Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 605/24

I SA/Wa 605/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-04

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
4 września 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa Asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) Protokolant starszy referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez gminę oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako "KKU" lub "organ") decyzją z 14 grudnia 2023 r. nr KKU-87/23, po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej jako "skarżąca" i "[...]"), utrzymała w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego (dalej jako "Wojewoda") z 29 listopada 2022 r. znak: WSPN.I.7532.110.2020.JD stwierdzającą nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasto [...] (dalej jako "gmina"), z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym [...], położonej w jednostce ewidencyjnej [...] M. obręb ewidencyjny [...] Obr. 2, oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] o pow. 0,1045 ha. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta [...] wnioskiem z 17 marca 2020 r. wystąpił do Wojewody o podjęcie, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", rozstrzygnięcia w sprawie komunalizacji z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda decyzją z 29 listopada 2022 r. stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę prawa własności działki uznając, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Wyjaśnił, w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości (założonej w 2012 r. w wyniku odłączenia części nieruchomości z innej księgi wieczystej) jako jej właściciel ujawniony jest Skarb Państwa, zaś jako użytkownik wieczyste [...] na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 poz. 543 ze zm.) oraz art. 37 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r. poz. 146 ze zm.). Dalej Wojewoda opisał, z jakiej nieruchomości powstała dz. nr [...] oraz jak kształtowały się zmiany wieczystoksięgowe i wskazał, że w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., nieruchomość ta nosiła nr [...] o pow. 5,5012 ha i stanowiła własność [...], będąc sklasyfikowaną jako Tk-tereny kolejowe. Zgodnie z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obecna dz. nr [...] znajdowała się w jednostce bilansowej oznaczonej jako [...] -Linia kolejowa magistralna, znaczenia krajowego [...], dwutorowa, zelektryfikowana. Niemniej jednak [...], mimo stosownego wezwania, nie wykazały by do przedmiotowej nieruchomości posiadały prawo zarządu. Tymczasem zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 "pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...)". Wojewoda zauważył również, że jak wynika z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego na datę 19 lipca 2022 r. ww. działka stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...], została sklasyfikowana jako tereny kolejowe i stanowi teren zamknięty. W ocenie Wojewody, okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na możliwość komunalizacji nieruchomości, bowiem samo uznanie terenu za zamknięty nie wyłącza jego przekształceń własnościowych, a niesie za sobą jedynie ograniczenia dla jego właściciela. Podsumowując Wojewoda wskazał, ze wobec braku dowodów, że nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania została oddana w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste w myśl art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r., uznać należało, że była ona zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Ponadto w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. W sprawie spełnione zostały zatem wszystkie przesłanki do komunalizacji tej nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji [...] wniosły o jej uchylenie zarzucając Wojewodzie naruszenie: art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"; art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), powoływanej dalej jako "K.p.a.", w zw. z art. 35 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z § 2 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. Nr 4, poz. 29); art. 87 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości; art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej oraz stwierdzenie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności ww. działki w sytuacji, kiedy działka ta nie istniała jeszcze w 1990 r. KKU decyzją z 14 grudnia 2023 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody i wskazała, że obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest ustalenie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy według stanu na 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych ww. organom. W dalszej kolejności, konieczne jest zbadanie, czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11-12 ustawy komunalizacyjnej, a następnie, czy mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Stosownie zaś do art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w tezach uchwał z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, oraz z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 "pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa (...) bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (...) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...)". Z treści ww. uchwał wynika jednoznacznie, że nieruchomości pozostające we władaniu [...] nie są nieruchomościami "należącymi do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego", o ile prawo do tych nieruchomości może być udokumentowane w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. KKU zauważyła, że skarżąca chcąc zakwestionować ustalenia Wojewody odnośnie do spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej winna przedłożyć dowody wskazujące na to, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, czego nie uczyniła, bezpodstawnie zarzucając Wojewodzie naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na tę decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Organowi zarzuciła naruszenie: 1. art. 34 w zw. z art. 35 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" przez jego błędną wykładnię prowadzącą do wadliwego uznania, że przesłanką do odmowy stwierdzenia nabycia prawa może być brak potwierdzenia tytułu prawnego do zarządzania terenem przedmiotowych działek, podczas gdy art. 34 ww. ustawy warunkuje stwierdzenia nabycia od posiadania przez [...] danej nieruchomości, a nie od zarządzania nią; 2. art. 5 ustawy komunalizacyjnej przez jego wadliwe zastosowanie i ustalenie istnienia przesłanek wydania decyzji komunalizacyjnej do przedmiotowej działki w sytuacji, w której niewątpliwie należała ona do [...], gdyż była w jego użytkowaniu i posiadaniu; 3. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r., poz. 2204 ze zm.) przez jego wadliwe niezastosowanie i nieuwzględnienie wynikającego z treści księgi wieczystej domniemania prawnego, że właścicielem działki jest Skarb Państwa, co doprowadziło do błędnego wydania decyzji komunalizacyjnej; 4. art. 34a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" przez jego błędne niezastosowanie i wydanie decyzji ustalającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę prawa własności nieruchomości gruntowej, która to działka niewątpliwie była w posiadaniu [...], w związku z czym z dniem 1 czerwca 2003 r. działka ta nie podlegała komunalizacji; 5. art. 35 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach przez nieuwzględnienie przedłożonego przez wnioskodawcę wypisu z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na przedmiotowych działkach, mimo że ww. przepis enumeratywnie dopuszcza możliwość opierania wniosku na rzeczonej ewidencji, co doprowadziło do błędnego wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa przez wnioskodawcę, podczas gdy potwierdzenie posiadania przez [...] może nastąpić w oparciu o którykolwiek, co najmniej jeden z dowodów wymienionych w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że KKU błędnie uznała, że [...] powinny złożyć dokumenty potwierdzające zarząd przedmiotową działką. Przesłanką niezbędną do stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego przez [...], zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", jest posiadanie nieruchomości, nie zaś zarząd. Nie ulega przy tym wątpliwości, że [...] udowodniło tę okoliczność przedstawiając decyzję dotyczącą ustalenia opłat. Wobec tego organ błędnie uznał, że na gruncie tej sprawy nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uwłaszczenia [...], a w konsekwencji wydał obarczoną błędami decyzję odwoławczą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżoną decyzją KKU utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa, nieodpłatnie przez gminę własności spornej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...] M. obręb ewidencyjny [...] Obr. 2, oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] o pow. 0,1045 ha. W konsekwencji argumentacja i zarzuty skargi (w tym zarzut nr 1 i nr 5) odnoszące się do "odmowy stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego przedmiotowej działki przez [...]" (która to z resztą w użytkowaniu wieczystym skarżącej obecnie jest) pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji przez Sąd. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest komunalizacja mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. W myśl tego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości, a przede wszystkim, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe [...] dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez [...] było jedynie władztwem faktycznym. Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Powoływanie się zatem przez skarżącą na art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione. Przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, która weszła w życie w dniu 27 maja 1990 r., dotyczyć mogą wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy komunalizacyjnej, czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. W kwestii znaczenia art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" dla procesu komunalizacji, wypowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 (OTK-A 2005/4/35) wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 80, poz. 720) - który wprowadza przepis art. 34a - odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Artykuł 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa. Linia orzecznicza dotycząca interpretacji art. 34 i art. 34a ww. ustawy jest już utrwalona i poza kilkoma wyjątkami jednolita (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 937/22, z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 661/22, z 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 416/22, z 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12; z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1212/12, sygn. akt I OSK 1211/12, sygn. akt I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1091/12; z 2 października 2013 r. sygn. akt I OSK 822/12 i I OSK 823/12; z 11 września 2013 r. sygn. akt I OSK 748/12, I OSK 727/12; z 13 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1716/12; z 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1697/11, I OSK 1687/11, I OSK 1696/11, I OSK 1698/11; z 3 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1476/11, I OSK 1503/11, I OSK 1475/11, z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 45/12; z 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt. I OSK 1941/11 i sygn. akt I OSK 1830/11; z 2 lutego 2012 r. sygn. akt. I OSK 282/11; https://cbois.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko potwierdzone zostało ponadto w uchwałach składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 (ONSAiWSA 2017/4/59) i z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 (ONSAiWSA 2018/3/42), w których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie przyjęły zatem, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, [...] nie legitymowało się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła ona własność Skarbu Państwa i jedynie pozostawała we władaniu [...]. Zauważyć trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany. Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), którą zastąpiła ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości, czy nawet zlokalizowania na niej infrastruktury kolejowej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie decydował zatem o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Prawa zarządu skarżącej do przedmiotowej nieruchomości nie sposób również wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego PKP. W szczególności skutek taki nie wynika z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138, ze zm.), zgodnie z którym mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności, PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz PKP w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd PKP. Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. W konsekwencji nie sposób zarzucić organom w niniejszej sprawie naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Skarżąca zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak również sądowoadministracyjnym nie okazała bowiem jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej nabycia przez nią, w trybie prawem przewidzianym, przedmiotowej nieruchomości. Brak po stronie [...] tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. powoduje, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i tym samym nieruchomość ta podlega komunalizacji z mocy prawa. Dla powyższej komunalizacji nie miała znaczenia również wynikająca z akt sprawy kwestia istnienia na spornym gruncie terenu zamkniętego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990). Z przepisów powszechnie obowiązujących nie wynika bowiem, by uznanie danego terenu za teren zamknięty wyłączało przekształcenia własnościowe na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Taki status gruntu niesie dla właściciela jedynie pewne ograniczenia w wykonywaniu prawa własności (przewidziane, np. w przepisach prawa budowlanego, ochrony środowiska, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Chybiony jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Organ wyjaśnił bowiem, że na datę istotną w sprawie właścicielem spornej działki był Skarb Państwa (co jest jedną z przesłanek komunalizacji z mocy prawa). Organ przywołał księgi wieczyste ze wskazaniem daty ich założenia i odłączenia części nieruchomości do poszczególnych ksiąg i założenia nowych. Dostrzegł również, że obecnie w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty nieruchomości wpisane są [...] na podstawie decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 28 marca 2002 r. (na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 37 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"). Niemniej jednak z ksiąg tych nie wynika, by na datę 27 maja 1990 r. skarżąca legitymowała się jakimkolwiek tytułem prawnorzeczowym do gruntu. Konkludując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją pop0rzedzająca nie naruszają prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Organy rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 107 § 3 K.p.a.). W konsekwencji prawidłowo stwierdzono nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., przez gminę własności przedmiotowej nieruchomości Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
12 marca 2024
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek. /sprawozdawca/ Magdalena Durzyńska /przewodniczący/ Monika Sawa

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny