I SAB/Wa 280/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, , po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. Z. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku z dnia 11 marca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie w rejonie ulic [...] oznaczonej jako "[...]" – w części dotychczas nierozpatrzonej - nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącej B. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] czerwca 2022 r. B. Z. (dalej: "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej: "organ", "Prezydent") w sprawie rozpoznania wniosku z [...] marca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [...] – w części dotychczas nierozpatrzonej. Skarżąca podniosła, że pismem z 26 lipca 2021 r. (data wpływu do organu) wniosła o wydanie decyzji co do pozostałej części odszkodowania. W piśmie z 17 maja 2022 r., stanowiącym ponaglenie organu, podkreśliła, że jest stroną postępowania w sprawie zakończonej wydanymi przez Prezydenta [...] decyzjami z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] oraz z [...] października 2015 r., nr [...] – przyznającymi jej w udziale odszkodowanie za część nieruchomości położonej w [...], opisanej jak wyżej. B. Z. - w skardze - zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy a także art. 36 § 1 i 12 k.p.a. Skarżąca wniosła o: 1) orzeczenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania przedmiotowej sprawy, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia sprawy - w terminie 14 dni; 3) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; 4) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowe postępowanie (z wniosku z 11 marca 2013 r.) zostało zawieszone z urzędu postanowieniem Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] – w zakresie nierozpoznanym decyzjami Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] oraz z dnia [...] października 2015 r., nr [...] - do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosków M. G. z dnia [...] maja 1992 r. o zwrot nieruchomości w naturze oraz E. K. i B. R. z dnia [...] sierpnia 2009 r. o zwrot nieruchomości [...]. Prezydent podkreślił, że waga spraw zwrotowych oraz odszkodowawczych dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a w szczególności ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być rzetelnie ustalone, wymagają wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy Prezydent [...] powołanym na wstępie postanowieniem z [...] lipca 2022 r., nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie odszkodowawcze z wniosku z 11 marca 2013 r. w zakresie nierozpoznanym decyzjami Prezydenta [...] nr [...] oraz nr [...] - do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosków M. G. z [...] maja 1992 r. o zwrot nieruchomości w naturze oraz E. K. i B. R. z [...] sierpnia 2009 r. o zwrot nieruchomości [...] Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Jak wynika z akt sprawy, strony zostały pouczone o prawie wniesienia zażalenia. W tym miejscu podkreślić należy, że na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu prowadzącego postępowanie dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd, w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu, oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest nieuprawnione, gdyż te kwestie mogą być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu dotyczącym kontroli postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zatem, w sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] ww. postanowienia z [...] lipca 2022 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania - zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe (pkt 2 stentencji). Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania ww. wniosku powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Użycie bowiem ww. art. 149 § 1a p.p.s.a., zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni poglądy zaprezentowane w orzecznictwie w tym zakresie (por: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, z materiału dokumentacyjnego wynika następujący przebieg postępowania. Prezydent [...] decyzjami z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] oraz z [...] października 2015 r., nr [...], ustalił odszkodowanie za 50% gruntu nieruchomości położonej w [...] w rejonie ulic [...], o pow. [...] m2 ozn. jako "[...]". Przed Wojewodą [...] toczą się postępowania o sygn. [...] oraz [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z wniosku prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej [...]. W toku przedmiotowego postępowania zlecono geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego, mającego na celu wkreślenie przedmiotowej nieruchomości na mapę współczesną oraz rozliczenie jej powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych. Jak wynika ze sporządzonej, w dniu [...] marca 2022 r., opinii geodezyjnej nie ma możliwości określenia granic zewnętrznych opiniowanej nieruchomości. Postanowieniem z [...] lipca 2022 r., nr [...] (już po wniesieniu skargi) Prezydent [...] zawiesił postępowanie odszkodowawcze (w zakresie nierozpoznanym ww. decyzjami) – do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosków M. G. z [...] maja 1992 r. o zwrot nieruchomości w naturze oraz E. K. i B. R. z [...] sierpnia 2009 r. o zwrot nieruchomości [...]. Oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w k.p.a., bezczynność w rozpoznaniu ww. wniosku, choć naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa (pkt 1 sentencji). O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił bowiem duży stopień skomplikowania sprawy, konieczność prowadzenia ustaleń i obszerność jej materiału dowodowego. Sąd nie znalazł również wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny i w tej części skargę oddalił (pkt 3 sentencji). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1a oraz art. 151 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 - 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.