I SAB/Ke 3/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2026 r. na rozprawie sprawy ze skargi Stowarzyszenia R. S. "Z." w Z. na bezczynność Wójta Gminy Ł. w przedmiocie ustalenia i wypłaty dotacji p o s t a n a w i a odrzucić skargę.

S. "Z." (dalej: "skarżący"), reprezentowane przez pełnomocnika, wywiodło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność organu – Wójta Gminy [...] (dalej: "organ"): w czynności przekazania dotacji dla Publicznej Szkoły w Z. i przekazanie jej w zaniżonej wysokości za rok 2022; w zakresie ustalenia i braku wypłaty dotacji oświatowej w odniesieniu do prowadzonego [...] "[...] [...]" w odniesieniu do zapewnienia opieki uczęszczającym do przedszkola dzieciom w okresie styczeń – czerwiec 2023 r. comiesięcznych dotacji oświatowych obejmujących liczbę dzieci uczęszczających do przedszkola, w tym dotyczących dziecka z niepełnosprawnością, dla którego przedszkole realizowało orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w okresie od 1 listopada 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. Zarzuciło organowi naruszenie prawa materialnego: 1/ art. 17 ust. 3 i 5, art. 48 ust. 1 i 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.) w zw. z art. 15 u.f.z.o. poprzez niewypłacenie na rzecz skarżącego należnej mu dotacji z tytułu prowadzenia placówki wychowania przedszkolnego, pomimo prowadzenia oraz składania stosownych informacji w Systemie informacji oświatowej przez organ prowadzący placówki – [...] "[...] [...]" w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. oraz objęcia wsparciem niepełnosprawnego ucznia w związku z realizacją orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r., co ostatecznie doprowadziło do powstania szkody po stronie skarżącego; 2/ art. 33 ust. 1, ust. 2, ust. 4 u.f.z.o. poprzez naruszenie granic uznania administracyjnego polegającego na odmowie wyrażenia zgody na odstąpienie od terminu przewidzianego w ust. 1 pkt 1 na przekazania informacji o planowanej liczbie dzieci w związku z prowadzonym Niepublicznym Przedszkolem "[...] [...]", polegającym na braku rozważenia przesłanek istotnych takich, m. in. jak to, czy w interesie społecznym jest zapewnienie dzieciom niepełnosprawnym, które wymagają kształcenia specjalnego możliwości edukacyjnych; obowiązany jest także ocenić sytuację konkretnego wnioskodawcy i uwzględnić cel udzielenia dotacji, a więc czy np. dotyczy ona właśnie dzieci (uczniów) niepełnosprawnych, które należy objąć szczególną troską i umożliwić im edukację przedszkolną, co doprowadziło do szkody po stronie skarżącego; 3/ art. 34 ust. 1 i ust. 2 u.f.z.o. poprzez brak przekazania na rachunek bankowy stowarzyszenia jako organu prowadzącego Publiczną Szkołę w Z. i [...] "[...] [...]" dotacji oświatowej za okresy wskazane w petitum skargi. Skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie ustalenia i wypłaty należnej dotacji oświatowej, co skutkowało brakiem należnej dotacji oraz nakazanie Wójtowi Gminy ustalenia i wypłacenia skarżącemu należnych kwot dotacji oświatowej w kwocie co najmniej: [...] zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od 1 lipca 2023 r. do dnia zapłaty, tytułem niewypłaconej, pomimo istnienia obowiązku prawnego wypłacenia dotacji oświatowej, należnej placówce w związku z prowadzeniem [...] "[...] [...]"; [...] zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od 1 listopada 2021 r. do dnia zapłaty tytułem niewypłaconej kwoty dotacji oświatowej, należnej z tytułu uczęszczania do ww. przedszkola dziecka niepełnosprawnego w okresie od 1 listopada 2021 r. do 30 czerwca 2023 r.; ewentualnie, w przypadku uznania niniejszego żądania za niedopuszczalne, stwierdzenie bezskuteczności [...] wobec skarżącego, 2/ stwierdzenie, że [...] ustalenia i wypłaty dotacji oświatowej dla prowadzonej przez skarżącego Publicznej Szkoły Podstawowej w Z. za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. została dokonana z naruszeniem prawa i jest bezskuteczna względem skarżącego, a w konsekwencji zobowiązanie Wójta Gminy do ustalenia wysokości dotacji za ten okres z uwzględnieniem prawidłowej podstawy naliczenia oraz wszystkich wymaganych prawem aktualizacji (zgodnie z ustaleniami Regionalnej Izby Obrachunkowej w K.) oraz do wypłaty na rzecz skarżącego różnicy pomiędzy kwotą należną a kwotą dotychczas wypłaconą, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia wymagalności poszczególnych części dotacji do dnia zapłaty, 3/ zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty [...]zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 4/ dopuszczenie dowodów wskazanych w skardze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie, po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. Z powyższych regulacji prawnych wynika zatem, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. Należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu skarżący reprezentowany był przez fachowego pełnomocnika, który jak wynika z treści samej skargi, wniósł skargę na bezczynność organu. Sformułował wyraźne żądanie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie ustalenia i wypłaty dotacji. Zatem sąd w niniejszym postępowaniu przyjął, że skarga została złożona na bezczynność Wójta Gminy w zakresie ustalenia i wypłaty dotacji. Jednocześnie z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że w przedmiotowej sprawie skarga stowarzyszenia na bezczynność Wójta Gminy w [...] przekazania dotacji dla Publicznej Szkoły w Z., a także ustalenia i braku wypłaty dotacji oświatowej w odniesieniu do prowadzonego [...] "[...] [...]" nie została poprzedzona złożeniem ponaglenia. W aktach sprawy znajduje się między innymi skarga na działalność Wójta Gminy, która została rozpatrzona uchwałą Rady Gminy Ł. z 21 lutego 2023 r. (nr [...]). Należy jednak zauważyć, że w kontekście tej uchwały, na str. 9 skargi, skarżący argumentował, że skargę tę należy uznać za pierwsze wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto, w aktach sprawy zalega także adresowane do organu pismo skarżącego z 16 grudnia 2025 r. – wezwanie do usunięcia stanu naruszenia prawa w zakresie bezczynności w ustaleniu i wypłacie dotacji oświatowej. Powyższe świadczy, że skarżący błędnie utożsamiał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z wyczerpaniem środków zaskarżenia. Innymi słowy potraktował to wezwanie (wezwania) jako substytut środka zaskarżenia. Należy jednak wyjaśnić, że ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935) wprowadzono podział w ramach aktów i czynności organów administracji publicznej oraz bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania) zaskarżalnych do sądu administracyjnego na takie, których dotyczy wymóg wyczerpania środków zaskarżenia, oraz takie, których powyższy wymóg nie dotyczy. Nowelizacja wykluczyła natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (interesu prawnego lub uprawnienia), które do 31 maja 2017 r. stanowiło wymóg skutecznego wniesienia skargi zgodnie z art. 52 i 53 p.p.s.a. (por. Knysiak-Sudyka Hanna, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. VI, opublikowano: WKP 2026). Ponownie wskazać trzeba, że ustawowym warunkiem wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.). Z treści art. 37 k.p.a. wynika, że ponaglenie jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności lub w sprawie stwierdzenia przewlekłości, które kończy wydanie postanowienia. Ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m.in. art. 63 k.p.a. Ponaglenie powinno więc zawierać: 1) oznaczenie strony, która wnosi ponaglenie; 2) adres strony wnoszącej ponaglenie; 3) żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ewentualnie także żądanie stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z naruszeniem prawa; 4) podpis wnoszącego ponaglenie. Oprócz danych określonych w tym przepisie ponaglenie zawiera uzasadnienie, czyli przytoczenie okoliczności, twierdzeń i ocen uzasadniających żądania ponaglenia. W uzasadnieniu należy opisać przebieg postępowania administracyjnego i argumentację dotyczącą tego, że organ administracji był bezczynny, tj. nie załatwił sprawy w przewidzianym przez prawo terminie, albo że postępowanie było prowadzone przewlekle, co wymaga bardziej rozbudowanej argumentacji, zwłaszcza wykazania, że organ administracji publicznej mógł załatwić sprawę przed upływem terminu (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, opublikowano: WKP 2026). Organ rozpatrujący ponaglenie powinien dokonać oceny, czy ponaglenie czyni zadość powyższym wymogom i ewentualnie wezwać do usunięcia braków formalnych podania w trybie art. 64 k.p.a. Ponadto, zgodnie z art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. W niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Wójta Gminy - a zatem organu, dla którego organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a. jest samorządowe kolegium odwoławcze. Zatem ponaglenie skarżący powinien złożyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., za pośrednictwem Wójta Gminy. W ocenie sądu dokonane przez skarżącego ww. czynności (złożenie skargi na organ w trybie art. 229 pkt 3 k.p.a., wezwanie organu do usunięcia stanu naruszenia prawa) nie są ponagleniem w rozumieniu art. 53 § 2b p.p.s.a. i art. 37 k.p.a. Przemawia za tym m.in. wykluczenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa z przepisów p.p.s.a., treść wezwania do usunięcia stanu naruszenia prawa oraz odrębny, szczególny i sformalizowany tryb wnoszenia ponaglenia. W świetle powyższego, w sposób niewątpliwy przyjąć należało, że skarżący przed złożeniem skargi na bezczynność, nie złożył ponaglenia. Zatem skarga na bezczynność, jako wniesiona bez wyczerpania przysługującemu skarżącemu środka zaskarżenia, była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.