II OZ 1962/25

Dnia 8 stycznia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 929/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 13 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 929/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania na wniosek skarżącego I. R. – obywatela Federacji Rosyjskiej – wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 13 lutego 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 20 maja 2024 r. o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołał się na trudne do odwrócenia skutki oraz znaczną szkodę w postaci "narażenia (...) na utratę zdrowia a nawet życia". Stwierdził, że "brak wstrzymania biegu terminu wskazanego w zaskarżonej decyzji, stwarza zagrożenie, że może dojść do wydania i wykonania decyzji o zobowiązaniu (...) do powrotu przed zakończeniem przedmiotowego postępowania". Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja, jako że nie ma "przymiotu wykonalności", nie może wywoływać skutków, o których mowa w art. art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, decyzje takie jak zaskarżona w niniejszej sprawie, "mają (...) charakter czysto procesowy i w żaden sposób nie modyfikują sytuacji materialnoprawnej skarżącego. Ewentualne dalsze konsekwencje zaskarżonej decyzji, które podniesione zostały w skardze, w tym potencjalna możliwość wydania wobec skarżącego decyzji zobowiązującej go do powrotu do kraju pochodzenia wykraczają już poza zakres niniejszego postępowania i nie są objęte kognicją Sądu w przedmiotowej sprawie" z wniosku o ochronę tymczasową. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższy zarzut uzasadnił, po pierwsze, błędną wykładnią przejawiającą się w uznaniu, że "przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być, co do zasady jedynie takie decyzje, które nadają się do wykonania, przy czym przez wykonanie decyzji rozumieć należy doprowadzenie do stanu zgodnego z rozstrzygnięciem w niej zawartym, czy to w sposób dobrowolny, czy też w drodze egzekucji administracyjnej". Zdaniem skarżącego, o możliwości zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. nie decyduje rodzaj aktu będącego przedmiotem skargi, ale to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony przed skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, w ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pociąga za sobą dwa skutki, tj. pierwszy – obowiązek opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Polski w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach), i drugi – nakaz wszczęcia postępowania i wydania decyzji w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu w sytuacji niewykonania obowiązku opuszczenia Polski (art. 302 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). Po drugie zaznaczono, że sąd administracyjny zaniechał merytorycznego rozpoznania wniosku o ochronę tymczasową. Zaznaczono również, powołując się na Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, że "zobowiązanie (...) [skarżącego] do powrotu do kraju pochodzenia, tj. do Federacji Rosyjskiej, mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki oraz wyrządzić mu znaczną szkodę, poprzez narażenie go na utratę zdrowia a nawet życia". W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o zmianę postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zawartych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżona decyzja żadnego takiego niebezpieczeństwa nie rodzi. Już chociażby z pouczeń zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że nie rodzi ona obowiązku natychmiastowego opuszczenia terytorium Polski. Z pouczenia zawartego w decyzji wynika bowiem, że pobyt skarżącego do czasu upływu określonego tam terminu jest legalny. Wyraźnie przy tym powołano się na art. 299 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 769 ze zm.), co oznacza, że w razie niewykonania wynikającego z tego przepisu obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zastosowanie znajdą dalsze przepisy ustawy o cudzoziemcach, w szczególności uprawniające organ administracji do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, która stosownie do art. 329 ustawy o cudzoziemcach może podlegać przymusowemu wykonaniu. Przy czym należy mieć na uwadze, że ewentualna decyzja o zobowiązaniu do powrotu też podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zaś jej wykonanie może być wstrzymane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. Reasumując, skoro zaskarżona decyzja orzekająca o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie cudzoziemca, to nie zachodzi potrzeba udzielenia z tej przyczyny ochrony tymczasowej. Jako że skarżący nie powołał się na żadne inne okoliczności faktyczne przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji w świetle przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., konieczna była odmowa zastosowania instytucji przewidzianej w ww. przepisie. Odnosząc się z kolei do zarzutów zażalenia stwierdzić należy, że postanowienie NSA z 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1239/18, dotyczy przyznania ochrony międzynarodowej, a nie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei odnosząc się do zawartych w uzasadnieniu zażalenia twierdzeń dotyczących ewentualnych negatywnych dla skarżącego i jego rodziny skutków zobowiązania do powrotu zauważyć należy, że są to okoliczności, które bierze się pod uwagę podczas wydawania decyzji o zobowiązaniu do powrotu (art. 356 ustawy o cudzoziemcach). W związku z tym NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.