II SA/Gd 367/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. o wymierzenie grzywny Staroście Wejherowskiemu z powodu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 661/25 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej B. P. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi.

B. P. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na niewykonanie przez Starostę Wejherowskiego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 661/25, domagając się wymierzenia temu organowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej z art. 154 § 7 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że powołanym wyrokiem Sąd uchylił postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr NSP-II.7581.1.4.2025.MG oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Wejherowskiego z dnia 6 lutego 2025 r. GN.6821.42.2024.DA, wydane w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Wyrok ten jest prawomocny, jednak organ uchyla się od jego wykonania. Dowodem jest fakt, że postanowieniem z 17 marca 2026 r., nr GN.1511.25.2026.DA, organ stwierdził swoją niewłaściwość i zwrócił podanie stronie. Dowodem jest również pismo Starosty z 23 marca 2026 r., nr OR.1510.4.2026, w którym organ potwierdza znajomość wyroku, ale odmawia jego wykonania. Takie działanie organu – zdaniem skarżącej, jest pozorne i stanowi rażące lekceważenie prawomocnego wyroku, gdyż organ nie może po uchyleniu jego decyzji stwierdzić, że sprawa nie należy do jego kompetencji, gdyż Sąd - uchylając decyzję, merytorycznie potwierdził drogę administracyjną. Postawa organu narusza powagę wymiaru sprawiedliwości i zmusza stronę do ponownego zaskarżania aktów prawnych, co prowadzi do drastycznej przewlekłości postępowania. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z wytycznymi prawomocnego wyroku, w sprawie zostaną wszczęte dwa odrębne postępowania, lecz w chwili obecnej Starosta nie otrzymał akt z organu wyższego stopnia w związku z zaskarżeniem postanowienia o zwrocie podania. Organ wyjaśnił też, że skarżąca 25 lutego 2026 r. zwróciła się o "usunięcie skutków bezprawnego wpisu technicznego w księgach wieczystych", powołując się na brak aktu nacjonalizacji i twierdząc, że Skarb Państwa nigdy nie nabył własności nieruchomości. Pismem datowanym na 9 marca 2026 r. strona uzupełniła powyższe pismo, składając wniosek "o podjęcie czynności zmierzających do wykreślenia Skarbu Państwa z księgi wieczystej". Organ oba ww. pisma potraktował jako jedną sprawę, gdyż w sposób oczywisty dotyczą one jednego i tego samego żądania. Wniosek ten zawiera odrębne żądanie niż sprawa objęta rozstrzygnięciem we wskazanym wyroku WSA w Gdańsku i został zakwalifikowany jako odrębna, nowa sprawa. Jednocześnie z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni kwestionuje prawidłowość wpisania własności Skarbu Państwa w księgach wieczystych [...] i [...] i domaga się usunięcia (wykreślenia) Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości. Literalnie skarżąca wnosi o: "usunięcie wpisu technicznego", "niezwłoczne złożenie przez Starostę jako reprezentanta Skarbu Państwa wniosku do właściwego Wydziału Ksiąg Wieczystych o wykreślenie Skarbu Państwa jako właściciela ...". Starosta Wejherowski z mocy ustawy o gospodarce nieruchomościami gospodaruje nieruchomościami Skarbu Państwa, w tym dokonuje odpowiednich czynności przed sądami, w tym sądami wieczystoksięgowymi. Jednak takie czynności mają charakter cywilnoprawny, procesowy i nie są podejmowane na wniosek złożony w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), dalej "k.p.a.". Dalej organ wyjaśnił, że w treści złożonych pism i ich uzasadnień wnioskodawczyni powołuje się na niezgodność wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, kwestionuje fakt własności Skarbu Państwa wobec konkretnych nieruchomości. Wobec tego we wniosku można dopatrzyć się żądania usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Do rozpatrzenia takiego żądania właściwy jest sąd powszechny, więc Starosta - na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. - wydał postanowienie o zwrocie podania w tej sprawie, wskazując na właściwość sądu powszechnego (kopia tego postanowienia została załączona do skargi). Powyższe nie ma wpływu na sprawy, które są wynikiem wyroku z 14 stycznia 2026 r., wydanego w sprawie II SA/Gd 661/25. Na podstawie wytycznych z tego wyroku Starosta będzie