II OZ 445/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D. K. i D. K. oraz K. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1261/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. K. i K. P. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 marca 2025 r., nr 303/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenia D. K. i K. P.; 2. odrzucić zażalenia D. K. i R. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 marca 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1261/25 odrzucił skargę D. K. i K. P. (dalej: "skarżące") na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ([..] WINB) z 20 marca 2025 r., nr 303/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 4 czerwca 2025 r., skarżące zostały wezwane do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wraz z zażaleniami na powyższe zarządzenie skarżące złożyły wnioski o przyznanie prawa pomocy, które zostały rozpoznane postanowieniami referendarza sądowego z 24 listopada 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (sygn. akt VII SPP/Wa 432/25, sygn. akt VII SPP/Wa 433/25), utrzymanymi następnie w mocy postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiednio z 7 stycznia 2026 r. i z 22 grudnia 2025 r. Natomiast zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 29 października 2025 r., sygn. akt II OZ 1672/25. W związku z powyższym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 30 stycznia 2026 r. skarżące zostały wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 4 czerwca 2025 r. wzywającego skarżące do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącym: w dniu 11 lutego 2026 r. – D. K., a w dniu 13 lutego 2026 r. – K. P. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności upływał D. K. w dniu 18 lutego 2026 r., a K. P. w dniu 20 lutego 2026 r. Po sprawdzeniu w dniu 5 marca 2026 r. w Rejestrze Opłat Sądowych WSA w Warszawie stwierdzono, że skarżące nie uiściły należnego wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli D. K. i D. K. oraz K. P. i R. P. W złożonych zażaleniach wniesiono: o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do merytorycznego rozpoznania skargi; o ponowne rozpoznanie wniosków w sprawie prawa pomocy i zwolnienie skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu; stwierdzenie, że dotychczasowy tok sprawy narusza szereg przepisów Konstytucji RP; a także o zawieszenie postępowania sądowego oraz zobowiązanie [...] WINB do zawieszenia postępowań administracyjnych dotyczących garaży położonych przy ul. [..] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia D. K. i K. P. nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). W niniejszej sprawie skarżące nie były zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie zostały zwolnione z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Z uwagi na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2025 r. oddalającego zażalenia K. P. oraz D. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 czerwca 2025 r. wzywające skarżące do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi, po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, istniały podstawy do wezwania skarżących zarządzeniem z 30 stycznia 2026 r. do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 czerwca 2025 r. Z akt sprawy wynika, że pomimo doręczenia skarżącym stosownych wezwań, nie uiściły one przedmiotowego wpisu. Ze znajdującej się w aktach adnotacji z rejestru opłat sądowych wynika bowiem, że w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w tych okolicznościach przyjął, że skarżące nie uzupełniły braku fiskalnego skargi i na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie mogły wpłynąć argumenty podniesione w zażaleniach odwołujące się do sytuacji finansowej skarżących, w tym wynikającej z inicjowania postępowań przed sądami administracyjnymi. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należało jedynie sprawdzić, czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżące wpisu sądowego i czy wpis ten został uiszczony. Kwestia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy stanowi przedmiot rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienia referendarzy sądowych o odmowie przyznania zarówno skarżącej D. K. jak i skarżącej K. P. prawa pomocy. Skarżące zostały pouczone, że w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu do uiszczenia wpisu sądowego. Również z uwagi na przedmiot kontroli sądu kasacyjnego, podnoszona w zażaleniach kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła stanowić przedmiotu oceny NSA, bowiem miał on jedynie ocenić prawidłowość odrzucenia skargi. Z kolei odnośnie do motywów zażalenia eksponujących gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu, wyjaśnić należało, że prawo to doznaje określonych ograniczeń (nie ma charakteru absolutnego). Realizacja prawa do sądu uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych/fiskalnych i materialnych), w tym między innymi: legitymacji skargowej, terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Tym samym poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak uiszczenia należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi, prawo skarżących do sądu nie zostało naruszone. Z powyższych względów zażalenia D. K. i K. P. nie zasługiwały na uwzględnienie i należało je oddalić. Natomiast zażalenia wniesione przez D. K. i R. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażaleń D. K. i R. P., którzy nie są adresatami postanowienia z 6 marca 2026 r. Są nimi wyłącznie skarżące D. K. i K. P. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.