I SA/Po 317/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie Sędzia WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi P. K. na czynność Starosty P. z dnia 26 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną czynność w części dotyczącej terminu ważności prawa jazdy kategorii AM, A2, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE; II. zobowiązuje Starostę P. do załatwienia sprawy w zakresie określonym w pkt I wyroku poprzez wpisanie terminu ważności uprawnienia kategorii AM, A2, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE jako bezterminowego w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Starosty P. na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Dnia 20 listopada 2025 r. P. K. (dalej: skarżący, strona) wniósł do Starosty (dalej: Starosta, organ) o przedłużenie kwalifikacji zawodowej z kodem [...]. Do wniosku załączono kserokopię aktualnego dokumentu prawa jazdy nr [...] nr druku [...] wydanego 17 listopada 2003 r. Dnia 26 listopada 2025 r. skarżący przedłożył potwierdzenie ukończenia szkolenia okresowego – świadectwo kwalifikacji zawodowej z 25 listopada 2025 r. Na tej podstawie przystąpiono do wygenerowania i zamówienia prawa jazdy z nowymi datami ważności w pozycji 11 dokumentu. Datę ważności uprawnień kat. [...], [...] i [...] określono na 15 lat od daty wydania prawa jazdy. Co do kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] została wpisana na dzień 20 listopada 2030 r. Kategoria [...], [...], [...] i [...] została nadal wpisana bezterminowo. W skardze na powyższą czynność Starosty podniesiono zarzut naruszenia : 1) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez [...] dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz stwierdzenie, że uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] są ograniczone w czasie, w sytuacji gdy prawidłowo przeprowadzona weryfikacja tych akt powinna prowadzić do wniosku, że uprawnienia w zakresie kierowania pojazdami kategorii: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] są ważne bezterminowo, 2) art. 18 ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2025, poz. 1226) oraz § 36 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2025, poz. 1073), poprzez jego niezastosowanie i dokonanie wadliwej czynności materialno-technicznej w postaci wpisania na rewersie wydanego blankietu prawa jazdy w kolumnie 11 daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 3) art. 18 ust. 2 pkt. 2 ustawy (Dz. U. 2025, poz. 1226), który nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, dokonane zamiany nie mogą dotyczyć w żadnym przypadku posiadanych już uprawnień skarżącego, wszystkich kategorii prawa jazdy uzyskanych za każdym razem bezterminowo, 4) art. 6 w zw. z art. 156 §1 k.p.a. poprzez dokonanie czynności materialno- technicznej wydania prawa jazdy z rażącym naruszeniem prawa i z pominięciem przepisów prawa, 5) art. 16 § 1, § 3 k.p.a. poprzez dokonanie powtórnej weryfikacji posiadanych uprawnień, co stanowi naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych. Wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności czynności Starosty w przedmiocie wpisu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w kolumnie [...] dokumentu prawa jazdy Nr [...], Nr blankietu: [...], wydanego skarżącemu w dniu 23.12.2025r. w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w P.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że data ważności uprawnień przypisana przy kategoriach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] została określona na podstawie art. 15 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz.U. z 2025, poz.126, z późn. zm.), który stanowi, że wpis potwierdzający odbycie kwalifikacji jest dokonywany w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o której mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach oraz § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2025r. poz. 1073), który stanowi, że wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenia szkolenia okresowego o którym mowa w art. 39f ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "[...]" we wniosku w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 roku transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...]. Datą ważności wpisu jest przypadająca najwcześniej data przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego. Wpisana data ważności uprawnień na dzień 20 listopad 2030r. przy kategoriach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] jest datą najwcześniejszą wynikającą z orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, gdyż w obu orzeczeniach widnieje data 20 listopada 2030r. jako data przeprowadzenia ponownych badań. Zmiana bezterminowych uprawnień kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] na 5 lat po szkoleniu zawodowym wynika z przepisów o kwalifikacji wstępnej - szkoleniu okresowym (kod [...]), które mają na celu potwierdzenie zdolności do pracy zawodowej co 5 lat. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 styczna 2011 r. o kierujących pojazdami prawo jazdy kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] lub [...] wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15 cyt. ustawy niezależnie od bezterminowych uprawnień bazowych, co jest potwierdzone w kolumnie 11 prawa jazdy. Symbol "-" wpisany w rubryce data ważności uprawnienia kategorii [...], [...], [...], [...] jest informacją, że kategoria [...], [...], [...], [...] jest ważna bezterminowo, zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2025, poz. 1073) który mówi, że w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniami lekarskimi lub psychologicznymi, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Z kolei § 36 ust.3 jednoznacznie wskazuje, że przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W dniu 23 grudnia 2025 r. organ wydał druk nr [...] prawa jazdy, w którym wskazał - w rubryce [...] - kategorie posiadanych uprawnień, w rubryce [...] - daty ich uzyskania, w rubryce -[...] daty ważności poszczególnych kategorii uprawnień oraz-w rubryce [...] - ograniczenia w postaci kodu "[...]" do niektórych kategorii prawa jazdy. W odniesieniu do kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] organ określił datę ważności tych uprawnień na dzień 20 listopada 2030 r. przy ograniczeniu z kodem "[...]" - wynikające z daty, która widnieje na orzeczeniu lekarskim oraz orzeczeniu psychologicznym. Pismem z dnia 29 grudnia 2025 r. P. K. złożył skargę na czynność Starosty zawartą w decyzji z dnia 26 listopada 2025r. w przedmiocie wpisania terminów ważności kategorii prawa jazdy: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W analizowanym przypadku, decyzji o wydaniu skarżącemu prawa jazdy zawierającego wpisy o terminach ważności uprawnień do kierowania pojazdami zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2025, p. 1226, z późn. zm.), a także rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2025, poz. 1073). Organ wskazał, że P. K. składając w dniu 20 listopada 2025 r. wniosek dotyczący przedłużenia kwalifikacji zawodowej z kodem [...] posiadał uprawnienia kat. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], które wydane były bezterminowo. Po ukończeniu szkolenia okresowego i wygenerowaniu nowego prawa jazdy, uprawnienia kat. [...], [...], [...], [...], T - pozostały jako bezterminowe, pozostałe tj. kat. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wydane zostały z terminem ważności do 20 listopada 2030r. Z kolei uprawnienia kat. [...], [...], [...] zawierają zapis o ich ważności do dnia 26 listopada 2040r. Organ stwierdził, że nowy blankiet prawa jazdy wydany 26 listopada 2025r. "pozbawił" statusu bezterminowości uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie tych kategorii, które wcześniej posiadały taki status. W nowym dokumencie prawa jazdy wydanym na druku [...] nadal widnieje wpis "-" oznaczający bezterminowość przy uprawnieniach kat. [...], [...], [...], [...], [...]. Pozostałe kategorie uprawnień posiadają natomiast ważność, a dodatkowo kat. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w rubryce [...] - ograniczenia terminowe dotyczące kwalifikacji zawodowych kierowcy. Art. 13 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. z 2025, poz. 1226, z późn. zm.) wskazuje, że okresy ważności określonych kategorii prawa jazdy i dopuszcza możliwość ograniczenia tych okresów z uwagi na orzeczenia lekarskie lub psychologiczne: " 1. Prawo jazdy kategorii: 5) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] lub T wydaje się na okres 15 lat, z tym że: 5) okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a, 5) prawo jazdy kategorii [...] uzyskane po raz pierwszy wydaje się na okres, o którym mowa w art. 91 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 92 ust. 1; 5) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] lub [...] wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15. 2. Orzeczenie lekarskie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w uzasadnionych przypadkach dotyczących stanu zdrowia, może być wydawane na okres krótszy niż 5 lat.(...)" Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 ww. ustawy starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyśpieszonej albo szkolenia okresowego, o którym mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180, z zm.). Według art. 39d ust. 2 ustawy o transporcie drogowym kierowca obowiązany jest co pięć lat począwszy od dnia uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej poświadczającego uzyskanie kwalifikacji, ukończyć szkolenie okresowe odpowiednio do pojazdu, którym wykonuje przewóz drogowy. Szkolenie okresowe zgodnie z art. 39d ust. 4 ustawy o transporcie drogowym jest prowadzone w ośrodku szkolenia w zakresie bloków programowych określonych odpowiednio do kategorii prawa jazdy: - [...],[...], [...], [...]; - [...], [...], [...], [...] Kierowca wykonujący przewóz drogowy różnymi pojazdami, dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy co najmniej dwóch kategorii, o których mowa w ust. 4 może ukończyć szkolenie okresowe z zakresu jednego bloku programowego (art. 39d ust.6 tej ustawy). Wpis potwierdzający odbycie szkolenia okresowego jest dokonywany na pisemny wniosek kierowcy, na podstawie informacji zawartej w profilu kierowcy zawodowego albo przedłożonych: 1) kopii świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej, szkolenia okresowego lub na podstawie ważnej karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji [...] lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub przez [...], zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, 2) kopii orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, 3) kopii orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - określonych w przepisach ustawy, o której mowa w ust. 1 (art. 15 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami). Zgodnie z art. 15 ust. 3 tej ustawy świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie, o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1, w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wpis taki jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o której mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o którym mowa w przepisach 7a tej ustawy (art. 15 ust. 4). Zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują, iż skarżący przedstawił świadectwo kwalifikacji zawodowej z dnia 25 listopada 2025r. potwierdzające odbycie szkolenia okresowego w zakresie bloku programowego do kategorii prawa jazdy [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Przedłożył również orzeczenie lekarskie z dnia 20 listopada 2025r. ustalające brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenie psychologiczne z dnia 20 listopada 2025r, gdzie również nie stwierdzono przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W obu orzeczeniach wskazano termin następnych badań lekarskich i psychologicznych na dzień 20 listopada 2030r. Daty w obu orzeczeniach były podstawą do dokonania właściwych wpisów na blankiecie prawa jazdy. W § 15 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. (Dz. U. z 2025, poz. 1073) wskazano sposób wypełnienia blankietu prawa jazdy zaznaczając w pkt 4, iż "datą ważności prawa jazdy" jest najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy. W odniesieniu do blankietu prawa jazdy nr [...] w pkt 4b na pierwszej stronie dokumentu wpisano więc datę 26 listopad 2040r., gdyż najpóźniejszą datą ważności uprawnień, które posiada P. K. jest data 26 listopad 2040 r. Z kolei w § 15 ust. 3 pkt 10 przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025r. zdefiniowano datę ważności uprawnienia jako najwcześniejszą z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzonych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczenia lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane [...] określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. W przypadku uprawnień skarżącego, w odniesieniu do posiadanych uprawnień kat. [...], [...], [...] w blankiecie prawa jazdy jako datę ważności uprawnień wpisano datę "26.11.40", gdyż określa ona okres 15 lat od daty wydania prawa jazdy tj. od 26 listopada 2025r. i nie wiąże się z jakimkolwiek orzeczeniem lekarskim wydanym dla tych kategorii. W odniesieniu natomiast do uprawnień kat. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] jako datę ważności uprawnień wpisano "20.11.30", gdyż zarówno z orzeczenia lekarskiego, jak i psychologicznego ta data została wskazana jako data przeprowadzenia ponownych badań. W zakresie uprawnień kat. [...], [...], [...], [...], T nie wprowadzono żadnego zapisu dotyczącego daty ważności uprawnienia. Stosownie bowiem do treści § 36 ust. 1 rozporządzenia w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. W § 15 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia zawarto też dodatkowe zastrzeżenia - litery a-f, odnoszące się do poszczególnych uprawnień. W analizowanej sprawie zastosowanie mają lit. a, c i d: a) w przypadku prawa jazdy kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], z zastrzeżeniem lit. b-f, b) w przypadku prawa jazdy kategorii [...] uzyskanego w wyniku posiadania prawa jazdy kategorii [...] oraz prawa jazdy kategorii [...], [...], [...] lub [...] - za datę ważności przyjmuje się datę ważności dla prawa jazdy kategorii [...] lub datę 15 lat od daty wydania prawa jazdy, w przypadku gdy prawo jazdy kategorii [...] jest ważne bezterminowo, c) w przypadku prawa jazdy kategorii [...] uzyskanego w wyniku posiadania prawa jazdy kategorii [...] i [...] - za datę ważności przyjmuje się datę ważności dla prawa jazdy kategorii [...] Zdaniem organu wprowadzone daty ważności uprawnień w rubryce [...] prawa jazdy ustalone zostały prawidłowo, tj.: - bezterminowo - kat. [...], [...], [...], [...], T- zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia, - do dnia 20 listopada 2030r. - [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - zgodnie z § 15 ust. 3 pkt 10 lit. b - rozporządzenia, - do dnia 26 listopada 2040 r. - [...], [...], [...] - zgodnie z § 15 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia. W § 15 ust. 3 pkt 11 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. 