I SA/Rz 418/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 maja 2022 r., nr 1801-IOD.4102.10.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie wydania decyzji oddala skargę.

M. H. (dalej: skarżąca) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 maja 2022 r. nr 1801-IOD/4102.10.2022. Utrzymano nim w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr 1861-SPV.4102.125.2021 o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego z wniosku skarżącej z dnia 11 lutego 2022 r. o wydanie decyzji odnośnie do przekazania podatku dochodowego od osób fizycznych od jej emerytury za lata 2016-2020. Z kontrolowanych postanowień wynika, że skarżąca zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o wydanie decyzji odnośnie do jej pisma z dnia 20 stycznia 2022 r. w sprawie przekazania właściwej gminie podatku dochodowego od osób fizycznych od jej emerytury za lata 2016-2020. Organ pierwszej instancji, a następnie organ odwoławczy, po analizie korespondencji wymienionej ze skarżącą na przestrzeni wielu miesięcy uznały, że treść zgłoszonego żądania uniemożliwia wszczęcie postępowania podatkowego w zakresie odpowiadającym jego treści, ani wydania decyzji odnośnie do tego żądania. Odnosiło się ono do kwestii przekazania części zaliczki na podatek dochodowy na rzecz Gminy Miasto [...] potrącanej z jej emerytury wypłacanej w latach 2016-2020. Podano, że dokumenty PIT40A, składane za podatniczkę przez płatnika składek - ZUS Oddział w [...], były przekazywane do Urzędu Skarbowego w [...], a za nimi zaliczki na podatek w części przynależnej Gminie [...]. Podyktowane było to niezaktualizowaniem przez podatniczkę adresu zamieszkania. Adres w R. został wskazany organowi podatkowemu dnia 3 marca 2021 r. Do dnia poprzedzającego w bazie danych resortu finansów figurował adres w Ł., na terenie Gminy [...]. Podatnik powinien zadbać o aktualizację danych o miejscu zamieszkania, przedkładając organowi podatkowemu stosowną informację. Powyższe ma swoje oparcie w przepisach Ordynacji podatkowej, ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonania budżetu państwa, ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przepisy prawa nie przewidują natomiast możliwości skorygowania przekazanej gminie w latach ubiegłych części podatku dochodowego. Osoba fizyczna, posługująca się jako identyfikatorem podatkowym numerem PESEL, może zaktualizować dane adresowe poprzez złożenia formularza ZAP-3 albo wskazanie nowego adresu w deklaracji podatkowej. O przekazaniu danej gminie należnej części podatku dochodowego decyduje miejsce zamieszkania podatnika zgłoszone organowi podatkowemu. Z posiadanych danych wynikało, że podatnikiem na terenie Gminy [...] była od stycznia 2007 r. do dnia 2 marca 2021 r., a od dnia 3 marca 2021 r. zgłosiła nowy adres w R. Informacje o miejscu zamieszkania, zawarte w dokumencie opracowanym przez ZUS - PIT-40A, nie mogły doprowadzić do aktualizacji danych podatkowych, ponieważ w tym zakresie organy biorą pod uwagę wyłącznie dane pochodzące od podatnika. Przepisy prawa nie przewidują jednak procedury "powrotu" środków z PIT, które zostały już rozdysponowane. Nie przewidują możliwości korygowania danych za lata poprzednie. Wobec tego, mając na względzie dyspozycję art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, odmówiono wszczęcia postępowania, ponieważ w żądanej kwestii nie można wydać decyzji. W skardze, a później także w piśmie z dnia 12 lipca 2022 r., zarzucono rozbieżność stanowisk między organami podatkowymi obu instancji, w tym odnośnie do jej kontaktów z urzędami podatkowymi i składanych pism. Skarżąca podkreśliła, że adres w Ł. służył jej do prowadzenia działalności gospodarczej i jako miejsce zamieszkania aż do połowy października 2013 r., natomiast zameldowanie i wymeldowanie było realizowane na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego w Ł. Decyzję o przyznaniu emerytury z dnia 16 lipca 2016 r. otrzymała na adres w R., który był adresem zameldowania na pobyt stały. W bazie PESEL adres w Ł. nie widniał od 2013 r., zatem informacje te powinny się zaktualizować elektronicznie. Od października 2014 r. jest zameldowana w R. w lokalu wynajętym od MZBM i na ten adres wyrobiła dowód osobisty. Osoby fizyczne nie mają obowiązku informować organu podatkowego o zmianie adresu, jeżeli jest taki sam jak adres zameldowania. Powoływane przez organy przepisy odnosiły się do osoby prowadzącej działalność gospodarczą, podczas gdy ona takiej działalności już nie prowadzi. Adresem w Ł. nie posługuje się już od października 2013 r. Wszystkie dokumenty w ZUS opatrzone były adresem w R., a otrzymała od organu rentowego informację, że nie musi zgłaszać nowego adresu do urzędu skarbowego. Zwróciła również uwagę, że postępowanie trwało dłużej, aniżeli określają to przepisy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Poddane kontroli Sądu postanowienia nie naruszały prawa. Sąd nie stwierdził, określonych w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) naruszeń, które obligowałyby do zastosowania środków prawnych w nich określonych. Skarżąca oczekiwała od organów podatkowych rozstrzygnięcia odnoszącego się do przekazania części podatku dochodowego, jaki był potrącany z wypłacanej jej przez ZUS emerytury, innej gminie aniżeli faktycznie środki te przekazano (Gminie Miasto [...] zamiast Gminie [...]). Działania (zaniechania w zakresie uaktualnienia informacji o miejscu zamieszkania podatniczki) organu podatkowego miały doprowadzić do nieprawidłowości w kwestii przekazywaniu części podatku pochodowego niewłaściwej gminie. Organy uznały, że w sprawie o takim przedmiocie prowadzenie postępowania podatkowego nie jest możliwe i dlatego odmówiły jego wszczęcia, powołując się na przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Stanowi on w zdaniu 1., że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (żądanie wszczęcia postępowania podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postępowanie podatkowe, jak wynika z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, może być wszczęte na żądanie strony. Z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Jeżeli zatem żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby, która nie spełnia żadnego z warunków określonych w art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, wówczas organ podatkowy obowiązany jest odmówić w drodze postanowienia wszczęcia postępowania, powołując się na art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Tożsame postanowienie należy wydać, gdy postępowanie nie może być wszczęte z jakiejkolwiek innej przyczyny, niż niespełnienie warunków określonych w 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Dodać do tego należy, że sprawy (materie), które normuje Ordynacja podatkowa, zostały wymienione m.in. w art. 1 tej ustawy i obejmują one zagadnienia odnoszące się do zobowiązań podatkowych, informacji podatkowych, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej i czynności sprawdzających oraz tajemnicy skarbowej. W ocenie Sądu, zagadnienia podnoszone przez skarżącą i kierowane do organów podatkowych nie mogły być przedmiotem postępowania administracyjnego, tak jak uznały organy podatkowe. Prawidłowo zostało w postanowieniach wyjaśnione, że kwestie rozliczenia przez administrację skarbową pobranego przez płatnika (ZUS) podatku dochodowego między budżetem centralnym państwa a właściwą gminą nie mogą być przedmiotem indywidualnego postępowania podatkowego z udziałem podatnika. Zagadnienie to nie może być rozstrzygnięte decyzją podatkową w sprawie indywidualnej. Przepisy powołanych przez organy ustaw, w szczególności ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, ani ustawa o finansach publicznych, nie przewidują prawa podatnika domagania się kontroli w postępowaniu podatkowym prawidłowości przekazania właściwej gminie części podatku dochodowego pobranego od takiego podatnika. Podatnik nie ma interesu prawnego w zainicjowaniu takiego postępowania, a skarżąca w toku długiej, pod względem czasowym, wymiany korespondencji z organami podatkowymi, takiej podstawy prawnej również nie wskazała. Powołała się tylko na interes faktyczny, który jest niewystarczający do zainicjowania postępowania podatkowego, nie wykazując interesu prawnego (uprawnienia lub obowiązku mającego oparcie w konkretnej normie prawnej). Wprawdzie kwestii tej organy nie zgłębiły, ale niedostatki argumentacyjne w zakresie rozważań prawnych odnoszących się do statusu strony nie mogły być uznane za na tyle istotne, że wymagałyby uchylenia zaskarżonych postanowień. Przede wszystkim bowiem materia, która jest przedmiotem sporu, nie może zostać rozstrzygnięta w decyzji podatkowej na żądanie podatnika, ani nikogo innego, co zostało bardzo dokładnie wyjaśnione w kontrolowanych postanowieniach. Z akt sprawy wynikało natomiast, że skarżąca skorzystała z możliwości wniesienia skargi administracyjnej na działalność organów administracji skarbowej, która była przedmiotem załatwienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie i o wyniku tego załatwienia została powiadomiona. Udział gminy w podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi dochód własny danej jednostki samorządu terytorialnego (zob. art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 2, art. 9 ust. 1, 4 i 6, art. 9c ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 13 ust. 1, ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego), który gmina otrzymuje na podstawie wyliczenia dokonywanego przez ministra finansów (art. 9 ust. 7 u.d.j.s.t.), przy uwzględnieniu m.in. liczby mieszkańców, a nie bezpośredni od konkretnego podatnika czy z zaliczki pobranej od danego podatnika. Podatek, a przez to także i zaliczka, jak wynika z art. 6 Ordynacji podatkowej, to świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa lub województwa, powiatu albo gminy o charakterze: publicznoprawnym, nieodpłatnym, przymusowym oraz bezzwrotnym. Organy rentowe z mocy art. 34 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązane są jako płatnicy pobierać zaliczki miesięczne od wypłacanych bezpośrednio przez te organy emerytur i rent. Po zakończeniu roku podatkowego organy rentowe przekazują podatnikom roczne obliczenie podatku, o którym mowa w art. 34 ust. 7 ustawy podatkowej, albo imienną informację o wysokości uzyskanego dochodu, o której mowa w art. 34 ust. 8 ustawy podatkowej, przekazując te dokumenty także naczelnikowi urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika. Pobrane zaliczki płatnicy przekazują na rachunek urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika. Takie, a nie inne, rozliczenie między budżetem centralnym a właściwą gminą pobranego z przychodu podatnika podatku (lub zaliczki) nie zmieniło skali obciążenia wypłacanej skarżącej emerytury, ponieważ nie ma żadnego wpływu na wysokość podatku (jego stawkę, podstawę opodatkowania i inne czynniki mające wpływ na wymiar podatku dochodowego). Nie wykazano zresztą, aby na ten skutek mogła u podatniczki powstać np. nadpłata; skarżąca tego nie oczekiwała. Odnośnie do środków przekazywanych właściwej gminie podatnik nie może rościć sobie żadnych praw. Stanowiska tego nie może zmienić nawet to, czy dane adresowe podatnika z dokumentów składanych przez organ rentowy powinny lub nie powinny wpłynąć na aktualizację danych w bazach adresowych prowadzonych przez organy podatkowe. Należy jednak przyznać rację organom podatkowym, że obowiązek dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego ciąży na podatniku, a nie na płatniku, co zostało zapisane w art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, a zgłoszenie takie obejmuje m.in. informację o aktualnym adresie miejsca zamieszkania. Wszczęcie i prowadzenie postępowania, jakiego oczekiwała skarżąca, odbyłoby się z naruszeniem prawa i musiałoby zakończyć się decyzją o jego umorzeniu, jako bezprzedmiotowego (a wręcz niedopuszczalnego, powodującego nieważność decyzji merytorycznej jak wydanej bez podstawy prawnej, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), stosownie do 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponieważ już na wstępnym etapie postępowania organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że postępowanie, którego oczekiwała skarżąca, nie mogłoby się toczyć, prawidłowo odmówiły jego wszczęcia. Podnoszone w skardze zarzuty przeciwko organom, w tym co do treści uzasadnienia postanowień, które mają odbiegać od faktów naświetlonych w skardze, nie mogły wpłynąć na wynik kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd obowiązany był zbadać, że organy prawidłowo zastosowały art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, a w tej kwestii uchybień nie stwierdzono. Z podanych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako niezasadną.