II OSK 2760/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 531/21 w sprawie ze skargi C. Ś. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 16 marca 2021 r., nr WOA.7722.141.2018.ASt w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek C. Ś. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 531/21, po rozpoznaniu skargi C. Ś. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 16 marca 2021 r., nr WOA.7722.141.2018.ASt, w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego: 1) uchylił zaskarżone postanowienie; 2) zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższym postanowieniem organ wojewódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia C. Ś. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 3 stycznia 2020 r., znak: NB.7740.188.2017, ustalające dla R. i J. F. opłatę legalizacyjną w wysokości 5000 złotych dla wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia przydomowego ganku zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w m. R. [...], gm. [...] - umorzył postępowanie zażaleniowe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (WINB), wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie organ, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 6 i 20 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r. poz. 1048), co skutkowało przyjęciem przez Sąd, że C. Ś. jako właściciel jednego z lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku, do którego dobudowano ganek, jednocześnie współwłaściciel gruntu, na którym ów ganek został posadowiony miał prawo do udziału w postępowaniu zażaleniowym na prawach strony. A zatem mylnego przyjęcia przez Sąd, iż w postępowaniu zażaleniowym jako strona w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie jest zobowiązany działać Zarząd wspólnoty wyłoniony przez właścicieli lokali mieszkalnych w ww. budynku, które to uchybienie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez obrazę art. 28 k.p.a. wskutek przyznania C. Ś. jako właścicielowi jednego z lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku, do którego dobudowano ganek, jednocześnie współwłaścicielowi gruntu, prawa do udziału w postępowaniu zażaleniowym na prawach strony, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną C. Ś. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania "wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej". Dodatkowe stanowisko przedstawił w piśmie datowanym na 29 listopada 2021 r. (7 grudnia 2021 r. - wpływ do Sądu). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy członek Wspólnoty Mieszkaniowej może występować w charakterze strony postępowania dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej obok zarządu tej Wspólnoty. Stan faktyczny w sprawie ma szczególny charakter, jak trafnie zauważył to Sąd I instancji. Otóż postępowanie w sprawie dotyczące legalizacji obiektu budowlanego w postaci ganku dobudowanego przez innego członka wspólnoty mieszkaniowej wszczęte zostało w 2017r. W tym też czasie zostało wszczęte szereg innych postępowań dotyczących dobudowy drugiego ganku przez innego współwłaściciela całej nieruchomości będącego jednocześnie właścicielem odrębnego lokalu, jak również dotyczących wybudowania na nieruchomości budynków gospodarczych. W dacie wszczęcia postępowania, jak i w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia, w budynku zlokalizowanym na terenie działki nr ewid. [...] w m. R. [...], gm. [...], było wyodrębnionych pięć samodzielnych lokali mieszkalnych a ich właścicielom przysługiwały udziały we współwłasności części wspólnych budynku jak i nieruchomości gruntowej. W dacie wszczęcia postępowań, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokal ( Dz. U. z 2015r. poz. 1892 ze zm.) stanowił, że jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona. Niewątpliwie zatem, wymieniona ustawa nie miała zastosowania w sprawie. Wszyscy właściciele lokali mieli przymiot stron w toczących się postępowaniach. Doręczano im wszelką korespondencję dotycząca czynności procesowych jak i postanowienia i decyzje. Na skutek nowelizacji art. 20 ust. 1 o własności lokali, dokonanej ustawą z dnia 13 czerwca 2019r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2019r., poz. 1309), od dnia 1 stycznia 2020 r. uzyskał on brzmienie: "Jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych jest większa niż trzy, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], podejmując dwa dni później, w dniu 3 stycznia 2020r. postanowienie ustalające dla R. i J. F. opłatę legalizacyjną w wysokości 5000 zł., nie uwzględnił przytoczonej wyżej zmiany ustawy o własności lokali. Doręczając wszystkim właścicielom lokali postanowienie pouczył ich o możliwości wniesienia zażalenia. Zażalenie takie złożył C. Ś., kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ustaleniu w postępowaniu zażaleniowym, że wymieniony wyżej, nie jest upoważniony do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej, umorzył postępowanie zainicjowane powyższym zażaleniem. Uchylając postanowienie organu II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie zajął stanowiska, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, że w toczącym się po dniu 1 stycznia 2020r. postępowaniu stroną nie jest Wspólnota Mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wyraził jedynie pogląd, że aczkolwiek ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy - stosownie do art. 6 ustawy o własności lokali - wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną oraz reprezentowana jest na zewnątrz przez zarząd wybrany przez właścicieli lokali - art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, to powyższe nie przesądza o braku możliwości udziału członka Wspólnoty w postępowaniu. Warunkiem jest jednak by członek Wspólnoty wykazał, że wynik postępowania w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego będzie naruszał jego interes prawny a konkretnie, że wykonane inwestycje będą negatywnie oddziaływały bezpośrednio na jego prawa lub obowiązki, że będą ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu. W ocenie Sądu I instancji w przytoczonych wyżej okolicznościach faktycznych, mając także na uwadze, że C. Ś. nie tylko jest właścicielem lokalu ale także współwłaścicielem gruntu, a wykonana inwestycja bezpośrednio wpływa na wykonywanie przez niego przysługującego mu prawa własności, uzasadnia przyznanie mu przymiotu strony w toczącym się postępowaniu. Stanowisko powyższe należy zaakceptować. Z przytoczonych powodów podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za niezasadne. Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania nie była kwestia udziału w postępowaniu Wspólnoty Mieszkaniowej bo jest to oczywiste, ale to czy C. Ś. może mieć przymiot strony w tym postępowaniu, o czym trafnie rozstrzygnął Sąd I instancji. Odrębnym zagadnieniem pozostaje natomiast udział w sprawie Wspólnoty Mieszkaniowej i jej reprezentacji. Kwestia ta powinna być uwzględniona przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez organy administracyjne. W tym zakresie należy zgodzić się z wywodami zawartymi w końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej, że w braku porozumienia między członkami Wspólnoty Mieszkaniowej, być może koniecznym będzie ustanowienie zarządcy przymusowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie, z braku podstawy prawnej, oddalony został wniosek C. Ś. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zawarty w osobiście przez niego sporządzonej odpowiedzi na skargę kasacyjną.