II GPP 11/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi N. Sp. z o.o. w W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 883/20 w sprawie ze skargi kasacyjnej N. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1411/19 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 23 kwietnia 2019 r. nr DFF-ASI.4023.1.33.2018.AS w przedmiocie wpisu do rejestru zarządzających alternatywnymi spółkami inwestycyjnymi postanawia: oddalić skargę.

W piśmie z 28 czerwca 2023 r. N. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca, spółka) złożyła skargę na przewlekłość postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej spółki, zarejestrowanej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) pod sygn. akt II GSK 883/20, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1411/19 w sprawie ze skargi spółki na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z 23 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi. Skarżąca wniosła o zalecenie NSA wyznaczenia rozprawy w terminie 30 dni od wydania postanowienia rozstrzygającego o zasadności niniejszej skargi, zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz spółki odpowiedniej sumy pieniężnej oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że sprawa ciągnie się zdecydowanie zbyt długo. Podniosła, że dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, a dokonując tej oceny – uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi (niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona), a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W ocenie spółki w okolicznościach tej sprawy powyższe przesłanki zostały już dawno spełnione, bowiem od wniesienia skargi kasacyjnej minęło ponad trzy lata, a sama skarżąca nie przyczyniła się w żaden sposób do powstania zwłoki w postępowaniu. Skarżąca podkreśliła, że termin rozstrzygnięcia sprawy był i jest niezmiernie istotny, bowiem zdeponowany i zamrożony kapitał akcjonariuszy alternatywnej spółki inwestycyjnej w wysokości ponad 300 tys. zł, którym skarżąca miała zarządzać, z powodu wysokiej inflacji ulega obecnie silnej dewaluacji, a sama spółka w oczekiwaniu na ostateczne postanowienia sądowe ponosi cały czas koszty związane ze swoim istnieniem bez możliwości działania i zarabiania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2018 r. poz. 75; dalej: ustawa), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy. Takie działanie organu państwa zostało w przywołanej ustawie zdefiniowane jako przewlekłość postępowania. Aby stwierdzić, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy ocenić w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (...). Należy przy tym uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy). Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. Należy jednak równocześnie zaznaczyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA z: 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11; 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13; 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14; 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. NSA w postanowieniu z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie z 17 czerwca 2004 r. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. W doktrynie zwraca się uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010). Ponadto podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20; 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19; 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19; 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19; 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19). Obowiązek ten wynika z § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 1202). W przepisie tym przewidziane zostały co prawda wyjątki od powyższej zasady, jednak niniejsza sprawa nie należy do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu. Należy ponadto zaznaczyć, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy, co w przypadku jego uwzględnienia, mogłoby spowodować rozpoznanie sprawy z wyprzedzeniem innych spraw (§ 26 ust. 5 Regulaminu). Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając powyższe okoliczności i poglądy orzecznictwa i doktryny przywołane powyżej, uznał, że w sprawie nie doszło do przewlekłości postępowania. Skarga kasacyjna została wniesiona 22 czerwca 2020 r. (data wpływu na Biuro Podawcze WSA w Warszawie). Zarządzeniem z 26 czerwca 2020 r. WSA w Warszawie zarejestrował skargę kasacyjną, zweryfikował jej wymogi formalne, następnie zarządził przekazanie jej odpisu pełnomocnikowi organu oraz przekazał akta sędziemu sprawozdawcy celem zapoznania się ze skargą kasacyjną oraz rozważenie możliwości zastosowania art. 179a p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia braków formalnych, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie z 24 sierpnia 2020 r. akta sprawy zostały przekazane do NSA (data przekazania akt – 25 sierpnia 2020 r.), gdzie – zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału Izby Gospodarczej z 2 września 2020 r. – skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt II GSK 883/20 i skierowana do rozpoznania według kolejności wpływu. Pismem z 27 lipca 2022 r. (data wpływu) skarżąca poinformowała, że wniosła do Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Finansowego i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców o interwencję w sprawie oraz przedstawienie NSA poglądu istotnego dla sprawy. Z informacji uzyskanych z sekretariatu Wydziału II Izby Gospodarczej NSA wynika, że na chwilę obecną czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wynosi ponad 3 lata od jej wniesienia. Od wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie do chwili rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania upłynęło 3 lata i 6 tygodni, natomiast od przekazania sprawy do NSA celem jej rozpoznania niecałe trzy lata. Sprawa nie oczekuje więc na rozpoznanie dłużej niż inne sprawy w Wydziale II Izby Gospodarczej NSA. Podkreślenia przy tym wymaga, że czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny od Sądu, lecz od liczby składanych skarg kasacyjnych. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawy wyznaczane są według kolejności wpływu, a sprawa o sygn. akt II GSK 883/20, której dotyczy skarga na przewlekłość postępowania nie należy do wymienionych w Regulaminie wyjątków od tej zasady. Zatem sprawa skarżącej oczekiwała na wyznaczenie terminu posiedzenia według kolejności wpływu. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej z 19 lipca 2023 r. skarga kasacyjna spółki została skierowana do rozpoznania na rozprawie w dniu 11 października 2023 r., o czym zawiadomiono strony postępowania. A zatem czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej od chwili przekazania akt sprawy do NSA wyniósł 3 lata i półtora miesiąca. Z uwagi na powyższe nie można było uznać, że w sprawie wystąpiła przewlekłość. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy postanowił jak w sentencji.