II OZ 447/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. oraz R. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2544/24 w przedmiocie odrzucenia skargi R. P. w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 867/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie R. P., 2. odrzucić zażalenie K. P.

K. P. i R. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Postanowieniem z dnia 23 maja 2025 r. Sąd odrzucił skargę K. P., zaś postanowieniem z dnia 21 lipca 2025 r. odrzucił skargę kasacyjną K. P. od powyższego postanowienia. Postanowieniem z dnia 17 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie K. P. na postanowienie tego Sądu z 21 lipca 2025 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej K. P., a postanowieniem z 18 listopada 2025 r., sygn. akt II OZ 1794/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie K. P. na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2544/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez Sąd. Pismem z 15 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 12 stycznia 2026 r., wezwał R. P. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 maja 2025 r. dotyczącego uiszczenia wpisu sądowego od skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżącemu prawidłowo doręczono powyższe wezwanie 3 lutego 2026 r. Wyznaczony przez Sąd termin upłynął zatem 10 lutego 2026 r. Po sprawdzeniu w rejestrze dochodów budżetowych Sądu stwierdzono, że skarżący nie uiścił należnego wpisu od skargi. Zażalenie na to postanowienie wnieśli K. P. oraz R. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania, stwierdzenie, że dotychczasowy tok sprawy oraz zastosowanie art. 220 § 3 p.p.s.a. naruszają: art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP, art. 32 Konstytucji RP, art. 6 EKPC, potraktowanie zażalenia także jako wyraźnego zastrzeżenia konstytucyjnego co do sposobu stosowania art. 220 § 3, art. 243 – 246, art. 252 i art. 199 p.p.s.a., zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie oraz zobowiązanie organu ([...]WINB, a pośrednio PINB) do zawieszenia postępowań administracyjnych dotyczących garaży (...) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego o sygn. [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.a., ponowne i realne rozpoznanie wniosków o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie (...). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie R. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie była zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie została zwolniona z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Z uwagi na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt II OZ 1793/25 oddalającego zażalenie R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2025 r. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, istniały podstawy do wezwania skarżącego do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2025 r. Z akt sprawy wynika, że pomimo doręczenia skarżącemu wezwania, nie uiścił on przedmiotowego wpisu. Ze znajdującej się w aktach adnotacji z rejestru opłat sądowych wynika bowiem, że w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w tych okolicznościach przyjął, że skarżący nie uzupełnił braku fiskalnego skargi i na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie mogły wpłynąć argumenty zażalenia odwołujące się do sytuacji finansowej skarżącego, w tym wynikającej z inicjowania postępowań przed sądami administracyjnymi. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należało jedynie sprawdzić, czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego. Kwestia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy stanowi przedmiot rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu. Zakresem rozstrzygnięcia nie jest też objęta kwestia zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, czy postępowania przed organami administracji publicznej. Z kolei odnośnie do motywów zażalenia eksponujących gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu, wyjaśnić należało, że prawo to doznaje określonych ograniczeń (nie ma charakteru absolutnego). Realizacja prawa do sądu uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych/fiskalnych i materialnych), w tym między innymi: legitymacji skargowej, terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Odnośnie do argumentacji podnoszącej dużą ilość spraw sądowoadministracyjnych, których stroną jest skarżący, wyjaśnić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, co oznacza, że może być ono prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Natomiast zażalenie wniesione przez K. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia K. P., która nie jest adresatem postanowienia z dnia 4 marca 2026 r. Jest nim skarżący R. P. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.