porozumienia zawartego 30 grudnia 2016 r. w sprawie zakończenia sporu zbiorowego między P S.A. Oddział Elektrownia B jako Pracodawcą, przy udziale Gwaranta, tj. P S.A., a wskazanymi Związkami Zawodowymi prowadzącymi spór zbiorowy z dnia 7 stycznia 2015 r. – zwany Porozumieniem. W treści Preambuły Porozumienia zapisano, cyt.: "Strony niniejszego Porozumienia, mając na uwadze: - wyzwania, przed jakimi staje Grupa Kapitałowa P, - potrzebę skutecznego przeprowadzenia procesu odmłodzenia załogi w poszczególnych obszarach działalności zawierają niniejsze Porozumienie, na podstawie art. 14 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz. U. z 2015 roku poz. 295, z późn. zm. - "ustawą", mając na celu zakończenie sporu zbiorowego i zabezpieczenie słusznych interesów Stron". W § 5 Porozumienia (na który podatnik wskazał w treści wniesionego do Sądu pozwu) zapisano: 1. Strona Pracodawców zobowiązuje się do niedokonywania zwolnień grupowych i indywidualnych z przyczyn nie dotyczących pracowników, bez wymaganych konsultacji i uzgodnień ze Stroną Związkową. 2. Pracodawca zobowiązuje się, a Gwarant gwarantuje, że w przypadku naruszenia zasad, o których mowa w § 2 ust. 3 - 6, § 3 oraz § 5 ust. 1, skutkujących dokonaniem zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn nie dotyczących pracowników - Pracodawca wypłaci na rzecz pracownika - objętego tymi zasadami - jednorazowe odszkodowanie w wysokości 27 średnich miesięcznych wynagrodzeń tego pracownika ustalonych za okres ostatnich 6 miesięcy poprzedzających rozwiązanie stosunku pracy, przy uwzględnieniu składników wynagrodzenia branych pod uwagę do określenia ekwiwalentu pieniężnego jak za urlop wypoczynkowy. Wypłata odszkodowania nastąpi najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy. Niezależnie od powyższego, pracownikowi objętemu tymi zasadami przysługuje odprawa pieniężna, o której mowa w przepisie art. 8 ust 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. 2016.1474 J.t z dnia 2016.09.15), w wysokości tam ustalonej. Sąd Okręgowy w P. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu sprawy z wniesionego przez podatnika powództwa, wyrokiem z dnia [...] r, sygn. akt [...], zasądził na jego rzecz od P S.A. Oddział Elektrownia w B. kwotę 297.611,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty. Od tego wyroku obie strony złożyły apelację, a następnie 15 maja 2024 r. podatnik zawarł z P Spółka Akcyjna Oddział Elektrownia B porozumienie kończące spór sądowy, w treści którego obie jego strony złożyły oświadczenie o cofnięciu w całości apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w P. oraz zobowiązanie do złożenia do Sądu pism procesowych o cofnięciu apelacji wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania apelacyjnego. W związku z powyższym Sąd Apelacyjny w Ł. - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...]r., sygn. akt [...], umorzył postępowanie apelacyjne. Zgodnie z informacją o przychodach z innych źródeł oraz dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2024 - PIT-11, wystawioną przez P S.A. – Oddział Elektrownia B, w 2024 r. wypłacono podatnikowi dochód w wysokości 297.361,00 zł, (przychód 297.611,00 zł - koszty uzyskania przychodów 250,00 zł) od którego pobrano zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 71.156,00 zł. Wobec tych okoliczności, Sąd zauważa, że zgodnie z regulacją art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., z podatku dochodowego zwolnione są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 k.p., z wyjątkiem: a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym, d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c, g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W ocenie Sądu, organy podatkowe, dokonując wnikliwej analizy treści wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt [...], trafnie uznały, że zasądzona na rzecz podatnika kwota nie stanowi odszkodowania w rozumieniu przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., jak również nie podlega zwolnieniu z opodatkowania w oparciu o przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przedstawiając obszerne fragmenty uzasadnienia tego rozstrzygnięcia na s. 13-17 zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zasadnie odwołał się do treści art. 365 § 1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Brzmienie powołanego przepisu jest jednoznaczne i nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto orzeczenie wydane w tym trybie ma charakter prejudycjalny co oznacza, że w późniejszym procesie kwestia ta nie może być już w ogóle badana. Istotne jest również to, że wyrok sądu powszechnego cechuje się tzw. prawomocnością materialną, co oznacza, że jest skuteczny erga omnes. Jak stwierdził Sąd Najwyższy, wynikająca z art. 365 § 1 k.c. moc wiążącą orzeczenia oznacza, że żaden z podmiotów nią objętych nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego określonej treści, niezależnie od tego, czy był stroną postępowania (wyrok SN z dnia 15 lipca 1998 r., IIUKN129/98, OSNP1999, nr 13, poz. 437). Kwestia doniosłości prawnej wyroku sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym była również przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych. W orzecznictwie przyjęto linię, iż wydany w sprawie prawomocny wyrok sądu powszechnego na mocy art. 365 § 1 k.