II GZ 384/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 576/22 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 stycznia 2022 r. nr KS.ns.8100.25.2021.2 w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na wprowadzanie do obrotu nawozu organiczno-mineralnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wyrokiem z 18 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 576/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. Sp. z o.o. w S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 stycznia 2022 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na wprowadzanie do obrotu nawozy organiczno-mineralnego. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożyła zarówno skarżąca (21 maja 2022 r.), jak i organ (jak wskazał Sąd pierwszej instancji – 26 maja 2022 r.). Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone i doręczone pełnomocnikowi skarżącej. Postanowieniem z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 576/22, WSA w Warszawie odmówił doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem na podstawie art. 141 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.") i zwrócił organowi uiszczoną opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł. WSA stwierdził, że organ złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 p.p.s.a. Wobec faktu wcześniejszego sporządzenia uzasadnienia na wniosek strony skarżącej, Sąd uznał, że mógł odmówić organowi jego doręczenia. Zgodnie bowiem z art. 142 § 2 p.p.s.a., jeżeli uzasadnienie sporządzono na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która – skutecznie – złożyła wniosek. Na obecnym etapie postępowania organ mógł uzyskać dostęp lub otrzymać odpis wyroku, uzasadnienia oraz innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy – po uiszczeniu opłaty kancelaryjnej – na podstawie art. 12a § 2 lub 4 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył organ, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 2 p.p.s.a. w związku art. 141 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 18 maja 2022 r. został złożony 26 maja 2022 r., czyli po upływie 7-dniowego terminu, podczas gdy w rzeczywistości wniosek ten został złożony 25 maja 2022 r., a więc z zachowaniem terminu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem bezzasadnym uznaniem, że nie ma podstaw do sporządzenia uzasadnienia wyroku na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, i w rezultacie odmową doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem. Organ wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu: egzemplarza wniosku potwierdzającego złożenie pisma i zawierającego prezentatę wpływu – na okoliczność osobistego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku 25 maja 2022 r. W piśmie z 29 czerwca 2022 r. starszy specjalista p.o. kierownika biura podawczego I.K. wyjaśniła, że wniosek o uzasadnienie wyroku złożony przez organ został złożony osobiście w WSA w Warszawie 26 maja 2022 r. W wyniku błędu pracownika biura podawczego potwierdzenie dla składającego zostało wydane z datą 25 maja 2022 r. Błąd wynikał z faktu, że korespondencja przychodząca była ozonowana i biuro podawcze pracowało na co dzień, używając dwóch prezentat z różnymi datami wpływu, przez co korespondencja z ww. dni została pomylona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Powołana regulacja wylicza enumeratywnie przypadki, w których możliwe jest objęcie zażaleniem postanowienia sądu pierwszej instancji. W pkt 4 wskazano, że zażalenie przysługuje na odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 18 maja 2022 r. i jego doręczenie. W ocenie NSA, organ, składając w trybie art. 141 § 2 p.p.s.a. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zakreślił zakres orzekania przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji natomiast odmówił organowi doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, przesądzając jednocześnie, że organ uchybił terminu określonemu w art. 141 § 2 p.p.s.a. do złożenia ww. wniosku. Taki sposób procedowania nie znajduje akceptacji Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż pozbawia stronę prawa do sądu. W orzecznictwie przyjmuje się, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje środków odwoławczych od rozstrzygnięć wydanych w trybie art. 141 § 1 i 2 p.p.s.a. w zakresie odmowy doręczenia wyroku z uzasadnieniem (por. postanowienia NSA z: 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II OZ 1069/19, 13 lipca 2021 r., sygn. akt II GZ 233/21). Gdyby przyjąć, że obecnie przedmiotem rozpoznania jest odmowa doręczenia stronie uzasadnienia wyroku, to kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia terminowości złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie podlegałaby kontroli instancyjnej, a w konsekwencji strona zostałaby pozbawiona możliwości zaskarżenia wyroku. Tymczasem zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniosku organu o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co obligowało Sąd do wydania orzeczenia w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że organ uchybił terminowi określonemu w art. 141 § 2 p.p.s.a. do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, natomiast w jego sentencji wskazał, że "odmawia doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem". Sentencja zaskarżonego postanowienia nie odpowiada zatem jego uzasadnieniu. Poza tym nie odpowiada również wnioskowi organu. Sąd pierwszej instancji powinien w sentencji orzeczenia wypowiedzieć się stanowczo o całym zakresie żądania organu wyrażonym w piśmie złożonym 26 maja 2022 r. Dodać też należy, że w sytuacji, gdy obie strony postępowania złożyły wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a jeden z wniosków został uznany za niedopuszczalny bądź spóźniony, sąd pierwszej instancji powinien odmówić tej stronie sporządzenia uzasadnienia wyroku wraz z uzasadnieniem. Tylko bowiem takie rozstrzygnięcie znajduje oparcie w przepisach art. 141 § 2 i 3 p.p.s.a. NSA uznał, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, więc należało je uchylić z przyczyn innych niż wskazane w zażaleniu. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji oceni, czy wniosek organu został złożony skutecznie i ewentualnie wyda rozstrzygnięcie wynikające z art. 141 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.