II OZ 1963/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. i B.C na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 907/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi A.B. i B.C. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 października 2024 r., nr 1061/2024 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych polegających na samowolnej budowie budynku rekreacyjnego postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę z wniosku o przywrócenie terminu do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zwrócić skarżącym A.B. i B.C. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (sto) zł uiszczoną z tytułu wpisu od zażalenia.

Uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 907/24, po rozpoznaniu wniosku A.B. i B.C. (dalej: skarżący), reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika adw. A.R., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 907/24, w sprawie ze skargi skarżących na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 października 2024 r., nr 1061/2024, w przedmiocie wstrzymania robót budowalnych polegających na samowolnej budowie budynku rekreacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący działali w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem. W ocenie Sądu I instancji, okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych. Sąd uwypuklił, iż przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. To bowiem na stronie, która uchybiła terminowi, spoczywa obowiązek wykazania braku winy i to ona ponosi negatywne konsekwencje niesprostania temu obowiązkowi. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminu strona powinna jedynie "uprawdopodobnić", a nie "udowodnić" - co bez wątpienia świadczy o pewnym odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania wyjaśniającego, i co z pewnością jest ułatwieniem dla strony - lecz jednocześnie owo uprawdopodobnienie powinno uwiarygodnić staranne postępowanie strony oraz fakt, że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna. Wskazał, iż w jego ocenie argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu wykazywała cechy braku staranności przy sporządzeniu wniosku o uzasadnienie wyroku, a nie nadzwyczajnych okoliczności niezależnych od skarżących i ich pełnomocnika. W ocenie Sądu, w interesie skarżących leżało, aby przy sporządzeniu wniosku procesowego zwrócić uwagę na to, do której sprawy adresują wniosek. Ocenił, że nie można wykluczyć przypadku, że pomyłka w podaniu właściwej sygnatury akt może być niezawiniona, spowodowana uzasadnionymi okolicznościami, lecz w przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu nie znalazł żadnej argumentacji, z której mógłby wywieść przyczyny pomyłki. Ograniczenie się przez pełnomocnika skarżących jedynie do stwierdzenia, że omyłka pisarska wynikała z faktu, że przed Sądem toczą się jeszcze inne postępowania, których skarżący są stronami, uznał za nie wystarczające dla uznania, iż w sprawie zachodzi brak winy. Podobnie ocenił stanowisko skarżących dotyczące braku wyjaśnienia przez Sąd faktu złożenia przez skarżących dwóch wniosków o sporządzenie uzasadnienia wyroku do jednej sprawy. Skonstatował, iż w okolicznościach sprawy nie zaistniały podstawy do przywrócenia skarżącym terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli zażalenie na ww. postanowienie w piśmie z 18 września 2025 r., zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wskazana we wniosku argumentacja co do omyłki pisarskiej we wskazaniu sygnatury, w wyniku którego złożono dwukrotnie wniosek o uzasadnienie do innej sprawy, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu temu terminowi, podczas gdy w niniejszej sprawie pełnomocnikowi nie można przypisać winy, bowiem wniosek de facto został złożony, a zamknięcie drogi do zaskarżenia wyroku ze wskazanego wyżej powodu, jest nieproporcjonalną reperkusja procesową, de facto zamykająca stronie skarżącej jakąkolwiek drogę do ochrony swych praw, co stanowi naruszenie prawa do sądu strony skarżącej, w tym w szczególności kontroli działalności administracji publicznej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnieśli o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, ewentualnie uchylenie przedmiotowego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Na etapie składania wniosku o przywrócenie terminu argumentacja pełnomocnika skarżących nie była spójna. Oczywiście nieskuteczne było powołanie się na pismo stanowiące wniosek złożone do akt, opisane sygnaturą akt II SA/Wr 907/24, gdyż takiego wniosku nie ma w aktach żadnej z trzech rozpoznawanych przez WSA we Wrocławiu spraw ze skarg A.B i B.C. Jednak na etapie rozpoznawania zażalenia jest niewątpliwe, że do akt sprawy II SA/Wr 909/24 złożono dwa wnioski oznaczone sygn. akt II SA/Wr 909/24, przy czym jest oczywiste, że drugi egzemplarz nie jest odpisem, czy też kopią wniosku. Został wysłany w osobnej kopercie i stanowił odrębną przesyłkę pocztową. Tak złożony wniosek nie mógł być potraktowany jako złożony do innej sprawy, tj. II SA/Wr 907/24, bez przeprowadzenia stosownych czynności wyjaśniających. Obowiązkiem Sądu było jednak ustalenie przyczyn dla których do akt II SA/Wr 909/24 nadesłano dwa wnioski o uzasadnienie wyroku zapadłego w dniu 3 kwietnia 2024 r. Było to o tyle istotne, że tego samego dnia zapadły trzy wyroki w sprawach ze skarg A.B. i B.C., tj. II SA/Wr 907/24, II SA/Wr 908/24 i II SA/Wr 909/24. Pozostawienie w aktach II SA/Wr 909/24 drugiego wniosku bez przeprowadzenia wobec tego pisma żadnych czynności wyjaśniających, stanowiło uchybienie, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu złożonego w niniejszej sprawie. Ocena ta jest uprawniona również z tego powodu, że Sądowi pierwszej instancji z urzędu były znane okoliczności dotyczące czynności procesowych podejmowanych w trzech sprawach. Należy zgodzić się z poglądem, że błędne oznaczenie pisma procesowego, w zakresie opatrzenia go właściwą sygnaturą akt, co do zasady, nie oznacza uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony zastępowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Jednak okoliczność ta powinna być indywidualnie badana w każdej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji przedwcześnie uznał, że drugi wniosek złożony do akt II SA/Wr 909/24 nie stanowił wniosku o uzasadnienie złożonego w sprawie II SA/Wr 907/24. Z tego powodu należy ponownie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszych rozważaniach. Z uwagi na konieczność zapewnienia stronie prawa do ewentualnej obrony instancyjnej, ponowne rozpatrzenie wniosku należy przeprowadzić przed Sądem pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wpis od zażalenia zwrócono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 P.p.s.a.