prowadzić 2 odrębne postępowania administracyjne. Podnoszone przez stronę w tych sprawach kwestie dotyczące braku podstaw nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa będą brane i rozpatrywane pod uwagę w odpowiednim trybie. Natomiast wskazane pisma z 25 lutego i 9 marca dotyczą zupełnie odrębnej i niezależnej kwestii usunięcia niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie skargi w niniejszej sprawie było niedopuszczalne, wobec czego podlega ona odrzuceniu. Merytoryczne rozpoznanie skargi wniesionej do sądu administracyjnego poprzedza badanie jej dopuszczalności. W przypadku zaś stwierdzenia, że sprawa kwestionowana skargą nie należy do właściwości sądu administracyjnego bądź też skarga z innych przyczyn jest niedopuszczalna, Sąd odrzuca skargę zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.". W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę w związku z niewykonaniem przez Starostę prawomocnego wyroku tut. Sądu z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 661/25, domagając się wymierzenia temu organowi grzywny oraz przyznania skarżącej sumy pieniężnej. Jak wynika z treści skargi, podstawą jej wniesienia był przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. Należy więc zauważyć, że powołany przepis stanowi, iż w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W ocenie Sądu treść tej regulacji jest jasna i nie budzi wątpliwości, że możliwość wniesienia skargi na niewykonanie przez organ wyroku została ograniczona jedynie do przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Tymczasem wskazanym przez skarżącą wyrokiem tut. Sąd uchylił postanowienie Wojewody Pomorskiego z 8 sierpnia 2025 r. i poprzedzające je postanowienie Starosty Wejherowskiego z 6 lutego 2025 r., na mocy których odmówiono wszczęcia na wniosek skarżącej postępowania w sprawie zwrotu majątku Ł. z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawczyni. Wyrok ten nie dotyczył zatem skargi na bezczynność organu bądź przewlekłe prowadzenie postępowania, a skoro ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia skargi na niewykonanie każdego wyroku sądu administracyjnego, nie jest możliwa skarga na niewykonanie ww. wyroku. Przedmiotowej skargi Sąd nie może także przyjąć, jako skargi złożonej w trybie art. 145a § 3 p.p.s.a. Przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. stanowi bowiem, że w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Zgodnie zaś z § 3, w przypadku niewydania decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, w określonym przez sąd terminie, strona może wnieść skargę, żądając wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku. Sąd wyda orzeczenie w tym przedmiocie, jeżeli pozwalają na to okoliczności sprawy. W wyniku rozpoznania skargi sąd stwierdza czy niewydanie decyzji lub postanowienia miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i może ponadto z urzędu albo na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z powyższego wynika, że w omawianym trybie możliwe jest wniesienie skargi na niewykonanie wyroku sądu i domaganie się ukarania organu grzywną tylko w przypadku, w którym sąd w wyroku uchylającym decyzję lub postanowienie organu z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź stwierdzającym nieważność decyzji lub postanowienia, jednocześnie zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu rozstrzygającego sprawę. Natomiast w wyroku sygn. akt II SA/Gd 661/25 tut. Sąd uchylił wprawdzie postanowienia organów obu instancji, lecz nie zobowiązał żadnego z organów do wydania aktu rozstrzygającego sprawę w określonym terminie. Wobec tego niniejsza skarga skarżącej nie mogłaby zostać przyjęta do rozpoznania, jako skarga z art. 145a § 3 p.p.s.a. Z tych względów Sąd uznał, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna, gdyż przepisy prawa nie przewidują możliwości zaskarżenia niewykonania przez organy administracji każdego wyroku sądu administracyjnego, lecz wyraźnie określonych w art. 154 i art. 145a p.p.s.a. orzeczeń, zaś wyrok tut. Sądu wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 611/25, którego niewykonanie skarżąca zarzuca, nie mieści się w tym katalogu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił niniejszą skargę (pkt 1). Sąd orzekł o zwrocie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi na podstawie art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2).