II OZ 97/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej X w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 810/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej X w [...] na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 13 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 810/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...], odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 13 lipca 2023 r. nr [...]L, utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lęborku z dnia 23 lutego 2023 r., nr [...], nakazującej rozbiórkę wiaty z przeznaczeniem na gromadzenie odpadów stałych o wymiarach 3m x 4m, zlokalizowanej na działce nr [...]obręb [...] w [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnego uzasadnienia odwołującego się do ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odwołano się w nim wyłącznie do argumentacji zawartej w skardze, podważającej prawidłowość zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sąd nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, odnośnie niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku jest niedopuszczalne. Sąd wskazał, że nawet mając na uwadze okoliczności wynikające z akt sprawy nie był w stanie stwierdzić w czym miałoby się przejawiać w sytuacji skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Nakazem rozbiórki objęto wiatę o wymiarach 3m x 4m. Demontaż takiego obiektu ze względu na jego konstrukcję nie wymaga poczynienia znacznych nakładów finansowych, a nawet jeśli, to bez znajomości sytuacji majątkowej skarżącej trudno wnioskować, że może to doprowadzić do wystąpienia u niej znacznej szkody. Trudne do odwrócenia skutki też nie wystąpią, bowiem demontaż nie będzie wiązał się z nieodwracalnym uszkodzeniem obiektu, będzie on mógł zostać ponownie posadowiony w tym samym lub innym miejscu w razie uwzględnienia skargi. Z tych względów Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażaleniem Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie zostały spełnione wszelkie przesłanki niezbędne do wstrzymania wykonania decyzji przez Sąd, w szczególności uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy w niniejszej sprawie zaistnienie okoliczności wynika zarówno z opisu stanu faktycznego i prawnego zawartego w skardze oraz argumentacji skarżącego. W uzasadnieniu wniosku wskazano na szereg uchybień, jakich dopuściły się organy na etapie postępowania administracyjnego. Ponadto podniesiono, że wykonanie zaskarżonego aktu wiąże się nie tylko z kosztami związanymi z budową wiaty, jej rozbiórką oraz utylizacją odpadów z rozbiórki, ale także w związku z niemożliwością spełnienia obowiązków określonych przez ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uiszczenia kary grzywny. Z tych przyczyn w zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że Sąd uwzględni wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na zażalenie Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Z treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) wynika, iż wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu, ani czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wnioskodawca musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w przedmiotowym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy oraz podnoszone przez skarżącą Wspólnotę okoliczności w pierwszej kolejności wskazać należy, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji obowiązków z niej wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca Wspólnota przede wszystkim zwraca uwagę na uchybienia, jakich dopuściły się w jej ocenie organy przy wydawaniu objętego wnioskiem nakazu rozbiórki. Takie uzasadnienie wniosku o wstrzymanie nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Ocena merytoryczna wydanych w sprawie decyzji pod kątem wskazanym przez skarżącą, wykracza poza zakres rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju argumentacja związana jest z oceną legalności zaskarżonej skargą decyzji, co nie może być oceniane na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania - w innym wypadku doszłoby do nieuprawnionego przedsądu. Ustawodawca nie wiąże, choćby w najmniejszym stopniu, wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może, choćby wstępnie badać, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Instytucja ochrony tymczasowej nie jest elementem składowym sądowej kontroli administracji, lecz instytucją procesową umożliwiającą wykonywanie tej kontroli na wypadek konieczności zastopowania następstw zaskarżonej decyzji. Również powołanie się przez skarżącą Wspólnotę na koszty związane wykonaniem zaskarżonej decyzji nie mogło w okolicznościach tej sprawy doprowadzić do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Powołując się bowiem na konieczność poniesienia kosztów mających na celu sprostanie oczekiwaniom organów skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że uszczuplenie jej majątku w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem jej znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Z kolei prawdopodobieństwo nałożenia na skarżącą grzywny w trybie przewidzianym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie jest bezpośrednim skutkiem braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia, co skutkowało jego oddaleniem w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.