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Konsekwencją powyższego jest to, że organ administracji jest związany tym orzeczeniem, czyli nie może dokonać odmiennej oceny prawnej niż zawarta w orzeczeniu. Ponadto nie może czynić odmiennych ustaleń faktycznych. Gdyby bowiem organy wywodziły z innych dokumentów w aktach sprawy wnioski przeciwstawne do tych, które wywiódł sąd, naruszyłyby autorytet sądu i przekreśliły jego kompetencje ustrojowe, na straży których stoi przywołany wyżej art. 365 k.p.c. (por. wyrok WSA z dnia 7 marca 2012 r., I SA/Wa 1366/11). Brak uwzględnienia tego wyroku stanowiłby oczywiste naruszenie prawa procesowego, w tym podnoszone w skardze uchybienie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, i art. 191 o.p. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu, do takiej sytuacji jednak nie doszło. Organy podatkowe zebrały materiał dowodowy, a następnie poddały go wnikliwej analizie. Jako dowód dopuściły wszystko to co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Ten zaś potwierdza zasadność dokonanych ustaleń w tym zakresie. To, że skarżący dokonuje innej oceny tego samego materiału dowodowego, nie może stanowić samo w sobie podstawy do stwierdzenia, że ocena dokonana przez organy podatkowe jest niewłaściwa czy też dowolna. Tożsame uwagi dotyczą kwestii podnoszonego w treści skargi naruszenia zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, zasady lokalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE) oraz zasady proporcjonalności. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażoną w zaskarżonej decyzji ocenę organu co do charakteru zasądzonego podatnikowi świadczenia jako wynikającej z Porozumienia, kary umownej za naruszenie obowiązujących u pracodawcy procedur dotyczących rozwiązania stosunku pracy - kary umownej za wadliwe rozwiązanie stosunku pracy. Świadczy o tym użycie w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w kontekście spornej kwoty pojęć takich jak: świadczenie majątkowe pełniące funkcję sankcji, odprawa, kara umowna, kara normatywna, ponadstandardowy, dodatkowy, nadzwyczajny przywilej pracowniczy. Ten rodzaj należności posiada charakter zarówno kompensacyjny (za naruszenie przez pracodawcę gwarancji zatrudnienia), jak również realizuje funkcję socjalną (poprzez zabezpieczenie utrzymania warunków socjalno-bytowych pracownika na poziomie odpowiadającym jego kwalifikacjom w okresie pomiędzy utratą dotychczasowej a uzyskaniem nowej pracy), ale także istotną funkcję represyjną (jako karę finansową za naruszenie przez pracodawcę reguł obowiązujących w procesie rozwiązywania stosunku pracy). Treść uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, odmiennie interpretowana przez skarżącego, ma również kluczowe znaczenie dla uznania, że zasądzona kwota nie miała na celu wyrównania zaistniałego w majątku powoda (podatnika) uszczerbku, gdyż do takiego uszczerbku – w wyniku działania pracodawcy – nie doszło. Zgodnie z § 5 Porozumienia, stanowiącego podstawę dochodzonego przez podatnika roszczenia, wysokość świadczenia - określonego z góry jako iloczyn jego 27 średnich miesięcznych wynagrodzeń za okres ostatnich 6 miesięcy poprzedzających rozwiązanie stosunku pracy – została uzależniona nie od zakresu jakiejkolwiek szkody, a od braku wymaganych konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową. Zdaniem Sądu, niewątpliwie świadczenie to było zatem należne podatnikowi za to, że jego pracodawca nie uzgodnił ze związkami zawodowymi kwestii wypowiedzenia mu umowy o pracę. Powyższe znajduje potwierdzenie w fakcie zmiarkowania zasądzonej kwoty, w oparciu o art. 484 § 1 k.c., uzasadnionym przez Sąd Okręgowy brakiem wniesienia przez podatnika od otrzymanego wypowiedzenia stosunku pracy odwołania do sądu pracy, co zadecydowało ostatecznie o rozwiązaniu stosunku pracy oraz podjęciem przez niego zatrudnienia już w trakcie okresu wypowiedzenia. Sąd rozważył również wysokość należnego świadczenia w kontekście występujących w Polsce realiów społeczno-gospodarczych określających przeciętną stopę życiową obywateli. Sąd podkreślił, że wysokość należnej skarżącemu rekompensaty z tytułu