II SA/Gl 1347/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2026 r. sprawy ze skargi D. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2025 r. nr SKO.OŚ/41.9/609/2025/10912/RN w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji w kwestii wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 13 czerwca 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi D. K. (dalej: Skarżący), wniesionej w dniu 19 września 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2025 r. nr SKO.OŚ/41.9/609/2025/10912/RN w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany decyzji nakładającej obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] r. znak [...] Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 z późn. zm.), nakazał właścicielom działki o nr [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w R. wykonanie zabezpieczenia działki o nr [...] przed dopływem wód opadowych lub roztopowych z terenu wyżej położonej działki sąsiedniej o nr [...] poprzez: wykonanie muru oporowego wzdłuż zachodniej granicy działki o nr [...] w granicy z działką o nr [...] o wysokości minimum 10 cm nad istniejącą rzędną terenu przedmiotowej działki, posadowionego na podbudowie, poniżej strefy przemarzania (1 m poniżej gruntu na działce o nr [...]) oraz wykonaniu drenażu wzdłuż ww. muru oporowego do zbiornika szczelnego na wody opadowe, zabudowanego na tej działce, w terminie do dnia 30 września 2023 r. Decyzja ta została zmieniona w zakresie terminu wykonania obowiązku na: 29 grudnia 2023 r. Pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. R. W. (dalej: Uczestnik postępowania) wniósł o zmianę decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] r. przez zmianę terminu wykonania obowiązku oraz zmianę części sentencji. Decyzja nr [...] z dnia 12 września 2024 r. o odmowie zmiany decyzji została uchylona decyzją organu odwoławczego nr [...] z dnia 29 października 2024 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. Uczestnik postępowania wniósł o unieważnienie ww. decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), decyzją z dnia 31 marca 2025 r. nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., decyzją nr [...] z dnia 30 maja 2025 r., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 31 marca 2025 r. W dniu 4 lipca 2025 r. D. K. wniósł skargę na powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 4 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 1036/25 uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia 30 maja 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia 31 marca 2025 r. Orzeczenie jest prawomocne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] r., w zakresie wnioskowanej zmiany terminu wykonania obowiązku do dnia 31 grudnia 2025 r. oraz zmiany treści sentencji, Prezydent Miasta R. decyzją Nr [...], znak [...], z dnia 13 czerwca 2025 r., działając w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że mocą decyzji z dnia 31 marca 2025 r. nr [...] Kolegium stwierdziło nieważność decyzji nr [...] z dnia 17 kwietnia 2023 r., następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzja została utrzymana w mocy decyzją nr [...] z dnia 30 maja 2025 r., wobec czego zostały spełnione przesłanki z art. 105 § 1 k.p.a. umorzenia postępowania administracyjnego. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją nr SKO.OŚ/41.9/609/2025/10912/RN z dnia 1 sierpnia 2025 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, przywołał brzmienie przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie oraz zaznaczył, że decyzja z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] r. została usunięta z obrotu prawnego w związku ze stwierdzeniem jej nieważności przez Kolegium, zatem postępowanie w sprawie zmiany tej decyzji ulega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy dostrzegł też lakoniczność uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji oraz nieprzywołanie w podstawie prawnej decyzji art. 155 k.p.a., stwierdził jednak, że uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy. W skardze pełnomocnik Skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 105 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na umorzenie postępowania mimo braku przesłanki bezprzedmiotowości, 2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego niezastosowanie, tj. brak zawieszenia postępowania w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. do czasu rozpoznania skargi na decyzję dotyczącą stwierdzenia nieważności, 3) a także naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania jego uczestników do władzy publicznej, art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na sytuację prawną strony, art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy, art. 16 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych, która jednak podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego i skarga w tej sprawie została wniesiona, art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów, i w konsekwencji stwierdzenie, iż postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. stało się bezprzedmiotowe, mimo że ostateczna decyzja o stwierdzeniu nieważności została zaskarżona, a także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik podkreślił przedwczesne uznanie słuszności umorzenia w sytuacji, gdy decyzja stwierdzająca nieważność została zaskarżona do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu 15 kwietnia 2026 r. do akt wpłynęło pismo Uczestnika postępowania R. W., w treści którego Uczestnik wskazał, że w odniesieniu do tej samej nieruchomości zapadła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nr [...] z dnia 27 marca 2026 r. w przedmiocie obowiązku przedłożenia projektów budowlanych zamiennych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stała się opisana na wstępie decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania. Zwrócić należy uwagę, że przepis art. 105 k.p.a. stwarza podstawę do umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego, a więc jego ukończenia bez osiągnięcia celu tego postępowania w postaci konkretyzacji praw i obowiązków stron. Stanowi załatwienie sprawy w inny sposób niż przez rozstrzygnięcie sprawy co do istoty w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. Jak przewiduje przywołany art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W rozpoznawanej sprawie Uczestnik postępowania zwrócił się z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] r. nakładającej obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten normuje jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Tryb ten może być zastosowany wówczas, gdy: którakolwiek ze stron nabyła prawo ze zmienianej decyzji, wszystkie strony wyraziły zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji (tak m.in. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2026). Jednocześnie względem przedmiotowej decyzji, której zmiany domagał się Uczestnik postępowania, toczyło się postępowanie o stwierdzenie jej nieważności. Jak wynika z akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 marca 2025 r. nr [...], stwierdziło nieważność decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...], a po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia 30 maja 2025 r., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 31 marca 2025 r. Od powyższego rozstrzygnięcia została jednak wniesiona skarga do tut. Sądu. Wniesienie skargi nastąpiło przed wydaniem zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji. W rezultacie organ winien wskazaną okoliczną uwzględnić. Pamiętać bowiem należy, że w razie jednoczesnego uruchomienia trybów weryfikacji decyzji prawidłowych i wadliwych pierwszeństwo będzie przysługiwać trybowi wznowienia bądź nieważności (por. wyrok SN z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III RN 101/98, OSNAP 1999/20, poz. 637). Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1). Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, tryby nadzwyczajne weryfikacji decyzji ostatecznych nie są w stosunku do siebie konkurencyjne, ponieważ uruchomienie każdego z nich oparte jest na innych przesłankach i mogą być one uruchomione jednocześnie, jeżeli w jednej sprawie zachodzą przesłanki wszczęcia kilku postępowań nadzwyczajnych lub gdy strona twierdzi, że takie przesłanki występują. W pierwszej kolejności powinno być jednak zakończone postępowanie o stwierdzenie nieważności, następnie postępowanie wznowieniowe, na końcu postępowanie o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 614/07). Z uwagi na daleko idące następstwa prawne, w przypadku zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęcie w tej sprawie postępowania, uzasadnia zawieszenie wcześniej wszczętego postępowania o zmianę decyzji. Z tych przyczyn zdaniem Sądu, wniesienie skargi sądowej na decyzję o stwierdzeniu nieważności w pełni uzasadniało zawieszenie toczącego się postępowania w sprawie zmiany wnioskowanej co do tej samej decyzji. W sprawie doszło niewątpliwie do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ winien mieć na uwadze wynikającą z niniejszego uzasadnienia ocenę prawną, oraz uwzględnić, że wyrokiem z dnia 4 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1036/25 tut. Sąd uchylił decyzję nr [...] z dnia 30 maja 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia 31 marca 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] r. W kwestii nadesłanej przez uczestnika w toku postępowania sądowego decyzji PINB z dnia 27 marca 2026 r., przypomnienia wymaga, że Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu na dzień jego wydania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 697 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.