2025.1073) wskazano również sposób wypełniania rubryki [...] blankietu prawa jazdy. Zawarte są w niej ograniczenia, czyli kody określone w przepisach wydanych na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy, mające zastosowanie do poszczególnych kategorii uprawnień do kierowania pojazdami oraz do kategorii uprawnień nadawanych na podstawie kategorii, której dotyczą kody. Organ wskazał, że data ważności wpisu zamieszczonego w rubryce [...] blankietu prawa jazdy oznaczającego terminowe ograniczenie kwalifikacji kierowcy jest związana z datą przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i psychologicznych wskazanych przez lekarza na dzień 20 listopada 2030r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z treścią art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 111), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1131 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kontrola powyższych aktów administracyjnych i czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana według kryterium legalności. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm., dalej: u.k.p.)., osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na wniosek osoby posiadającej prawo jazdy starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu tego wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę. Jeśli natomiast zmiana ta wynika z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, to tylko wówczas te nowe uprawnienia wynikają ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Omawiany problem prawny był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach z: 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 374/22, z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20, z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1421/21, z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22, CBOSA). Sąd podziela zasadnicze motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniach powyższych orzeczeń w odniesieniu do tego, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w warunkach wskazanych w art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec powyższego, Sąd przyjął, że przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była czynność materialno-techniczna Starosty, dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozstrzygnięcia, należy jeszcze wskazać, że stosownie do brzmienia art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Przedmiotowa skarga podlegała rozpatrzeniu merytorycznemu przez tutejszy Sąd. Przechodząc do merytorycznych aspektów sprawy wskazać należy, że zaskarżona czynność została podjęta w związku z wnioskiem skarżącego o wymianę dokumentu prawa jazdy. W sprawie rozważenia wymagało, czy wymiana prawa jazdy przez organ w oparciu o przywołane powyżej przepisy prawa materialnego, upoważniała organ do ingerencji w uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami, poprzez wpisanie daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, jest rozumiane jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Natomiast w drugim znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego, potwierdzającego posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami. Dlatego wymaga wyraźnego zaznaczenia konieczność odróżnienia uprawnień do kierowania pojazdami, które stanowią publiczne prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem od samego dokumentu prawa jazdy, który w świetle art. 4 ust. 1 u.k.p. stanowi wyłącznie dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składający się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy. Prawo jazdy jest więc urzędowym dowodem posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (art. 76 § 1 k.p.a.). Jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy uprawnienia stwierdzone decyzją właściwego organu są ważne, czy też wygasły, np. wskutek upływu czasu (por. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., I OSK 1686/15). Słusznie podkreśla się także w orzecznictwie, że czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu, a czym innym jest data ważności uprawnienia, wpisywana na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy w kolumnie (pozycji) 11, korespondującej z pozycją w kolumnie 9 wskazującą na konkretną kategorię posiadanego uprawnienia (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z 25 czerwca 2025 r., sygn. III SA/Łd 168/25). Z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii bezterminowo (w pozycji 11 "data ważności uprawnienia" w odniesieniu do tych kategorii widnieje symbol "-"). Zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2025, poz. 1073) w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniami lekarskimi lub psychologicznymi, w pozycji " data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Z kolei § 36 ust. 3 jednoznacznie wskazuje, że przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Z tego względu w ocenie Sądu symbol "-" wpisany w rubryce data ważności uprawnienia kategorii [...], [...], [...], [...] jest informacją, że kategoria [...], [...], [...], [...] jest ważna bezterminowo. W tym zakresie organ działał prawidłowo. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. prawo jazdy kategorii: 1) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] lub [...] wydaje się na okres 15 lat, z tym że: a) okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a, b) prawo jazdy kategorii [...] uzyskane po raz pierwszy wydaje się na okres, o którym mowa w art. 91 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 92 ust. 1; 2) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] lub [...] wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15 - określa termin ważności dokumentu prawa jazdy, a nie ważności uprawnień określonych kategorii. Wskazać trzeba w tym miejscu, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p., dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.Urz. UE Seria L z 2006 r. Nr 403, s. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (czy jak w rozpatrywanej sprawie celem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w oparciu o art. 15 u.k.p.), stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2030/21, wyrok WSA w Łodzi z 25.06.2025 r., sygn. III SA/Łd 168/25, CBOSA). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący posiadał wskazane uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii bez ograniczenia terminu ich ważności. W konsekwencji, organ nie był uprawniony do modyfikowania terminu ważności tych uprawnień. Takie stanowisko nie może zostać wywiedzione ani z przytoczonej wyżej treści przepisów u.k.p. ani z przepisów powołanego rozporządzenia. Uprawnienia zostały przyznane skarżącemu bezterminowo. Delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia nie może prowadzić do ustanowienia przepisów wykonawczych stanowiących podstawę do ograniczenia zakresu bezterminowości nabytych uprawnień (zob. wyrok NSA z 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 176/25). Podkreślić w tym miejscu należy, że zakres delegacji do wydania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami określony został w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Tak więc ten podustawowy akt może regulować wyłącznie problematykę "wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami". Nie obejmuje natomiast swoim zakresem problematyki uprawnień do kierowania pojazdami. Okoliczność ta wynika jednoznacznie przede wszystkim z konstytucyjnych zasad państwa prawa, tworzenia prawa jak i zasad obejmujących zakres delegacji ustawowej (tj. art. 2 i art. 92 ust.1 Konstytucji RP). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2024r., sygn. akt II GSK 1321/24) dokonując analizy normatywnej m.in. § 29 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2022, poz. 874) normującego w sposób podobny do regulacji zawartej w § 36 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2025, poz. 1073) problematyki intertemporalnej stwierdził, że "uprawnienia te pozostają pod ochroną zasad i wartości konstytucyjnych, w tym wynikających z art. 2 Konstytucji R. P. zasad ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw słusznie nabytych." Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd nie podziela poglądu organu co do kwestii terminowości nadania uprawnienia w zakresie kategorii, które to uprawnienie zostało nadane skarżącemu z mocy prawa w zakresie kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wobec powyższego, zdaniem Sądu kontrola zgodności z prawem zaskarżonej czynności wykazała, że zaskarżona czynność została dokonana bez prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego wskutek ich błędnej wykładni. W konsekwencji Sąd uznał, że wystąpiły podstawy do uchylenia zaskarżonej czynności w części dotyczącej terminu ważności prawa jazdy kategorii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał w wyroku organ do załatwienia sprawy poprzez wpisanie terminu ważności uprawnienia w powyższych kategoriach jako bezterminowego w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi w kwocie 200 zł.