utraty pracy powinna być tak ustalona, aby pozwoliła zabezpieczyć warunki socjalno-bytowe w okresie pomiędzy utratą dotychczasowej a uzyskaniem nowej pracy na poziomie odpowiadającym kwalifikacjom skarżącego. Kwota ta nie miała zatem charakteru odszkodowawczego, nie stanowiła odszkodowania z tytułu poniesionych strat (damnum emergens), ani też odszkodowania z tytułu utraconych korzyści (lucrum cessans). Nie miała ona na celu przywrócenia majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody, a więc obejmującego dochód już opodatkowany, ani też wyrównania utraconego zysku. Miarkując wysokość zasądzonej kwoty, Sąd nie ustalał wysokości utraconego przez skarżącego wynagrodzenia (do chwili podjęcia nowego zatrudnienia), ale dążył do ustalenia zasadnej, adekwatnej z punktu widzenia okoliczności danego stanu faktycznego, realiów społeczno-gospodarczych, zasad współżycia społecznego, zasady społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa funkcjonującego w ramach tak zwanej sfery publicznej, wysokości kary nakładanej na pracodawcę, stanowiącej skutek naruszenia przezeń procedur prawa pracy związanych z rozwiązaniem stosunku pracy. Szczegółowa analiza treści wydanego w sprawie podatnika przez Sąd Okręgowy w P. wyroku doprowadziła zatem organy do zasadnego wniosku, iż wbrew użytej w Porozumieniu nazwie "odszkodowanie", otrzymana przez niego należność nie stanowiła odszkodowania w rozumieniu przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., lecz mającą charakter sankcji karę umowną za niezgodne z przepisami prawa działanie pracodawcy. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawię nie można zaś uznać kary umownej za odszkodowanie w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f, bowiem znaczenie tych pojęć jest inne, mimo podobnej funkcji, jaką pełnią w obrocie. Przede wszystkim wskazać należy, że przepisy dotyczące ulg i zwolnień podatkowych, jako stanowiące wyjątki od zasady powszechności opodatkowania (art. 3 i art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f.), podlegać muszą wykładni ścisłej, stąd ich rozszerzająca interpretacja jest niedopuszczalna. Fakt, że kara umowna jest swoistą postacią odszkodowania za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, nie oznacza, iż można utożsamiać oba te pojęcia na gruncie prawa podatkowego. Przyjęcie poglądu, iż pod pojęciem "odszkodowanie", o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., kryją się również "kary umowne", przeczy zasadzie racjonalności ustawodawcy, który w tej samej ustawie w powołanych powyżej przepisach pojęcia te traktuje odrębnie, jak również pozostaje w sprzeczności z literalną wykładnią tego przepisu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na wadliwe przyjęcie, że zasądzone świadczenie nie stanowi odszkodowania, lecz podlega opodatkowaniu jako przychód ze stosunku pracy (w szczególności odprawa lub świadczenie o analogicznym charakterze) albo jako świadczenie odpowiadające utraconym korzyściom (lucrum cessans) zauważyć należy, że rozważania organu w tym zakresie miały jedynie charakter hipotetyczny i czynione były przy zastrzeżeniu, że treść wyroku Sądu Okręgowego w P. na taki jej charakter nie wskazuje. Istota rozstrzygnięcia sprowadzała się natomiast do stwierdzenia, że zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w P. świadczenie nie miało charakteru odszkodowania, który stanowi warunek sine qua non zastosowania zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych – zarówno w oparciu o przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., jak również art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Dyspozycja tego przepisu wymaga, by otrzymane świadczenie charakteryzowało się trzema cechami, tj.: 1) jego wysokość i zasady ustalania wynikały wprost z normatywnych źródeł prawa pracy, a konkretnie: - ustaw lub przepisów wykonawczych do tych ustaw, - postanowień układów zbiorowych pracy, - innych opartych na ustawie porozumień, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 k.p., 2) miało charakter odszkodowania lub zadośćuczynienia, 3) nie mieściło się w enumeratywnym katalogu wyłączeń ze zwolnienia. W związku z tym, zastosowanie omawianego zwolnienia uwarunkowane zostało kumulatywnym wystąpieniem tych cech, a tym samym, rozumując a contrario, nie spełnienie choćby jednej z nich takowe zwolnienie wyklucza. Wobec uprzedniego wskazania, iż otrzymana przez Pana należność nie stanowi odszkodowania, lecz ma charakter kary umownej, wypełnienie pierwszej z tych przesłanek dotyczącej przynależności Porozumienia do źródeł prawa pracy - czego organy nie kwestionowały, nie uprawnia do zwolnienia analizowanego przychodu z opodatkowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. P.C.