II SA/Bd 905/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2026 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu (dalej jako: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu wznowieniowym decyzją z 18 września 2025 r. nr SKO-522-431/25 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Torunia (dalej jako: Prezydent, organ I instancji) z 16 lipca 2025 r. nr WKiDG.5430.5.123.z.2023.2024.2025, którą to decyzją Prezydent odmówił uchylenia decyzji własnej z 9 lutego 2024 r. WOM.5430.5.123.z.2023.2024 o zatrzymaniu Skarżącemu K. S. prawa jazdy kategorii [...] z powodu przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. 2. Kolegium uznało, że nie zaszła wskazywana przez Skarżącego przyczyna wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") tj. że bez własnej winy nie brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta z 9 lutego 2024 r. o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy. Kolegium wskazało, że stanowisko Skarżącego opiera się na twierdzeniu, że w toku postępowania Prezydent doręczał całą korespondencję na adres: ul. [...] w T., pod którym nie mieszkał. Organ odwoławczy podkreślił po pierwsze, że Prezydent prowadził postępowanie na podstawie wniosków Komendanta Wojewódzkiego Policji z 1 grudnia 2023 r., dotyczących kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji oraz skierowania na badanie psychologiczne, w których jako adres zamieszkania strony wskazano ul. [...]. Ten sam adres wynikał również z wcześniejszego wniosku strony o zmianę danych w prawie jazdy z 17 marca 2010 r. Po drugie, SKO wskazało, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jak i decyzji z 21 czerwca 2024 r., znajdowała się jedynie adnotacja "nie odebrał awizowanej przesyłki". Nie było natomiast informacji, że adresat jest nieznany, wyprowadził się albo nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Po trzecie, Kolegium podkreśliło, że pod adresem przy ul. [...] Skarżący odbierał wcześniej korespondencję dotyczącą postępowań związanych z punktami karnymi. Jako przykład wskazano odebrane osobiście przez Skarżącego zawiadomienie z 14 lutego 2024 r. dotyczące przedłużenia terminu wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje (k. 36 akt administracyjnych organu I instancji). Po czwarte, organ odwoławczy wskazał, że z danych rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL wynikało, iż strona nie posiada aktualnego zameldowania na pobyt stały lub czasowy, a ostatnim adresem zameldowania pozostawał adres przy ul. [...]. Podkreślono również, że strona nie zgłaszała wyjazdu poza granice Polski. SKO zaakcentowało, że zgodnie z ustawą o ewidencji ludności obywatel ma obowiązek wykonywania obowiązku meldunkowego, obejmującego m.in. zameldowanie, wymeldowanie oraz zgłoszenie wyjazdu za granicę. Zdaniem Kolegium strona obowiązków tych nie dopełniła, narażając się na negatywne konsekwencje własnych zaniedbań. Organ wskazał ponadto, że adres przy ul. [...] figurował także w Centralnej Ewidencji Kierowców. Kolegium podkreśliło również, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami kierowca ma obowiązek zawiadomić starostę o zmianie danych wymagających zmiany prawa jazdy w terminie 30 dni od zaistnienia takiej zmiany. W ocenie SKO obowiązek ten również nie został przez stronę wykonany. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że Prezydent dochował należytej staranności przy prowadzeniu postępowania i dokonywaniu doręczeń. Zdaniem SKO organ I instancji nie miał żadnych podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty adres zamieszkania strony był inny niż adres przy ul. [...]. Kolegium podkreśliło, że w kontekście art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. to właśnie strona ponosi winę za brak udziału w postępowaniu, ponieważ nie wykonała obowiązków meldunkowych i obowiązków związanych z aktualizacją danych kierowcy. Tym samym nie została spełniona przesłanka "braku własnej winy", warunkująca wznowienie postępowania zakończonego decyzją o cofnięciu uprawnień. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję K. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że niedopełnienie przez stronę obowiązków meldunkowych i obowiązku aktualizacji danych w prawie jazdy jest równoznaczne z "winą strony" w rozumieniu tego przepisu, co doprowadziło do odmowy uchylenia decyzji wydanej bez udziału strony. W jego ocenie pojęcie "winy strony" ma charakter procesowy i powinno odnosić się wyłącznie do świadomego lub zawinionego nieuczestniczenia w postępowaniu. Sam fakt braku aktualizacji danych meldunkowych lub adresowych nie może automatycznie oznaczać winy w niebraniu udziału w postępowaniu administracyjnym. Strona wskazała, że nie miała wiedzy o prowadzonym postępowaniu i nie unikała świadomie odbioru korespondencji; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, wybiórczą ocenę materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego adresu zamieszkania strony. Zdaniem Skarżącego organy bezkrytycznie opierały się na danych z rejestrów i nie wyciągnęły właściwych wniosków z faktu, że przesyłki wracały jako niepodjęte w terminie. Okoliczność ta powinna była wzbudzić wątpliwości co do aktualności adresu i skuteczności doręczeń oraz skłonić organ do dodatkowych działań wyjaśniających, np. ustalenia miejsca pobytu strony; - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Skarżący wskazał, że organy najpierw wydały decyzję bez zapewnienia stronie realnego udziału w postępowaniu, a następnie obciążyły go skutkami własnych zaniedbań dotyczących ustalenia adresu i doręczania korespondencji; - art. 9 k.p.a. poprzez niewypełnienie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach mających wpływ na jej prawa i obowiązki procesowe. W ocenie Skarżącego organ, mimo powzięcia wątpliwości co do skuteczności doręczeń, ograniczył się do zastosowania fikcji doręczenia, zamiast podjąć działania umożliwiające stronie rzeczywiste uczestnictwo w postępowaniu. Skarżący argumentował ponadto, że odbiór jednej przesyłki nie dowodzi, iż adres ten był w dacie prowadzenia postępowania jego miejscem zamieszkania lub adresem do doręczeń. Odbiór korespondencji mógł mieć charakter incydentalny i nie uzasadniał automatycznego stosowania fikcji doręczenia wobec kolejnych przesyłek. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. 5. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy w okolicznościach sprawy zachodziła przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. czy Skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta Torunia z 9 lutego 2024 r. o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy kategorii [...] nr [...] z powodu przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. 6. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Z tego względu przesłanki wznowienia postępowania podlegają wykładni ścisłej i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Postępowanie wznowieniowe nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, lecz w pierwszej kolejności ustaleniu, czy rzeczywiście zaistniała jedna z ustawowych podstaw wznowienia postępowania.. Dopiero pozytywne ustalenie tej okoliczności otwiera drogę do ponownej oceny sprawy co do jej istoty. 7. W rozpoznawanej sprawie Skarżący powoływał się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując, że nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami bez własnej winy. Zasadne jest stanowisko Kolegium, że stanowisko to nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak konsekwentnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przesłanka "braku winy" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zachodzi wyłącznie wtedy, gdy strona pomimo dochowania należytej staranności wymaganej w danych okolicznościach obiektywnie nie mogła uczestniczyć w postępowaniu. Pojęcie to należy interpretować rygorystycznie, a brak winy musi oznaczać brak choćby najlżejszego stopnia niedbalstwa po stronie uczestnika postępowania. Ciężar wykazania tej okoliczności spoczywa przy tym na stronie domagającej się wznowienia postępowania. Trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 18 stycznia 2024 r., II SA/Bk 742/23, że pojęcie "braku winy strony" odnosi się do sytuacji, w której nie miała ona realnej możliwości uczestniczenia w postępowaniu z przyczyn od niej niezależnych. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że przesłanka ta zachodzi jedynie wtedy, gdy strona nie mogła uczestniczyć w postępowaniu pomimo dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. 8. W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo uznało, że Skarżący nie wykazał spełnienia wskazanej przesłanki. Z akt sprawy jednoznacznie wynika bowiem, że organ I instancji kierował korespondencję na adres przy ul. [...] w T.. Adres ten figurował zarówno w Centralnej Ewidencji Kierowców, jak również we wnioskach Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z 1 grudnia 2023 r. dotyczących kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy oraz skierowania na badania psychologiczne. Dane te zostały również wskazane przez samego Skarżącego przy wymianie prawa jazdy i nie zostały przez niego zaktualizowane. Nie można również pominąć, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pod wskazanym adresem Skarżący odbierał wcześniej korespondencję dotyczącą postępowań związanych z przekroczeniem limitu punktów karnych, w tym zawiadomienie o przedłużeniu terminu wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje (k.35, k. 36 akt administracyjnych organu I instancji). Okoliczność ta dodatkowo utwierdzała organ w przekonaniu, że wskazany adres pozostaje aktualny i umożliwia skuteczne doręczanie pism. 9. Nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Skarżącego, jakoby sam zwrot przesyłek z adnotacją "nie podjęto w terminie" obligował organ do prowadzenia dalszych, pogłębionych czynności mających na celu ustalenie innego adresu strony. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, art. 42 § 1 k.p.a. nie nakłada na organ obowiązku doręczania korespondencji we wszystkich potencjalnych miejscach jej pobytu ani kierowania korespondencji pod każdy możliwy adres. Organ ma prawo opierać się na danych wynikających z urzędowych rejestrów i ewidencji, zwłaszcza gdy dane te pochodzą one od samej strony i nie zostały przez nią formalnie zaktualizowane. W tym kontekście istotne znaczenie ma art. art. 100aa ust. 4 pkt 5 ustawy z 20 czerwca 1977 r. Prawo ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251, dalej jako p.r.d.) w Centralnej Ewidencji Kierowców gromadzone są m. in. dane dotyczące adresu zamieszkania kierowcy. Jednocześnie stosownie do art. 18. ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm., dalej jako: u.k.p.), osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tej zmiany. Nie ulega zatem wątpliwości, że obowiązek aktualizacji danych adresowych spoczywał na Skarżącym. Wprawdzie samo uchybienie obowiązkom ewidencyjnym nie może automatycznie przesądzać o istnieniu winy strony w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jednak w realiach niniejszej sprawy to właśnie wieloletnie utrzymywanie przez Skarżącego nieaktualnych danych adresowych w oficjalnych rejestrach pozostaje bezpośrednią i wyłączną przyczyną braku jego udziału w postępowaniu administracyjnym. Skarżący utrzymywał bowiem w ewidencjach publicznych adres, pod którym – jak sam twierdzi – od wielu lat nie zamieszkiwał, nie dokonując jednocześnie wymaganej aktualizacji danych ani w ewidencji kierowców, ani w zakresie obowiązków meldunkowych. 10. W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy nie świadczą zatem o pozbawieniu Skarżącego możliwości udziału w postępowaniu przez organ administracji, lecz o niewykonaniu przez Skarżącego obowiązków, które miały zapewnić prawidłowy przepływ korespondencji urzędowej. Źródła braku udziału strony w postępowaniu nie można upatrywać w działaniach organu, lecz w sferze zachowań samego Skarżącego. 11. Nie można tracić z pola widzenia, że obowiązek aktualizacji danych adresowych służy zapewnieniu sprawności działania administracji publicznej, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz pewności doręczeń. Strona, która wskutek własnego zaniedbania utrzymuje w publicznych rejestrach nieaktualny adres, ponosi ryzyko procesowe związane z kierowaniem korespondencji na ten adres przez organy administracji. Nie można zaakceptować stanowiska, zgodnie z którym konsekwencje wieloletniego zaniechania aktualizacji danych adresowych miałyby obciążać organy administracji publicznej działające w oparciu o dane ujawnione w urzędowych ewidencjach. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do niedopuszczalnego przerzucenia na organy administracji ryzyka wynikającego z nienależytego wykonywania przez stronę ustawowych obowiązków ewidencyjnych oraz podważałoby zasadę pewności i stabilności obrotu administracyjnoprawnego. 12. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący, zwracając się do właściwych komórek urzędu oraz jednostek Policji celem ustalenia danych adresowych Skarżącego i sposobu ich funkcjonowania w obrocie urzędowym. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, lecz mieści się w granicach zasady swobodnej oceny dowodów. 13. Również zarzuty naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a. nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, aby organy prowadziły postępowanie w sposób naruszający zasadę zaufania obywatela do organów państwa lub pozbawiły stronę możliwości obrony jej praw wskutek arbitralnych działań. Przeciwnie, organy działały w oparciu o dane wynikające z urzędowych ewidencji oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. 14. Nie można również podzielić stanowiska Skarżącego, że sam fakt zwrotu przesyłek świadczył o nieskuteczności doręczeń. W realiach niniejszej sprawy przesyłki były prawidłowo awizowane pod adresem ujawnionym w ewidencjach publicznych, a zwrotne potwierdzenia odbioru nie zawierały informacji wskazujących, że adresat jest nieznany lub wyprowadził się spod wskazanego adresu. W konsekwencji organy były uprawnione do przyjęcia skuteczności doręczenia zastępczego na podstawie art. 44 k.p.a. Sam fakt niepodjęcia przesyłki nie podważa skuteczności tego doręczenia. 15. Reasumując, Sąd podziela stanowisko organów administracji, że Skarżący nie wykazał przesłanki braku własnej winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Podniesione w skardze zarzuty stanowią w istocie próbę przerzucenia na organy administracji negatywnych konsekwencji wieloletniego zaniechania aktualizacji danych adresowych, co nie mogło odnieść zamierzonego skutku. W sprawie nie doszło ani do naruszenia prawa materialnego, ani do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.